Getypte brief op officieel papier (doorslag/kopie). 5 oktober 1943. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt of een daaraan gelieerde Amsterdamse overheidsdienst). [Handgeschreven: extra]

[Linksboven:]
66/16/1 M.

[Rechtsboven:]
vD/SV
5 October 1943.

Groentenregeling.

[Inspringing naar rechts:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Voor de goede orde heb ik de eer U het volgende te berichten.
Sedert de klantenbinding voor groenten in werking is getreden, worden de kleinhandelaren voor het meerendeel der artikelen bevoorraad via het Verdeelkantoor Centrale Markt. De grossiers der Centrale Markt zijn verplicht om hun aanvoeren op te geven aan het Verdeelkantoor, dat aan de hand daarvan bonnen aanwijst voor den kleinhandel.
Dit geldt ook voor een aantal kleinhandelaren welke een rechtstreeksche toewijzing hebben op bepaalde veilingen in het land.
De goederen, welke zij van die veilingen ontvingen, brachten zij meestal direct naar hun winkel.
Het is duidelijk, dat daardoor de regeling van de klantenbinding werd belemmerd.
In opdracht van het Bedrijfsschap voor Groenten en Fruit hebben de betrokken kleinhandelaren zich moeten combineeren De combinaties treden ten aanzien van de aan haar leden toegewezen groenten en fruit als grossiers op.
In overleg met het Bedrijfsschap en het Verdeelkantoor zijn daarom dezerzijds aan bovenbedoelde combinaties van groot-kleinhandelaren plaatsen in de hal der Centrale Markt beschikbaar gesteld, welke deze combinaties tegen den normalen huurprijs bezetten.
Hierdoor is bereikt, dat de aanvoeren van deze kleinhandelaren op de Centrale Markt komen en moeten worden aangegeven bij het Verdeelkantoor.

[Inspringing naar rechts:]
De Directeur, * Kernboodschap: De brief informeert de wethouder over een logistieke wijziging in de groentedistributie in Amsterdam. Om de controle op de rantsoenering te verstevigen, worden kleinhandelaren die voorheen direct bij veilingen buiten de stad inkochten, nu gedwongen hun voorraden via de Centrale Markt te laten lopen.
* Problematiek: Voorheen ontliepen sommige handelaren het centrale toezicht door directe leveringen. Dit doorkruiste de systematiek van de 'klantenbinding'.
* Maatregel: Deze handelaren zijn verplicht zich te verenigen in 'combinaties' (coöperaties) die de status van grossier krijgen. Zij hebben een fysieke plek gekregen in de Centrale Markthal (aan de Jan van Galenstraat), waardoor hun volledige aanvoer nu administratief geregistreerd kan worden door het 'Verdeelkantoor'.
* Terminologie:
* Klantenbinding: Een systeem waarbij consumenten verplicht aan één winkelier verbonden waren voor hun rantsoen, om hamsteren en ongelijkheid te voorkomen.
* Verdeelkantoor: De instantie die de distributie van schaarse goederen en de bijbehorende bonnen administratief beheerde.
* Bedrijfsschap voor Groenten en Fruit: Een publiekrechtelijke organisatie die tijdens de bezetting de regie voerde over de sector. Dit document stamt uit het hart van de Tweede Wereldoorlog (oktober 1943). In deze periode kampte Nederland met groeiende voedselschaarste. De Duitse bezetter en de Nederlandse administratie voerden een steeds strikter distributiebeleid om de totale controle over de voedselketen te behouden.

De brief illustreert de toenemende bureaucratisering en centralisering. De Centrale Markt in Amsterdam fungeerde hierbij als de centrale 'sluis' waar de overheid toezicht hield op wat er de stad binnenkwam. Door mazen in het systeem (zoals directe levering van veiling naar winkel) te dichten, probeerde men de zwarte handel in te dammen en de officiële rantsoenering (de "bonnen") strikt te handhaven. Het is een voorbeeld van hoe de overheid tijdens de bezetting diep ingreep in de dagelijkse bedrijfsvoering van kleine ondernemers.