Dienstbrief / Rapportage 28 september 1944 Staatspolitie te Amsterdam, Bestuursdienst, Bureau Algemeene Dienstzaken De Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam [Briefhoofd]
Staatspolitie te Amsterdam
Bestuursdienst
Bureau Algemeene Dienstzaken
No. Lr. G. 7314 . Dict. Ga./E.

Amsterdam, 28 September 1944
Verzoeke bij beantwoording datum, letter en nummer van dit schrijven aan te halen.

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen
te
A M S T E R D A M

Onderwerp: Inlichtingen marktkooplieden.
Bijlagen: -
Antwoord op: [Stempel] Nº 20/47/7 M.1944 [met pen:] 30/9

[Stempel:] V e r t r o u w e l i j k

In antwoord op Uw brief No. 20/47/5 M. d.d. 4 September 1944, houdende verzoek om inlichtingen omtrent een aantal personen, die in aanmerking wenschen te komen voor een plaats op een der markten, heb ik de eer U te berichten, dat in mijn administratie over de laatste 5 jaar omtrent de na te noemen personen het onder hun naam vermelde staat genoteerd:

Johannes Hendricus BALSTER, geboren te Amsterdam, 27 October 1887: d.d. 22 April 1941 geverbaliseerd terzake van mishandeling (tot op heden niet vervolgd);

Hermann van GIERSBERGEN, geboren te Rinderen (Dld) 16 Juli 1906: d.d. 12 April 1944 door de Rechtbank alhier, terzake van het strafbaar feit, vermeld in art. 417 bis van het Wetboek van Strafrecht (schuldheling), veroordeeld tot 6 maanden gevangenisstraf onder aftrek van de preventieve hechtenis (ondergaan in preventie);

Bertha BOKSEMA, geboren te Amsterdam, 11 April 1905: komt voor Bertha BOKSEM, geboren, 11 April 1905 te Amsterdam; d.d. 4 Augustus 1941 door den Politierechter alhier, veroordeeld tot 6 weken gevangenisstraf, terzake van valschheid in geschrift.

Johanna Helena Hendrika WOLF, geboren te Amsterdam, 9 September 1905: d.d. 17 Juni 1944

-2-

[Voetnoot links:] M 72 - 4000-4-44 [midden:] K 9665 Dit document is een ambtelijke uitwisseling tussen de Amsterdamse Staatspolitie en de Dienst van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. Het betreft een antecedentenonderzoek (screening) van vier personen die een marktvergunning hebben aangevraagd.

Opvallende punten:
* Strafbare feiten: De genoemde feiten variëren van mishandeling en valsheid in geschrifte tot schuldheling (het kopen van goederen waarvan men had moeten vermoeden dat ze gestolen waren).
* Hermann van Giersbergen: Hij is veroordeeld op basis van artikel 417 bis WvS. Gezien de datum (april 1944) en de aard van het delict (heling) kan dit duiden op handel in schaarse goederen (zwarte handel), hoewel dit niet expliciet wordt vermeld.
* Staatspolitie: De term "Staatspolitie" duidt op de reorganisatie van de Nederlandse politie onder Duits toezicht (ingesteld in 1943), waarbij de gemeentepolitie van grote steden werd genationaliseerd. De datum, 28 september 1944, is historisch zeer relevant. Het is kort na de Slag om Arnhem (Operatie Market Garden) en midden in de Spoorwegstaking. Amsterdam bevond zich op dat moment in een chaotische fase waarin de voedselvoorziening haperde en de beruchte Hongerwinter voor de deur stond.

Ondanks de oorlogssituatie en de naderende ineenstorting van het civiele leven, bleef de bureaucratische machine van de politie en de gemeente doorwerken. De screening van marktkooplieden was essentieel voor het marktwezen om controle te houden op wie er handel dreef, mede om de zwarte handel te reguleren of in te dammen. Het document illustreert de "normaliteit" van de administratieve controle in een totaal abnormale tijd.