Afschrift van een officiële vergunning. AFSCHRIFT.

No. 514 Bel. Pr.
Nº = 20/55/2 M.1944 1/2 [Stempel]
[Wapen van Amsterdam]
DE BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN AMSTERDAM,

Gezien een verzoekschrift van C.G. Prenger, Sint Antoniesbreestraat 65, alhier, centrum, waarin vergunning wordt verzocht tot het hebben op den openbaren gemeentegrond, voor perceel Zwanenburgwal 21, van een bascule tot het wegen van oude metalen;
Overwegende, dat de bascule een oppervlakte van 1 m2 van den openbaren gemeentegrond inneemt;
Geeft C.G. Prenger voornoemd te kennen:

1o dat hem tot wederopzeggens, doch uiterlijk tot 31 December 1944, vergunning wordt verleend tot het plaatsen en hebben op den openbaren gemeentegrond, voor perceel Zwanenburgwal 21, van een bascule tot het wegen van oude metalen, onder voorwaarde:
~~a. dat de bascule wordt geplaatst tusschen den walkant en de bomenrij;~~ [Doorgestreept]
a. dat de bascule slechts dan op den openbaren gemeentegrond wordt geplaatst, wanneer er zware metalen worden aangevoerd;
b. dat de plaats, waar de bascule is geplaatst en de omtrek daarvan steeds worden rein gehouden;

2o dat deze vergunning steeds op eerste aanvrage moet worden getoond aan de ambtenaren der Politie en der Gemeentebelastingen;

3o dat krachtens de Precarioverordening verschuldigd is f 9,-, zulks met ingang van 1 September 1944;

4o dat geen aanspraak op gedeeltelijke ontheffing van den aanslag in deze retributie kan worden gemaakt, indien door eenigerlei omstandigheid gedurende een gedeelte van het heffingsjaar van de vergunning geen gebruik is of kan worden gemaakt;

[Handgeschreven toevoeging in rood potlood:]
Waar mag bascule worden geplaatst? Op voetpad-rijweg of het als markt aangewezen gedeelte der openbare weg?

[Antwoord in blauw/zwart potlood:]
Buiten het marktgedeelte. 20-9-44 [handtekening onleesbaar] Dit document is een typisch voorbeeld van een gemeentelijke precariovergunning uit de oorlogsjaren. De kernpunten zijn:

• De aard van de activiteit: De heer Prenger drijft blijkbaar een handel in "oude metalen" (schroothandel). Gezien de schaarste aan grondstoffen in 1944 was dit een cruciale economische activiteit.
• De restricties: De vergunning is zeer tijdelijk (slechts tot het einde van het jaar) en de bascule mag niet permanent blijven staan; hij mag alleen op straat staan als er daadwerkelijk metalen worden aangevoerd.
• Administratieve controle: De nadruk op het tonen van de vergunning aan zowel politie als belastingambtenaren duidt op een streng gecontroleerd straatbeeld.
• Ruimtelijke ordening: De handgeschreven discussie onderaan toont de frictie tussen verschillende functies van de openbare ruimte (voetpad vs. marktterrein). De beslissing is dat de bascule buiten het marktgedeelte moet blijven, waarschijnlijk om de doorgang voor marktkooplieden en publiek niet te hinderen. De datum van dit document is zeer betekenisvol: september 1944.
• Dit is de maand van Dolle Dinsdag (5 september) en de Slag om Arnhem. Terwijl de bevrijding nabij leek, bleef het dagelijks leven en de bureaucratie in Amsterdam onder Duitse bezetting gewoon doorgaan.
• De handel in oude metalen was in deze periode vaak gelieerd aan de oorlogsindustrie of aan de desperate behoefte aan materialen voor hergebruik door de burgerbevolking.
• Kort na deze vergunningverlening zou de Hongerwinter invallen, waardoor de handel in brandstof en schroot nog extremer en dikwijls illegaal zou worden. De precieze naleving van dergelijke precariovoorschriften zal in de daaropvolgende maanden waarschijnlijk ondergeschikt zijn geraakt aan de overlevingsdrang.