Inspectierapport / Proces-verbaal van inbeslagname. 6 oktober 1944. Rapport [Inschrijven]

Door ondergeteekenden in beslag genomen ± 115 pakjes bliek, welke werden verkocht voor 50 cent per pakje, vast gestelde verkoop prijs is 16 cent per pakje. Ter overtuiging hebben wij zelf een pakje gekocht, de inhoud was in stukjes gesneden bliek, volgens verklaring der koopman was het vrije verkoop. Wij hebben de partij aan de Gem: Vischafslag gedeponeerd, en is aldaar door een Ambtenaar der C.C.D. gecontroleerd en proces-verbaal opgemaakt voor prijs opdrijving. De kooplieden welke het te koop aanboden waren.

I Gerrit Christiaan Borgman geb: 7-10-1881 en wonende Goudsbloemstraat 82 huis te A'dam. Centrum.

II Arie Goedhart geb 3-10-1916 en wonende Westerstraat 83 I te A'dam. Centrum, genoemde Borgman was de verkooper en Goedhart stond bij de kar. Volgens van Goedhart zijn Vader G. Goedhart, had deze een vat bliek gekregen van de Duitsche Weermacht op Ymuiden omdat de Duitsche Weermacht het niet kon gebruiken. De partij woog 26 pond.

A’dam 6 October ’44

[Handtekeningen:]
Ruijgwart
en v. Burg

[Handgeschreven aantekening midden:]
Gezien 9-10-44 Dekker [?]

Aan Heer Inspecteur Marktwezen.
Ambtenaar C.C.D genaamd. H. Brinksma. Dit rapport beschrijft een geval van economische criminaliteit in de herfst van 1944. De kern van de zaak is prijsopdrijving: de verkopers vroegen 50 cent voor een pakje vis, terwijl de door de overheid vastgestelde prijs slechts 16 cent bedroeg (een overschrijding van ruim 200%).

De gecontroleerde kooplieden, Borgman en Goedhart, probeerden de controleurs te overtuigen dat er sprake was van "vrije verkoop" (handel buiten het distributiesysteem om), maar dit werd niet geaccepteerd. Interessant is de herkomst van de vis: Goedharts vader zou een vat "bliek" (kleine vis, zoals jonge haring of sprot) hebben gekregen van de Duitse Wehrmacht in IJmuiden omdat de bezetter deze partij zelf niet kon gebruiken. De partij van 26 pond werd geconfisqueerd en overgebracht naar de Gemeentelijke Visafslag voor verdere afhandeling. Het document dateert van oktober 1944, de periode die in West-Nederland gemarkeerd wordt door het begin van de Hongerwinter. Door de spoorwegstaking en de blokkades van de bezetter ontstonden er enorme tekorten aan voedsel en brandstof.

Om de weinige beschikbare middelen eerlijk te verdelen en woekerprijzen te voorkomen, hanteerde de overheid strikte prijscontroles en een distributiesysteem. De C.C.D. (Centrale Controle Dienst) was belast met het toezicht hierop. In een tijd van extreme schaarste was de verleiding voor handelaren groot om goederen op de zwarte markt tegen veel hogere prijzen te verkopen. Dit rapport illustreert hoe de autoriteiten, ondanks de oorlogsomstandigheden, bleven proberen de legale prijsstelling te handhaven op lokale markten zoals de Lindengracht in de Jordaan.