Dienstverslag / Rapportage. 15 en 16 september 1944. R a p p o r t

Op Vrydag 15 en Zaterdag 16 September 1944 hebben ondergeteekenden J.P.N.Boon, E.A. van Engelen en C.Veerman dienst gedaan in de Groot Ypolder in verband met het afleveren van aardappelen door de boeren rechtstreeks aan het publiek. De onderstaande boeren hebben wy bezocht :
1. T.Evers, Velserweg 185
2. J.A.Reinierse, " - 168
3. P.A.J.Reinierse, " 207
4. Stokman, " 2P8
5. J.C.Verbruggen, Middenweg 147 F.
6. Kl. de Vries
7. F.Vlegel, Middenweg 238
8. J.J.Reinierse, " 293
9. K.S.de Vries, " F.149
10. J.Vlegel, " F.148
11. D.Vos, " 146
12. W.v.d.Byl, " 131
13. Verbruggen, Noorderweg 203
14. Gebr.Troost, " F.202
15. J.C.Geerels, " F.200
16. D.Enthoven, " 195
17. N.v.Woercom, " 192
18. Troost, Overbrakerweg 288
19. Evers, "
20. N.Stokman, " 280.
21. J.Hopman, Spaarndammerdyk 478
22. P.Verwer, " 431.
23. C.Jonker, Westhavenweg 15
24. P.J.v.Breugel, " 24
25. P.Blom, " 27
26. P.Barendrecht, Weg om den Horn 271
27. L.Moorkerken, Velserweg 340
28. A.N.v.d.Byl, " 363
29. Gez.Pronk, " 320
30. C.Dyt, Noorderweg 183
31. C.Stolwyk, " 179
32. L.Vlegel, " 185
33. Erven Dyt, " 186
34. Wed. Stollwyk, Noorderweg 193
35. J.Roodenburg, Kanaalweg 16

Al deze boeren hebben wy namens den Burgemeester van Amsterdam aangezegd, dat het hun ten strengste verboden is aardappelen of andere landbouwproducten af te leveren aan particulieren en dat by het niet nakomen van dit voorschrift zy gearresteerd zullen worden en dat hun boerdery en landeryen met de geheele zich daarop bevindende oogst in bezit zal worden genomen.

De preventieve ~~werking~~ maatregel van het afsluiten van alle toegangswegen tot den polder werkt zeer doeltreffend. Wel waren er nog wat menschen langs den weg, die de boeren langs gingen om te probeeren aardappelen te koopen, doch hun aantal was zoodanig, dat het geen hinderlyke vormen aannam.

Ook de Heer Klaas de Vries, die een van de grootste boerenbedryven in de Ypolder en een leidende functie in de organisatie van de voedselvoorziening heeft, hebben wy bezocht om hem de vorenbedoelde mededeeling te doen. Hy was zeer belangstellend naar het resultaat van de genomen maatregelen. Wy maakten hem attent op de lacune in de afzetting van de polder, n.l. de z.g. volkstuinders, die meerdere malen per dag een of eenige zakken aardappelen de stad binnen smokkelen met behulp van een en hetzelfde * Toon en taalgebruik: Het rapport is opgesteld in een ambtelijke, dwingende toon. Het gebruik van woorden als "aangezegd", "ten strengste verboden" en de dreiging met arrestatie en onteigening onderstreept de ernst van de voedseldistributie in oorlogstijd. De spelling is conform de toenmalige tijdgeest (bijv. "vrydag", "boerdery", "landeryen").
* Handhaving: Het document toont de actieve controle op de voedselstromen. Om de distributie centraal te kunnen sturen (en waarschijnlijk om de Duitse bezetter van voorraden te voorzien), mochten boeren niet rechtstreeks aan de hongerende bevolking verkopen.
* Infrastructuur: De fysieke afsluiting van de Groot Ypolder wordt genoemd als een effectief middel om "zwarte handel" of particuliere verkoop te voorkomen.
* Sociale observatie: Er wordt melding gemaakt van de "lacune" (het gat) in de beveiliging, gevormd door volkstuinders die kleine hoeveelheden de stad in smokkelen. Dit duidt op de groeiende wanhoop onder de Amsterdamse bevolking om aan voedsel te komen. Dit rapport is gedateerd op 15 en 16 september 1944. Dit is een historisch cruciaal moment:
1. Vlak voor Market Garden: Op 17 september 1944 (de dag na dit rapport) begon Operatie Market Garden.
2. Spoorwegstaking: Naar aanleiding van de geallieerde opmars begon op 17 september ook de landelijke spoorwegstaking. Als represaille blokkeerden de Duitsers alle voedseltransporten naar het westen van Nederland.
3. Aanloop naar de Hongerwinter: De maatregelen beschreven in dit rapport — het strikt controleren van de oogst en het verbieden van directe verkoop — vormen de directe aanloop naar de beruchte Hongerwinter (1944-1945). De Groot Ypolder (gelegen tussen Amsterdam en Haarlem) was een essentieel landbouwgebied voor de voedselvoorziening van de stad.
4. Bestuur: De burgemeester waarnaar verwezen wordt is Edward Voûte, een nationaalsocialistischgezinde burgemeester die tijdens de bezetting door de Duitsers was aangesteld.