Afschrift van een circulaire brief (No. 133 L.M. -1943-). 30 januari 1943. No.133 L.M. -1943-
Afschrift (onderstreept)

Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale
Handelsafdeeling (onderstreept)
's-Gravenhage
182665
T/HW. no.74
's-Gravenhage, 30 Januari 1943

No. 34 (handgeschreven in paars) Aan den geadresseerden Burgemeester

Betreffende aankoop en afgifte van stapelgroenten. (onderstreept)

De stapelgroenten, die voor onmiddellijke consumptie in Nederland bestemd zijn, worden door ons verkocht aan z.g. Grossierscombinaties, die gezamenlijk het geheele land omvatten.

De verdeeling over de verschillende combinaties vindt plaats door ons in overleg met de door het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit in het leven geroepen Centrale Verdeelingscommissie.

Naast bovenbedoelde stapelgroenten hebben wij belangrijke hoeveelheden ter beschikking van de Gemeente-besturen gesteld, ter vorming van een reservevoorraad. Het blijkt thans, dat ten aanzien van de bestelling en den afzet dezer laatste hoeveelheden hier en daar misverstand heerscht.

Op de eerste plaats moeten wij er daarom op wijzen, dat de Gemeentebesturen geen groenten mogen aanvragen met de bedoeling deze onmiddellijk aan de burgerij al of niet via de plaatselijke handelaren te verkoopen.

Op de tweede plaats moeten de werkelijk gereserveerde hoeveelheden - wanneer uitgifte moet plaats vinden - afgestaan worden aan de grossierscombinatie, in wier rayon Uw Gemeente gevestigd is, opdat deze combinatie de producten op aanwijzing van het Plaatselijk Verdeelingskantoor aan de kleinhandelaren ter beschikking kan stellen. Wij kunnen U zoo nodig de adressen dezer combinaties verstrekken.

In dit verband refereeren wij nog aan onze circulaire No. 73, d.d. 21 Januari 1943 betreffende mededeeling aan ons van een voorgenomen uitgifte, waardoor wij in staat zijn met die uitgifte in het totale verdeelingsplan rekening te houden. Dit document is een officiële richtlijn die de hiërarchie en de logistieke procedures voor de voedselvoorziening in oorlogstijd verduidelijkt. De centrale boodschap is dat gemeenten niet eigenhandig mogen optreden in de handel van groenten.

De kernpunten zijn:
1. Centralisatie: De verkoop loopt via 'Grossierscombinaties' onder toezicht van de Centrale Verdeelingscommissie.
2. Doel van Gemeentelijke Voorraad: Groenten die aan gemeenten worden geleverd, zijn strikt bedoeld als reservevoorraad en niet voor directe verkoop.
3. Procedure bij Tekorten: Als de reservevoorraad moet worden aangesproken, mag de gemeente dit niet zelf verkopen aan burgers, maar moet dit weer via de officiële grossiers en het Plaatselijk Verdeelingskantoor naar de winkeliers vloeien.
4. Controle: De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale wil volledige controle over de totale distributie ("het totale verdeelingsplan"). Het document dateert uit januari 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en een streng distributiesysteem. De "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" (NGF) was een door de bezetter gecontroleerd orgaan dat de markt reguleerde.

Stapelgroenten (zoals wortelen, kool en uien) waren essentieel voor de volksvoeding. Om hamsteren te voorkomen en de zwarte markt tegen te gaan, werd de distributie strak van bovenaf geleid via zogenaamde 'Bedrijfschappen'. Gemeenten probeerden soms zelfstandig hun burgers te helpen bij voedseltekorten, maar dit schrijven herinnert burgemeesters eraan dat zij ondergeschikt zijn aan het centrale distributieapparaat van de bezettingseconomie.