Handgeschreven rapportage. Controleur J. Th. de Vries. De Bedrijfschef der C.M. (Centrale Markt). Rapport: No. 37/135/1 M. 1943 $\frac{24}{11}$ . 25. 11. ’43.

Dinsdag 23.11.43 ± 10 uur kwamen drie heeren door het uitgangshek de C.M. op.
I | Terzelfder tijd dat ik hun aanriep draaide een dezer heeren zich om en vertelde mij dat zij een noodzakelijk onderhoud hadden ten kantore vh. Levensmiddelenbedrijf.
Althans een reden opgaven waardoor zij de C.M. op mochten gaan. Mijn fout is geweest dat ik hen niet naar hun legitimatie heb gevraagd. Tien uur is het spitsuur bij het uitgangshek en waar er anders altijd 2 controleurs staan was ik hier alleen en moet op het verkeer letten en vooral ook op karduwwers welke nogal eens doorlopen om daarna te trachten ongezien de markt te betreden. II | Een en ander was mede oorzaak dat dezen heren zich ongeveer 5 meter dus nog niet eens einde hek bevonden toen ik hun aanriep. De twee andere heren welke zich aan het einde van het hek bevonden riepen mij nog toe dat het werkelijk wel in orde was.

Contr: J. Th. de Vries.

Aan den Hr. Bedrijfschef der C.M.

[In rood potlood/inkt:] afh. stb.
[Onderaan:] Z.O.Z!
[In grijs potlood:] Spaan opbellen -- 75182

--- In dit rapport legt controleur J. Th. de Vries verantwoording af aan de bedrijfschef van de Centrale Markt (C.M.) over een incident dat plaatsvond op 23 november 1943. De Vries geeft toe een procedurefout te hebben gemaakt door drie heren door te laten zonder hun legitimatiebewijzen te controleren. De mannen claimden een afspraak te hebben bij het kantoor van het Levensmiddelenbedrijf.

De Vries voert verzachtende omstandigheden aan voor zijn nalatigheid:
1. Onderbezetting: Hij stond alleen op een post waar normaal gesproken twee controleurs staan.
2. Drukte: Het was spitsuur (10:00 uur).
3. Afleiding: Hij moest zijn aandacht verdelen tussen het reguliere verkeer en "karduwwers" (personen die met handkarren goederen vervoeren), die vaak probeerden de markt illegaal ("ongezien") te betreden.

De controleur benadrukt dat hij de mannen wel heeft aangesproken toen ze nog maar net binnen het hek waren, en dat zij hem verbaal geruststelden dat alles "in orde was". De afkorting "Z.O.Z!" suggereert dat de verklaring op de achterzijde van het document verdergaat.

--- Dit document stamt uit november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Centrale Markt (C.M.) in Amsterdam (gelegen aan de Jan van Galenstraat) was in deze periode een vitale en streng gecontroleerde plek vanwege de schaarste aan voedsel en de distributieregelingen.

Toegangsbewijzen en legitimatie waren essentieel om de zwarte handel en diefstal tegen te gaan. De vermelding van het "Levensmiddelenbedrijf" wijst op de bureaucratische controle op de voedselvoorziening in die tijd. De term "karduwwers" herinnert aan een tijd waarin handkracht en handkarren nog een primair vervoersmiddel waren op de marktterreinen. Het rapport illustreert de spanning tussen de strikte beveiligingsvoorschriften van de bezettingstijd en de praktijk van alledag op een drukke handelsplaats. J. Th