15 mei 1944. Mevr. B. Nieuwenhuis, Postjeskade 129, Amsterdam. Directie van het Marktwezen, afd. Vischmarkten, Amsterdam. Mevr. B. Nieuwenhuis,
Amsterdam.
Postjeskade 129.

Amsterdam, 15 Mei 1944

№ 20/41/1 M.1944 17/5 [stempel/typering]
apb. [handgeschreven]
mondeling met Mevr. N. afgedaan [handgeschreven met paraaf]

Aan de directie van het Marktwezen,
afd. Vischmarkten,
Amsterdam

Mijne Heeren,

Hiermede ben ik zoo vrij voor het volgende even Uw aandacht te vragen.
Sinds eenige weken wordt op het Surinameplein visch verkocht De regeling waarmede deze verkoop geschiedt, laat echter zeer veel te wenschen over en ik meen dan ook wel uit naam van zeer velen te spreken, wanneer ik hierover mijn beklag indien. Voorheen probeerde ik ook wel op het Stadionplein wat visch te bemachtigen, doch daar is de regeling van den verkoop voorbeeldig. Waarom kan dit ook niet op het Surinameplein?

Ik zal U een voorbeeld geven, door U te vertellen wat mij j.l. Zaterdag op het Suriname plein is overkomen. Aangezien ik, door financiëele omstandigheden gedwongen, de geheele week werkzaam ben op kantoor, blijft voor mij alleen de Zaterdagmiddag over om in de rij te gaan staan voor visch. Nu doet het er weinig toe of men vroeg of laat komt, omdat de rij meest toch in drieën wordt gesplitst en er daarna door den makkty-meester wordt geloot, welke rij het eerst aan de beurt is. Zoo stond ik dan j.l. Zaterdag in de derde rij en was de tweede rij zoo gelukkig het eerst aan de beurt te komen. Nu is het op het Stadionplein de gewoonte, dat de tweede rij onder toezicht van politie en marktmeester op zij wordt opgesteld, daarna mag de derde rij zich daar achter aansluiten en daarna wordt de eerste rij door den agent of den marktmeester meegenomen om zich in dezelfde volgorde waarin zij reeds stonden, hierachter aan te sluiten. Op het Surinameplein echter drongen de menschen van de eerste rij zich overal tusschen achter de tweede rij en stonden wij derhalve niet meer met vier naast elkaar maar met zes of acht. Een klacht bij den agent ingediend had alleen tot resultaat, dat hij zei, dat wij de menschen die er volgens ons niet bij behoorden maar naar achteren moesten sturen, met het gevolg, dat er overal groote ruzie ontstond en dat er niemand naar achter ging. Nu was er eerst betrekkelijk weinig visch, zoodat een ieder niet kon worden geholpen. Er zijn er velen voor hun beurt gegaan, zoodat de anderen, die eigenlijk eerder waren, zonder visch naar huis konden gaan. Mij overkwam, dat ik reeds door den marktmeester was aangewezen om naar de kaar te gaan om mijn rantsoentje te koopen en dat het publiek ineens zoo opdrong, dat de makktmeester de verkoop staakte. Zoodoende kreeg ik ook niet Er moest toen opnieuw een rij worden gevormd. Ik diende mijn beklag in bij den marktmeester, omdat hij mij toch al had aangewezen, doch kreeg alleen ten antwoord op een niet zeer vriendelijken toon, dat ik mij achteraan kon aansluiten of naar huis gaan. Van den agent kreeg ik zelfs nog een duw op den koop toe en ten antwoord: "als het mij niet beviel, moest ik maar een klacht indienen bij het marktwezen", hetgeen ik dan hierbij doe. Niet alleen dus, dat ik van mijn kostbare tijd ruim anderhalf uur voor niets gestaan had, doch bovendien werd ik zonder visch weggezonden, terwijl ik al voor koop aangewezen was. Ik ben dus de dupe geworden, omdat de ambtenaren hier niet voor hun taak berekend waren en de mensen maar lieten opdringen zonder op tijd in te grijpen. Mijn eenigste troost was, dat ik niet alleen stond, maar zeer velen met mij hetzelfde ongeveer is overko- * Taalgebruik: De brief is geschreven in de destijds gangbare formele spelling (Vries-Te Winkel), herkenbaar aan woorden als "visch", "zoo", en "financiëele". Er staan enkele typefouten in de tekst, zoals "makkty-meester" en "makktmeester" (marktmeester).
* Toon: De brief is beleefd doch zeer verontwaardigd. De schrijfster benadrukt haar positie als werkende vrouw die haar schaarse vrije tijd opoffert voor voedselvoorziening.
* Kern van de klacht: Het gebrek aan handhaving van de volgorde in de wachtrijen bij de visverkoop op het Surinameplein. Waar op het Stadionplein een systeem van loting en ordelijke aansluiting wordt gehanteerd, heerst op het Surinameplein chaos door voordringers. De frustratie richt zich specifiek op de onbeschofte behandeling door de aanwezige ambtenaar en politieagent.
* Administratieve afhandeling: Uit de handgeschreven notitie blijkt dat de klacht niet schriftelijk is beantwoord, maar dat er mondeling contact is geweest met Mevrouw Nieuwenhuis om de zaak af te doen. Dit document biedt een indringend kijkje in het dagelijks leven in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting (mei 1944). Voedsel was schaars en strikt gerantsoeneerd. De distributie van verse waar, zoals vis, leidde vaak tot lange wachtrijen en spanningen onder de bevolking. De brief illustreert de sociale druk, de irritaties over onrechtvaardigheid in de rij ("voordringen") en de soms grimmige verhouding tussen burgers en gezagsdragers (politie/marktmeesters) in een tijd van schaarste en naderende honger. De locaties (Surinameplein en Stadionplein) waren belangrijke knooppunten voor de voedselvoorziening in Amsterdam-Zuid en West.