Getypte zakelijke brief. 12 september 1942. N.V. Centrale Markt Service, Amsterdam. De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. № 99/4/1 M. 1942 15/9

N.V. Centrale Markt Service. Amsterdam, 12 September 1942.

                             M. i. Sei. [handgeschreven]

           Aan den Heer Directeur
           van het Marktwezen,
           <u>A m s t e r d a m.</u>

Hoogedelgestrenge Heer,

           Zooals U bekend zal zijn, is het sedert eenigen tijd aan Joden verboden, het beroep van accountant uit te oefenen. Dit is voor ons reden geweest, de relatie met de firma Bromet, welke destijds op verzoek van de Gemeente het uitbrengen der accountantsrapporten voor ons bedrijf verzorgde, te beëindigen.

           Bij het opvragen van diverse bescheiden, welke nog in het bezit waren van de firma Bromet, is ons medegedeeld, dat bedoelde firma in andere (arische) handen was overgegaan en wel in die van de firma P.Schuyt en W.v.Balderen, Reguliersgracht Nr.8, alhier, telefoon 41110.

           Alhoewel wij ten aanzien van een accountant geen enkele voorkeur hebben, komt het ons voor, dat het voor een goede gang van zaken aanbeveling zou kunnen verdienen, de accountantsrapporten voor het vervolg door genoemde firma P.Schuyt en W.v.Balderen, welke ons overigens niet bekend is, te laten verzorgen.

           Waar echter, ingevolge de tusschen de Gemeente en ons bedrijf bestaande overeenkomst bepaalt, dat de keuze van den accountant de goedkeuring van de Gemeente behoeft, verzoeken wij U beleefd, Uw meening in deze kenbaar te willen maken.

                             Hoogachtend,

                      N.V. CENTRALE MARKT SERVICE.

                      [Handtekening: G. Prent?] *   **Kernboodschap:** De N.V. Centrale Markt Service informeert de directeur van het Marktwezen dat zij de samenwerking met hun Joodse accountant (de firma Bromet) hebben beëindigd vanwege de geldende anti-Joodse maatregelen. Ze stellen voor om de firma P. Schuyt en W.v. Balderen, die de zaken van Bromet heeft overgenomen (gearialiseerd), als nieuwe accountant aan te stellen, mits de gemeente hiermee instemt.

• Toon: De toon is uiterst zakelijk, bureaucratisch en ambtelijk. Het uitsluiten van Joodse professionals wordt gepresenteerd als een vanzelfsprekende administratieve noodzaak ("Zooals U bekend zal zijn..."). Er spreekt geen enkele morele verontwaardiging uit de tekst; het is puur een procedurele kwestie.
• Terminologie: Het gebruik van de term "(arische) handen" is veelzeggend voor de tijdgeest en de mate waarin de nationaalsocialistische ideologie en terminologie waren doorgedrongen in het dagelijkse zakelijke verkeer.
• Relatie Bedrijfsleven-Overheid: De brief illustreert de nauwe verwevenheid tussen private ondernemingen (zoals de Centrale Markt Service) en het gemeentelijk apparaat, waarbij voor zakelijke beslissingen zoals de keuze van een accountant officiële goedkeuring van de overheid vereist was. * Historische periode: De brief is geschreven in september 1942, ruim twee jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Dit was een periode waarin de vervolging van Joden een fatale fase had bereikt; de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen waren in de zomer van 1942 begonnen.
• Beroepsverboden: De bezetter voerde stapsgewijs verordeningen in die Joden uitsloten van het maatschappelijk en economisch leven. Het vermelde verbod voor Joodse accountants om hun beroep uit te oefenen was onderdeel van deze bredere "Arisering" van de Nederlandse economie.
• Arisering: De overgang van de firma Bromet naar de firma Schuyt en Van Balderen is een direct voorbeeld van Arisering: het onteigenen of onder dwang liquideren van Joodse bedrijven ten gunste van niet-Joodse eigenaren.
• Centrale Markt: De N.V. Centrale Markt Service was verbonden aan de Centrale Markthallen in Amsterdam (het huidige Food Center Amsterdam). Het "Marktwezen" was de gemeentelijke instantie die toezicht hield op de handel in levensmiddelen, wat in oorlogstijd (vanwege distributie en schaarste) een cruciale en streng gecontroleerde sector was. G. Prent N.V. Centrale P. Schuyt Marktwezen