Ambtsbericht / Rapport van inspectie. (In de linkerbovenhoek is een aantekening in potlood doorgehaald: "Inschrijven")

Rapport.

Ondergetekenden, F.P.V. Kom en J.W. de
Grebber, controleurs bij het Marktwezen, rappor-
teeren u het navolgende:

Op Woensdag 4 October 1944, hebben wij
in de Duivendrechtsche vaart, ter hoogte van de
fabriek van Rath en Doodehever een schuit
met appelen aangetroffen. De schipper genaamd.
Jan Zeldenrijk
geboren te Breukelen-Sint-Pieters op 19 Juli
1902, schipper, woonende te Utrecht was bezig
zijn appelen aan het aldaar aanwezige publiek
te verkoopen. Wij hebben direct den verkoop
doen beeindigen en de appelen, die nog aan boord
waren inbeslag genomen.

In overleg met den Heer de Waer zijn de appelen
ongeveer 1500 kg. tegen den vastgestelden prijs
afgeleverd aan het personeel van Rath en Doo-
dehever (ongeveer 200 personen.)

Daarna hebben wij in de stad nog eenige hand-
karren met fruit laten uitverkoopen.

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen

(Linksonder een paraaf in blauw/zwart krijt of potlood:)
Gezien
9-10-44
(Handtekening, mogelijk De Waer)

(Rechtsonder:)
Amsterdam 9 October 1944
Controleurs
(Handtekening: F.P.V. Kom)
(Handtekening: J.W. de Grebber) * Handeling: De controleurs treden op tegen de illegale verkoop van schaarse goederen (appels) buiten de officiële distributiekanalen om. De schipper verkocht direct vanaf zijn boot aan voorbijgangers.
* Pragmatisme in crisistijd: Opvallend is dat de in beslag genomen partij (1,5 ton) niet naar een centraal depot gaat, maar direct wordt 'toegewezen' aan het personeel van de nabijgelegen behangselfabriek Rath & Doodehever. Dit wijst op een pragmatische aanpak om grote groepen arbeiders van voedsel te voorzien tegen de officiële "vastgestelde prijs", waarmee woekerprijzen op de zwarte markt werden omzeild.
* De Schipper: Jan Zeldenrijk, afkomstig uit Utrecht, probeerde waarschijnlijk in de hongerige stad Amsterdam zijn lading tegen een betere prijs te verkopen dan via de officiële veilingen mogelijk was. * De Hongerwinter: Dit rapport is geschreven aan het begin van de Hongerwinter (oktober 1944). Na de Spoorwegstaking in september 1944 raakte het transport van voedsel naar de steden in het westen van Nederland volledig ontregeld.
* Marktwezen: De ambtenaren van het Marktwezen hadden de ondankbare taak om toezicht te houden op de prijsbeheersing en distributie. Hoewel ze optraden tegen 'zwarte handel', laat dit document zien dat ze de voorraden wel zo efficiënt mogelijk onder de bevolking trachtten te verspreiden.
* Rath & Doodehever: Dit was een bekende behangselfabriek gevestigd aan de Duivendrechtschevaart. In 1944 was de voedselvoorziening voor personeel van grote bedrijven een kritiek punt om de productie (of simpelweg het overleven) gaande te houden. F.P.V. Kom (controleur) J.W. de Grebber (controleur) Jan Zeldenrijk (schipper) De Heer de Waer (waarschijnlijk een hoofdinspecteur of directielid).