Afschrift van een officieel besluit van de burgemeester van Amsterdam. [Handgeschreven, linksboven:] 39/65/23
[Stempel, middenboven:] M. 1342 28/5
[Handgeschreven, rechtsboven:] MW / H. Mueller [?] / (rood paraafstempel)

Afschrift
No. 223 L. M. 194 2.

[Staatswapen Amsterdam: drie kruizen geflankeerd door leeuwen]

DE BURGEMEESTER VAN AMSTERDAM,

Heeft goedgevonden de aan
Hendrik Worms,
geboren 23 Januari 1888, wonende IJselmondestraat 14, bij beschik-
king d.d. 20 September 1941, No.5/190 L.M. 1941 verleende vergun-
ning tot het innemen van een vaste standplaats ten verkoop van
fruit, verpakt consumptieijs, koek, gebak, chocoladereepen en z.g.
1 cents snoepgoed, op den openbaren weg, op den Adelaarsweg, tegen
het hek van het Volewijkspark, tegenover het Sportterrein gelegen
op het Meeuwenplein, bij deze, gerekend te zijn ingegaan 13 Januari
1942, in te trekken.
VM

Amsterdam, 12 MEI 1942 [Stempel: 12 MEI 1942]
De Burgemeester voornoemd,
(get) Voûte [Stempel]

de Gemeentesecretaris,
(get.) J. F. FRANKEN [Stempel]

[Linksonder:] K 350 Dit document is een formele intrekking van een ventvergunning tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De betrokkene, Hendrik Worms, had op 20 september 1941 toestemming gekregen voor een standplaats in Amsterdam-Noord (Adelaarsweg/Volewijkspark) voor de verkoop van diverse zoetwaren en fruit. Opmerkelijk is dat de intrekking op 12 mei 1942 wordt gedateerd, maar met terugwerkende kracht effectief wordt verklaard vanaf 13 januari 1942.

De ondertekenaar, Edward Voûte, was de door de Duitsers benoemde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting. Het document draagt de sporen van een bureaucratisch proces, inclusief archiefnummers en diverse administratieve stempels. De historische context van dit document is zeer wrang. De intrekking van deze vergunning is een direct gevolg van de anti-Joodse maatregelen die de bezetter in samenwerking met het collaborerende stadsbestuur doorvoerde. Uit historisch onderzoek (o.a. Joods Monument) blijkt dat Hendrik Worms (geboren op 23 januari 1888) een Joodse Amsterdammer was.

Gedurende 1941 en 1942 werden Joodse burgers stelselmatig uit het economische leven geweerd. Het intrekken van markt- en standplaatsvergunningen voor Joodse ondernemers was een standaardonderdeel van dit beleid. De datum van de feitelijke intrekking (januari 1942) valt samen met de periode waarin de beperkingen voor Joden in de openbare ruimte en in de handel drastisch werden aangescherpt.

Hendrik Worms werd later gedeporteerd. Volgens de gegevens van de Oorlogsgravenstichting en Joods Monument is hij op 2 juli 1943 vermoord in vernietigingskamp Sobibor. Dit document vormt daarmee een papieren getuige van de bureaucratische uitsluiting die voorafging aan de fysieke vernietiging. H. Mueller J.F. Franken