Afschrift van een politierapport. 23 maart 1943 (begeleidende brief); rapportage over verhoren op 23 februari 1943. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Hoofdcommissaris van Politie (afdeling Kinderpolitie), Amsterdam. Behoort bij brief 77/9/6 M. d.d. 23 Maart 1943 aan den Heer Hoofd-
commissaris van Politie (afd.Kinderpolitie), Alhier van den
Directeur van het Marktwezen.

AFSCHRIFT.

R A P P R T.

In verband met het rapport van den contrôleur P.Smit d.d. 22
Februari 1943 inzake diefstal van ledig fust ten nadeele van den
kooper F.Looyen, heb ik een nader onderzoek ingesteld.

Op Dinsdag den 23 Februari 1943 hoorde ik een jongeman, die mij
opgaf te zijn genaamd:
Jan Hermanus Sunnotel
geboren te Amsterdam den 19 Januari 1927, knecht, wonende Orte-
liusstraat 158 huis, te Amsterdam-West. Hij verklaarde als volgt:
"Ik ben als knecht werkzaam geweest bij den groentehandelaar
"Schilder in de Brachthuizerstraat, alhier. Sinds eenige weken
"ben ik niet meer in dienst bij Schilder. Een vriendje van mij ge-
naamd H.Kirsenstein is als knecht bij Bach, Joh.Verhulststraat.
Des avonds brachten wij meestal gezamenlijk de bakfietsen van onze
patroons naar het parkeerterrein op de Centrale Markt. Op Maandag
22 Februari 1943 heeft Kirsenstein de bakfiets van zijn patroon
echter des middags inplaats van des avonds naar de markt gebracht,
omdat hij voor zijn patroon ook bonnen moest inleveren bij het
Verdeelkantoor. Ik heb toen Kirsenstein onderweg ontmoet en wij zijn
samen naar de Centrale Markt gegaan. Vervolgens heeft Kirsenstein
de bakfiets niet direct geparkeerd, doch haar aan mij afgegeven.
Wij hadden n.l. afgesproken en met behulp van de bakfiets te
probeeren wat ledige kisten te stelen en deze dan Dinsdagochtend
bij een der kistencentrales op naam van Bach in te leveren. Het
geld, dat ervoor ontvangen zou worden, zouden wij dan deelen.
Inderdaad heb ik op de markt een aantal kisten weggenomen en op de
bakfiets geladen, doch ik ben gesnapt en aan een contrôleur over-
gegeven. Reeds meerdere malen heb ik op deze wijze kisten op naam
van Bach of van Schilder bij een der Centrales ingeleverd en het
geld nu eens voor mijzelf behouden, dan weer met Kirsenstein ge-
deeld. Deze kisten had ik dan niet op de Centrale Markt ontvreemd,
doch langs den openbaren weg bij diverse groentewinkels weggenomen.
Voor het geld kocht ik vet- of broodbonnen en gaf deze aan mijn
moeder. Ik vertelde haar dan, dat de bonnen gekregen had en als ik
soms vet thuisbracht, maakte ik haar wijs, dat ik nogal fooien
had gekregen".

Vervolgens hoorde ik eveneens op Maandag 23 Februari 1943 een
jongeman, die mij desgevraagd opgaf te zijn genaamd
Hendrikus Kirsenstein
geboren te Amsterdam den 4 September 1927, knecht, wonende Laurier-
straat no. 192 II. Hij verklaarde als volgt:
"Ik heb Sunnotel leeren kennen, toen hij bij Schilder als knecht
in dienst was. Wij brachten toen nogal een gezamenlijk de bakfietsen
voor onze patroons naar de markt. Hij deelde mij mede, dat het nog-
al gemakkelijk was om op de Centrale Markt kisten te stelen en dan
op naam van een onze patroons bij een der fustcentrales in te
leveren. Meerdere malen heeft Sunnotel op die manier gestelen kisten
ingeleverd en het geld, dat hij ervoor ontving, hebben wij gedeeld.
Toen ik op Maandag 22 Februari 1943 de bakfiets van mijn patroon
aan hem afgaf, wist ik niet, dat hij deze gebruiken wilde om kisten
te ontvreemden, doch ik vermoedde het wel. Verder kan ik U niets
mededeelen". * Inhoud: Het document bevat de getuigenverklaringen van twee 16-jarige jongens die betrokken waren bij de diefstal van houten kisten (fust) op de Centrale Markt in Amsterdam. De hoofddader (Sunnotel) bekent de diefstal en geeft toe dit vaker gedaan te hebben. Hij gebruikte de opbrengst om distributiebonnen te kopen voor zijn moeder.
* Terminologie:
* Fust: Verpakkingsmateriaal, in dit geval houten groentekisten waar statiegeld op zat.
* Knecht: Een jonge werknemer of assistent in een winkel of bij een ambachtsman.
* Bakfiets: Het standaard transportmiddel voor lokale leveringen in die tijd.
* Patroon: De werkgever/baas.
* Opvallend: In de tekst wordt bij de tweede getuige "Maandag 23 Februari" geschreven, terwijl 23 februari 1943 een dinsdag was (zoals correct vermeld bij de eerste getuige). Dit is een typfout in het originele document. Ook de kop "RAPPRT." bevat een spelfout. * Historische context: Het document dateert uit het midden van de Tweede Wereldoorlog (1943). Nederland was bezet door nazi-Duitsland.
* Schaarsheid en Distributie: De vermelding van "vet- of broodbonnen" wijst op de nijpende tekorten en het distributiesysteem tijdens de oorlog. De diefstallen lijken deels ingegeven door armoede; Sunnotel probeert zijn moeder te ondersteunen met de opbrengst.
* Locatie: De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was de spil in de voedselvoorziening van de stad. Vanwege de schaarste was er strenge controle door 'contrôleurs'.
* Rechtsgang: De zaak wordt overgedragen aan de "Kinderpolitie", aangezien beide verdachten zestien jaar oud zijn. Het document geeft een inkijkje in de kleine criminaliteit onder jongeren tijdens de bezettingsjaren.