Getypt concept (doorslag) met uitgebreide handgeschreven correcties en kanttekeningen in inkt en potlood. 17 augustus 1942. De Directeur (van de Centrale Markt, Amsterdam). [Links boven, rood potlood:] 37/99/1
[Links boven, rood potlood:] 1 doorslag met potlood + 3 gewone

[Midden boven, handgeschreven:] Aan A. Houbolt
[Midden boven, getypt:] C O N C E P T .
[Rechts boven, handgeschreven:] 17.8.’42. (maximum prijsovertreding en koppelverkoop)

Ingevolge Uw telefonisch verzoek heb ik de eer U naar aanleiding van ~~een~~ de door U bedoelde publicatie over de Centrale Markt in het dagblad " Het Volk " van Zaterdagavond 15 Augustus j.l. de volgende opmerkingen te doen toekomen.

Zoowel voor de contrôle op prijsovertredingen als ook op andere ~~soortgelijke~~ overtredingen [handgeschreven invoeging links:] tegen voorschriften betreffende den groentehandel waaronder koppelverkoop zijn [handgeschreven invoeging:] vrijwel regelmatig op de Centrale Markt aanwezig ambtenaren van den Centralen Crisis Contrôle Dienst en van de Prijsbeheersching, terwijl de contrôleurs van mijn dienst, voor zoover zij niet met andere werkzaamheden zijn belast (waaronder voor een belangrijk deel het ~~toezicht op~~ [handgeschreven invoeging links:] handhaven van de algemeene orde en het voorkomen van diefstallen) eveneens aan een en ander hun aandacht wijden.

Het is stellig waar, dat ~~vaak~~ er [handgeschreven invoeging:] zijn die ~~grossiers~~ op de Centrale Markt ~~de voorschriften inzake de maximum-prijzen en den koppelverkoop~~ overtreden [handgeschreven invoeging links:] tot Prijsbeheersching. Er zijn op deze markt +- 150 grossiers gevestigd, die dagelijks met [handgeschreven invoeging:] bij 1500 à 2000 detaillisten, die verschillende soorten van artikelen (groenten en fruit) koopen, handel drijven. [handgeschreven invoeging:] hierbij ~~Wanneer~~ Vandaar, dat ook al zouden de betrokken instanties 50 contrôleurs op de Centrale Markt voor de contrôle ~~zouden aanstellen, dan nog bestaat er geen enkele garantie dat er overtredingen als bovenbedoeld niet meer zouden voorkomen~~ [handgeschreven invoeging rechtsonder:] aanstellen, nog geen garantie zou bestaan dat geen alles gedaan werd om te voorkomen en zoo zij plaats vonden er.

Vanzelfsprekend moet [handgeschreven invoeging:] tegen de genoemde overtredingen met kracht worden opgetreden. Ik merk hierbij op, dat ik [handgeschreven invoeging:] nog verleden week hieromtrent met ~~de heer Houthoff~~ de Inspecteur voor de Prijsbeheersching alhier, telefonisch heb gesproken, waarbij ik nogmaals op verscherping der contrôle heb aangedrongen.

[handgeschreven invoeging links:] Te hunner informatie diene nog, dat Hedenmorgen zijn voorts een drietal grossiers, gevestigd op de Centrale Markt, wegens prijsopdrijving gearresteerd en van de Centrale Markt [handgeschreven invoeging:] zijn weggevoerd.

Zooals U echter bekend is, is het zeer moeilijk om tegen een en ander op te treden, omdat veelal de bewijzen niet zijn te leveren, daar de kleinhandelaren niet bereid zijn om als getuige op te treden.

Intusschen zal ik [handgeschreven invoeging links:] blijven niet nalaten om alles te doen wat in mijn vermogen ligt om tegen genoemde euvelen op te treden en voorts er ~~opnieuw~~ bij de bevoegde autoriteiten op [handgeschreven invoeging:] aandringen scherpe maatregelen tegen ~~het geschetste euvel~~ [handgeschreven invoeging:] het nemen van aandringen.

De Directeur, Dit document is een kladversie van een ambtelijke brief waarin de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam zich verdedigt tegen kritiek op het gebrek aan toezicht. De kern van het betoog is dat handhaving op de markt (waar op dat moment circa 150 grossiers en 2000 detaillisten actief waren) buitengewoon lastig is.

De directeur voert drie argumenten aan:
1. Er wordt al samengewerkt met de Centrale Crisis Contrôle Dienst (CCD) en de Prijsbeheersching.
2. De schaal van de handel maakt volledige controle onmogelijk, zelfs met extra personeel.
3. Er is een gebrek aan bewijslast omdat winkeliers (detaillisten) weigeren te getuigen tegen de groothandelaren (grossiers) van wie zij afhankelijk zijn.

Om daadkracht te tonen, meldt de directeur dat er die ochtend drie grossiers zijn gearresteerd voor prijsopdrijving. De vele doorhalingen en toevoegingen laten zien hoe nauwgezet de formulering werd overwogen om de verantwoordelijkheid van de marktdirectie te kaderen. De brief dateert uit augustus 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselschaarste groot en was vrijwel alles op de bon. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het distributiecentrum voor groente en fruit in Amsterdam.

De schaarste leidde tot een omvangrijke zwarte handel. Twee termen in het document zijn hierbij cruciaal:
* Prijsopdrijving: Het verkopen van goederen boven de door de overheid vastgestelde maximumprijzen.
* Koppelverkoop: Een praktijk waarbij een handelaar een gewild product (bijv. bloemkool) alleen verkocht als de koper ook een minder gewild of te duur product afnam.

De krant "Het Volk", waarin het gewraakte artikel verscheen, was oorspronkelijk een sociaaldemocratisch dagblad maar stond in 1942 onder nationaalsocialistische controle ("gelijkschakeling"). Desondanks bleven economische misstanden en de zwarte markt belangrijke nieuwsonderwerpen omdat zij de voedselvoorziening van de bevolking direct raakten. De genoemde instanties zoals de CCD waren berucht en gevreesd om hun strenge controles tijdens de oorlogsjaren.