Zakelijke correspondentie (bankbrief/inlichtingenformulier) 3 mei 1939 Nederlandsche Middenstandsbank N.V., Amsterdam (Afdeling Informatie) Gemeentelijk Vischafslag, de Ruyterkade, Amsterdam [Stempel/Handgeschreven linksboven:]
№ 46A/22/M. 1939 4/5

[Briefhoofd:]
NEDERLANDSCHE
MIDDENSTANDSBANK N.V.
Gevestigd te AMSTERDAM

[Rechtsboven:]
Amsterdam - 3 Mei 1939
[Handgeschreven in potlood/krijt:] met zorg vertrouwelijk!

No. ....................
Afd. Informatie

VERTROUWELIJK

Gemeentelijk Vischafslag
de Ruyterkade
A_M_S_T_E_R_D_A_M

MIJNE HEEREN,

Men vraagt ons van bevriende zijde eenige nauwkeurige inlichtingen omtrent de moraliteit en soliditeit van:
Y. Goedhart
Vischhandelaar
Amsterdam - Westerstraat 83

Is U wellicht bereid ons omtrent dezen persoon eenige inlichtingen te verstrekken en acht U aangevraagde goed voor een crediet van f. 1500,-- ?
Van Uwe inlichtingen zal zonder Uwe verantwoordelijkheid en met bescheidenheid gebruik worden gemaakt.
Wij danken U bij voorbaat voor de te nemen moeite.

Hoogachtend,
NEDERLANDSCHE MIDDENSTANDSBANK. N.V.
[Blauwe paraaf/handtekening]

[Linksonder:]
No. 279 S.H. 53-8-'38

[Rechtsonder handgeschreven:]
46 Dit document is een klassiek voorbeeld van een bank-enquête of kredietonderzoek uit het interbellum. De Nederlandsche Middenstandsbank (NMB) vraagt hier aan een derde partij (de Gemeentelijke Visafslag) om een referentie over een specifieke handelaar, de heer Y. Goedhart.

Opvallend zijn de volgende elementen:
* Terminologie: Er wordt gevraagd naar "moraliteit en soliditeit". In die tijd werd iemands persoonlijke karakter (moraliteit) even belangrijk geacht voor kredietverstrekking als zijn financiële draagkracht (soliditeit).
* Bedrag: Het genoemde krediet van 1500 gulden was in 1939 een aanzienlijk bedrag voor een zelfstandig visboer (vergelijkbaar met de koopkracht van ongeveer 15.000 tot 20.000 euro vandaag).
* Handgeschreven toevoeging: De opmerking "met zorg vertrouwelijk!" benadrukt dat dergelijke informatiegevoelige correspondentie discreet behandeld moest worden om de reputatie van de handelaar niet te schaden als het krediet geweigerd zou worden. De brief dateert van mei 1939, exact een jaar voor de Duitse inval in Nederland. De Nederlandsche Middenstandsbank was een bank die zich specifiek richtte op de 'kleine luyden': winkeliers en ambachtslieden. Omdat er destijds geen centraal bureau voor kredietregistratie bestond, vertrouwden banken op informele netwerken.

De locatie van de visboer (Westerstraat 83) ligt in het hart van de Jordaan, een volksbuurt waar destijds veel kleine handelaren gevestigd waren. De Gemeentelijke Visafslag aan de De Ruyterkade was de plek waar deze handelaren hun vis inkochten; de afslag had dus direct zicht op het betaalgedrag en de handelsvolume van de heer Goedhart, wat hen de ideale bron maakte voor de bank. De NMB is later opgegaan in de NMB Postbank Groep en uiteindelijk in de huidige ING. Y. Goedhart