Administratieve brief / ambtelijke correspondentie. 25 september 1944. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen of een verwante distributiedienst in Amsterdam). De Wethouder voor de Levensmiddelen, "Alhier" (Amsterdam). Vermaas 25/9 VD/HB.

  20/46/3M.           2.               25 September 1944.

Voorrangskaarten

N.S.-V.

                                  Den Heer Wethouder
                                  voor de Levensmiddelen,

                                  A l h i e r .
                                  =============


             Onder terugzending van het met Uw kant-

brief d.d. 17 Augustus jl. om advies ontvangen
stuk no.685 L.M.1944, heb ik de eer U te be-
richten, dat mij bij onderzoek is gebleken, dat
de ambtenaren, dienstdoende op de Albert Cuyp-
straat en Lekstraat, zich stipt hebben gehouden
aan het voorschrift, dat aan houdsters van voor-
rangskaarten, afgegeven door de N.S.-V., voorrang
bij den verkoop van visch moet worden verleend.

             Een afschrift van de betreffende kennis-

geving doe ik U in bijlage dezes toekomen.

                                  De Directeur, Deze brief dient als bevestiging van een onderzoek naar de naleving van specifieke distributievoorschriften tijdens de Duitse bezetting. De kern van de zaak is de bevoordeling van bepaalde burgers bij de verkoop van schaarse levensmiddelen, in dit geval vis.

De "Directeur" rapporteert aan de wethouder dat zijn ambtenaren op de markten in de Albert Cuypstraat en de Lekstraat strikt de regels volgen: vrouwen met een voorrangskaart van de N.S.-V. krijgen inderdaad prioriteit. De brief is formeel van toon ("heb ik de eer U te berichten") en getuigt van een nauwgezette ambtelijke uitvoering van maatregelen die door de bezetter of diens collaborateurs waren opgelegd. De datum van de brief, 25 september 1944, is zeer betekenisvol. Nederland bevond zich op dat moment in de chaos na "Dolle Dinsdag" (5 september) en midden in de nasleep van de Slag om Arnhem (Operatie Market Garden). De voedselvoorziening in de grote steden in West-Nederland begon kritiek te worden, wat kort hierna zou uitmonden in de Hongerwinter.

De N.S.-V. (Nationalsozialistische Volkswohlfahrt) was een nationaalsocialistische welzijnsorganisatie. Hoewel zij zich profileerden als een liefdadigheidsinstelling, was hun hulpverlening ideologisch gekleurd en gericht op "volksgenoten" die loyaal waren aan het regime (zoals NSB-gezinnen of Duitsgezinden). Het feit dat houdsters van hun kaarten voorrang kregen bij de viskraam, is een direct voorbeeld van de institutionele discriminatie en de privileges voor collaborateurs in een tijd van groeiende honger en schaarste. De genoemde markten in de Albert Cuypstraat en Lekstraat waren cruciale distributiepunten in Amsterdam. Marktwezen NSB