Getypte brief / ambtelijk schrijven. 5 maart 1943. Vermoedelijk het Gemeentearchief (gezien de inhoud en de handtekening van H. Muller, die destijds werkzaam was bij het archief). [Rechtsboven handgeschreven:] H Muller [met rode streep] (M)

[Rechtsboven getypt:] VD/SV

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r .

66/4’2 M. 5 Maart 1943.

Verhuring kantoren in de hal op de Centrale Markt.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d.
1 dezer om advies ontvangen stuk No. 140 L.M. 1942
heb ik de eer U het volgende te berichten:
Het Gemeente-archief verkreeg aanvankelijk (in
1940) de beschikking over vijf lokaliteiten gelegen
op de tweede verdieping van de hal der Centrale Markt.
De ingebruik geving geschiedde ingevolge Besluit
Burgemeester en Wethouders gratis en overigens onder
de conditie, dat indien zich de mogelijkheid van ver-
huren dezer lokaliteiten voor marktdoeleinden mocht
voordoen, dezerdaarvoor zullen moeten worden ontruimd.
Daar inmiddels inderdaad vraag ontstond naar ge-
legenheid tot het huren van kantoorruimten voor doel-
einden, met de markt verband houdende, moesten succes-
sievelijk de in gebruik gegeven kantoorruimten worden
ontruimd. De Universiteits-bibliotheek welke onder de-
zelfde voorwaarde, als het Gemeente-archief ruimte in
gebruik had, heeft haar boekwerken elders onderge-
bracht. Het Gemeente-archief heeft in plaats van de
5 kantoorruimten op de 2e verdieping, 4 ruimten op de
hoogste verdieping Oostzijde hal gekregen.
Door het vertrek der Joodsche sigarenmakers zijn
inmiddels op de hoogste verdieping Westzijde hal

[einde pagina] * Administratieve context: Het document betreft de herindeling van kantoorruimtes in de Centrale Markthallen (Amsterdam). Vanwege de oorlogsomstandigheden en ruimtegebrek waren instellingen zoals het Gemeentearchief en de Universiteitsbibliotheek tijdelijk ondergebracht in commerciële ruimtes.
* Ruimtegebrek en prioriteiten: De brief legt uit dat de culturele instellingen (Archief en Bibliotheek) plaats moesten maken zodra er commerciële gegadigden waren die markt-gerelateerde activiteiten uitvoerden. Dit toont de prioriteit van de voedselvoorziening en handel aan in deze periode.
* Locatie: Er wordt specifiek gesproken over de verschillende zijdes (Oostzijde vs. Westzijde) en verdiepingen van de grote hal van de Centrale Markt.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is formeel-ambtelijk ("heb ik de eer U het volgende te berichten"). Dit document is historisch zeer significant vanwege de laatste zin: "Door het vertrek der Joodsche sigarenmakers zijn inmiddels op de hoogste verdieping Westzijde hal...". Hoewel de brief op een droge, bureaucratische toon is geschreven, verwijst dit direct naar de Holocaust.

In 1943 was de deportatie van de Joodse bevolking uit Amsterdam in volle gang. De "Joodsche sigarenmakers" vertrokken niet vrijwillig; zij werden door de bezetter gedwongen hun werk neer te leggen en werden gedeporteerd. De bureaucratie (in dit geval de gemeente en het archief) registreert hier simpelweg dat er door dit "vertrek" weer ruimte beschikbaar is gekomen voor ambtelijk gebruik. Het illustreert hoe de uitsluiting en vervolging van Joden verweven raakte met de dagelijkse administratie van de stad.