Dienstverslag / Rapport. 11 september 1943. B. Velthuis (Controleur). Bedrijfschef van de Centrale Markt. [Linksboven, stempel/inkt:]
No. 37/100/1 M. 1943

[Midden boven:]
R A P P O R T

Heden morgen werd mij, ondergeteekende, controleur B. Velthuis, door den heer Sixma medegedeeld, dat hij op het achterterrein van de Centrale Markt, welk gedeelte door de Ned: Veiling als opslag van ledige kisten gebruikt wordt, een knecht van de Veiling had staande gehouden die in het bezit bleek te zijn van een zakje haver. In opdracht van den Directeur heb ik een onderzoek ingesteld waarbij het volgende is gebleken. De bedoelde persoon bleek te zijn E.G. Doevendans, personeel bij de N.V. Ned: Veiling, wonende Vegastraat 124 huis te Tuindorp Oostzaan. In een hokje, waar het personeel van de Ned: Veiling die bij de kisten werken zijn kleeding [doorgehaald: heeft] hebben, bevonden zich twee zakjes haver. Doevendans verklaarde [doorgehaald: dat] deze haver deel uitmaakte van een partijtje van 20 kg hetwelk hij eenigen [doorgehaald: tijd] geleden gekocht had van L.F. Meijer, personeel bij den grossier J.P. Kuil en wonende J.M. Kemperstraat 48 huis alhier. Hiervoor zou hij aan Meijer 60 cent per Kg hebben betaald. Hoe Meijer aan de haver gekomen was wist Doevendans niet. Meijer hierover door mij gehoord bevestigde hetgeen door Doevendans was verklaard en deelde mij voorts nog mede, dat hij de haver voor dezelfde prijs had gekocht van een boer uit Geldermalsen. Doevendans verklaarde nog dat hij de haver had gekocht om te gbruiken als voer voor zijn konijnen. Op bovengenoemd terreingedeelte van de Centrale Markt heeft hij namelijk eenige konijnen zitten. Waar haver behoort tot de producten die gedistribueerd zijn, is het gewenscht dit geval ter kennis te brengen aan een daartoe betreffende opsporingsdienst. In afwachting hiervan heb ik de haver voorloopig inbeslaggenomen en gedeponeerd op het kantoor van den heer Bedrijfschef. Toegangskaart voor de Centrale Markt van Doevendans en Meijer gaat hierbij.

[Rechtsonder:]
Amsterdam 11 September 1943
Controleur,
(handtekening) B. Velthuis

[Linksonder:]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt

[Marginale notities en krabbels:]
* Linker kantlijn: Fisk. g. (geparafeerd)
* Midden (blauw potlood): 37/100/2 ~ Beere
* Links onderaan (handgeschreven in inkt): Hr Steenberg vraagt of dit reeds aan CCD is doorgegeven, anders alsnog doen. Kaarten kunnen teruggeven worden.
* Rechts onderaan (handgeschreven in inkt): C.C.D. met verzoek behandeling over te nemen. (geparafeerd/getekend) Dit rapport beschrijft een incident tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarbij een werknemer van de Centrale Markt in Amsterdam, E.G. Doevendans, werd betrapt op het bezit van haver. Omdat haver tijdens de oorlog een "gedistribueerd product" was (alleen verkrijgbaar via distributiebonnen), was het bezit ervan zonder legale herkomst strafbaar.

Uit het onderzoek blijkt een keten van illegale handel: Doevendans kocht de haver van Meijer (60 cent per kg), die het op zijn beurt had gekocht van een boer uit Geldermalsen. Hoewel de haver bedoeld was voor konijnen die Doevendans op het marktterrein hield, werd de zaak hoog opgenomen. De controleur nam de haver in beslag en hield de toegangskaarten van de betrokkenen in. De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de bureaucratische afhandeling: er wordt gevraagd of de zaak al is aangemeld bij de CCD, en uiteindelijk wordt de zaak officieel aan hen overgedragen voor verdere vervolging. 1. Distributiesysteem: Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland een nijpend tekort aan voedsel en grondstoffen. Alles, van brood tot veevoer, zat "op de bon". Handel buiten dit systeem om werd beschouwd als zwarte handel.
2. Centrale Markt Amsterdam: Dit was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. Controleurs (zoals Velthuis) moesten streng toezien op diefstal en illegale handel door eigen personeel.
3. CCD (Centrale Crisis Controle Dienst): Dit was de instantie die belast was met het opsporen van overtredingen van de distributiewetten en prijsbeheersing. Het overdragen van een zaak aan de CCD betekende meestal dat er een officieel proces-verbaal en een boete of gevangenisstraf volgde.
4. Konijnen op het werk: Het feit dat Doevendans konijnen hield op het terrein van de markt was typerend voor de oorlogstijd, waarin Amsterdammers elke mogelijke ruimte gebruikten om zelf voedsel (vlees) te verbouwen of te fokken.