Y. Goedhart

Document

* **Kern van het geschil:** Er is een conflict ontstaan over de kwaliteit van geleverde bokking (gerookte haring). Hoewel de partij aanvankelijk door keurmeester Kanis in de Vishal werd goedgevonden, werd een aanzienlijk deel (14 kistjes) later die ochtend door keurmeester Snoek "in de stad" (vermoedelijk bij de detailhandel) alsnog afgekeurd. * **Financiële afwikkeling:** De auteur van het rapport stelt een pragmatische oplossing voor: de schade van de gedupeerde kooplieden (Biel, Vierra en Goedhart) ter waarde van 14,30 gulden moet worden ingehouden op de wekelijkse betaling aan de leverancier, v.d. Groep. * **Belangenbehartiging:** De tussenkomst van de heer Seegers van de organisatie "Ons Belang" (waarschijnlijk een belangenvereniging voor vishandelaren) onderstreept de druk op de marktmeester om de schade voor de lokale kooplieden te herstellen. * **Recidive:** Het rapport vermeldt dat v.d. Groep de volgende dag opnieuw een partij van 20 kistjes aanbood die in zijn geheel werd afgekeurd, wat wijst op structurele kwaliteitsproblemen bij deze leverancier in die specifieke week.

Zakelijke correspondentie (bankbrief/inlichtingenformulier)

Dit document is een klassiek voorbeeld van een bank-enquête of kredietonderzoek uit het interbellum. De Nederlandsche Middenstandsbank (NMB) vraagt hier aan een derde partij (de Gemeentelijke Visafslag) om een referentie over een specifieke handelaar, de heer Y. Goedhart. Opvallend zijn de volgende elementen: * **Terminologie:** Er wordt gevraagd naar "moraliteit en soliditeit". In die tijd werd iemands persoonlijke karakter (moraliteit) even belangrijk geacht voor kredietverstrekking als zijn financiële draagkracht (soliditeit). * **Bedrag:** Het genoemde krediet van 1500 gulden was in 1939 een aanzienlijk bedrag voor een zelfstandig visboer (vergelijkbaar met de koopkracht van ongeveer 15.000 tot 20.000 euro vandaag). * **Handgeschreven toevoeging:** De opmerking "met zorg vertrouwelijk!" benadrukt dat dergelijke informatiegevoelige correspondentie discreet behandeld moest worden om de reputatie van de handelaar niet te schaden als het krediet geweigerd zou worden.

Ambtsbericht/Bijblad met handgeschreven verklaring en concept-antwoord.

* **Inhoud:** Het document betreft een solvabiliteitsonderzoek. De Nederlandsche Middenstandsbank heeft blijkbaar om inlichtingen gevraagd over de heer Y. Goedhart, die een krediet van 1500 gulden heeft aangevraagd. De ambtenaar Stam geeft een getuigenis van goed zedelijk gedrag ("oppassend man"), maar onthoudt zich expliciet van een oordeel over de financiële kredietwaardigheid. * **Proces:** De hiërarchie is zichtbaar: 'De Haan' vraagt op 8 mei advies aan 'Stam'. Stam antwoordt op 10 mei. Vervolgens wordt er op het document een concept-brief aan de bank geformuleerd (onderaan en links), waarin de informatie van de Dienst van het Marktwezen wordt gecombineerd met de weigering om financiële garanties te geven. * **Taalgebruik:** Typisch zakelijk-formeel taalgebruik uit het interbellum ("oppassend man", "m.i." oftewel mijns inziens). * **Schrifttype:** Een vlot, hellend bureaucratisch handschrift uit de jaren '30, waarbij de doorhalingen wijzen op een zorgvuldige formulering van het uiteindelijke ambtelijke antwoord.

Administratieve indexkaart/bijblad van de Dienst van het Marktwezen (Amsterdam).

Dit document betreft een administratieve beslissing over de marktvergunningen en sociale status van de heer Y. Goedhart, een marktkoopman in de Amsterdamse Jordaan. De kernpunten zijn: 1. **Sociale steun:** Goedhart werd kort na de Duitse inval, op 23 mei 1940, "in de steun" opgenomen (sociale bijstand). Hierdoor was hij waarschijnlijk tijdelijk vrijgesteld van marktgeld. 2. **Betalingsverplichting:** Er is vastgesteld dat hij vanaf 25 augustus 1940 weer marktgeld moet betalen voor zijn staanplaats op de Lindengracht, aangezien zijn laatste steunuitkering voor die plek tot 31 augustus liep. 3. **Aanwezigheidsplicht:** Goedhart had een verzoek ingediend om zijn marktplaats aan de Westerstraat niet "geregeld" (constant) te hoeven bezetten. Dit verzoek is afgewezen. Hij is op 5 oktober 1940 officieel gewaarschuwd dat hij zijn plek op de Westerstraat regelmatig moet blijven gebruiken. De kaart toont de strikte controle van de gemeente op marktkooplieden en de koppeling tussen sociale uitkeringen en economische plichten.

Brief (doorslag of kopie van verzonden correspondentie)

* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een schrijven van de heer Goedhart. De directeur stelt vast dat Goedhart nog marktgeld verschuldigd is over de periode vanaf 25 augustus 1940. Dit is gebaseerd op het feit dat zijn laatste sociale uitkering op 31 augustus eindigde. Daarnaast wordt een verzoek van Goedhart om zijn marktplaats op de Westerstraat onregelmatig te mogen bezetten, uitdrukkelijk afgewezen. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk Nederlands ("jl." voor jongstleden, "d.d." voor de dato). Opvallend is de spelling "Maatschappelyken" met een 'y' (destijds gebruikelijk voor de ij-klank in bepaalde administratieve contexten). * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "verzonden 26/10" geeft aan wanneer de brief daadwerkelijk de deur uit is gegaan. "Wyk 9" verwijst naar de administratieve indeling van de stad Amsterdam.

Doorslag van een ambtelijke brief.

* **Doel van de brief:** De brief dient ter verificatie van de financiële status van de heer Y. Goedhart. De afzender wil weten of Goedhart, afgezien van een specifieke uitkering van 18 gulden per week, beschouwd kan worden als iemand die volledig afhankelijk is van sociale bijstand. * **Aanleiding:** De aanleiding is de tewerkstelling van de zoon van de heer Goedhart in Duitsland. Hiervoor bestonden speciale regelingen voor de achterblijvende familieleden. De instantie die deze uitkering beheert, probeert te bepalen hoe "behoeftig" de vader is om de hoogte of het recht op andere vormen van steun vast te stellen. * **Toon:** De brief is opgesteld in de toen gebruikelijke, uiterst formele ambtelijke stijl ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken").

Officieel schrijven (brief) op briefpapier van de gemeente Amsterdam.

Deze korte brief is een interne ambtelijke communicatie tussen twee Amsterdamse gemeentediensten. Het Bureau voor Maatschappelijken Steun informeert de Directeur van het Marktwezen over de financiële positie van een zekere Y. Goedhart, woonachtig in de Westerstraat. De kern van de boodschap is een vergelijking: 1. **Huidig inkomen:** f 18,00 per week. 2. **Hypothetische steunuitkering:** f 16,56 per week. De ambtenaar concludeert dat de heer Goedhart "iets gunstiger uit" is met zijn huidige werkinkomen dan wanneer hij afhankelijk zou zijn van de sociale steun. De berekening is zeer nauwkeurig (tot op de cent), wat typerend is voor de toenmalige bureaucratie. Dergelijke informatie werd vaak uitgewisseld om te bepalen of iemand recht had op bepaalde vergunningen, standplaatsen op de markt, of om te controleren of iemand niet onterecht aanspraak maakte op financiële hulp.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek tot vrijstelling van marktgeld. De geadresseerde, de heer Goedhart, had aangegeven de kosten niet te kunnen dragen, maar de gemeente heeft na onderzoek geconcludeerd dat zijn inkomen te hoog is om voor deze steunmaatregel in aanmerking te komen. * **Juridische/Administratieve implicaties:** * De ontvanger wordt gesommeerd zijn standplaatsen op de Lindengracht en Westerstraat weer te gebruiken op straffe van intrekking van zijn vergunning (conform het Reglement op de Markten). * Er wordt direct actie geëist: de wekelijkse betaling aan de marktambtenaar moet direct worden hervat. * Er wordt een opening geboden voor de reeds opgebouwde schuld via een afbetalingsregeling. * **Toon:** Formeel, bureaucratisch en dwingend.

Doorslag van een getypte brief (doorslagkopie).

De brief is een formele afwijzing van een verzoek om kwijtschelding van marktgeld (staangeld). De ontvanger, de heer Y. Goedhart, had blijkbaar een verzoek ingediend omdat hij financieel in zwaar weer verkeerde. De instantie heeft dit getoetst bij het "Gemeentelijke Bureau voor Maatschappelijken Steun" (de toenmalige sociale dienst), maar geoordeeld dat het inkomen van de heer Goedhart boven de grens lag voor volledige ondersteuning of vrijstelling. De toon is strikt bureaucratisch en dwingend: de handelaar wordt gesommeerd zijn plaatsen op de Lindengracht en Westerstraat weer in te nemen op straffe van intrekking van zijn vergunning. Tevens wordt hij gesommeerd de wekelijkse betalingen te hervatten en contact op te nemen voor een afbetalingsregeling van zijn opgebouwde schuld.

Doorslag van een ambtelijke brief (bestuurlijke correspondentie).

In dit schrijven wijst de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst een verzoek van de heer Y. Goedhart af. Goedhart had gevraagd om vrijstelling van het betalen van marktgeld voor zijn standplaatsen op de Lindengracht en de Westerstraat (beide bekende markten in de Jordaan). De weigering is gebaseerd op een onderzoek naar zijn inkomsten. De gemeente stelt dat zijn financiële situatie niet precair genoeg is om hem gelijk te stellen aan iemand die een uitkering ontvangt van het "Gemeentelijk Bureau voor Maatschappelijken Steun" (de toenmalige sociale dienst). De brief bevat een dwingende sommatie: Goedhart moet zijn standplaatsen weer "regelmatig bezetten", anders raakt hij zijn vergunning kwijt volgens het Marktreglement. Tevens moet hij de wekelijkse betalingen hervatten en een regeling treffen voor zijn opgelopen schulden bij de gemeente. De toon is formeel, zakelijk en onverbiddelijk.

Getypte lijst met financiële gegevens (omzet of commissies) per handelaar

Dit document is een overzicht van handelaren verbonden aan de Amsterdamse Visafslag. Het rangschikt personen en bedrijven op basis van hun financiële totaal over de jaren 1939 en 1940. De bedragen zijn hoogstwaarschijnlijk in Nederlandse guldens. Opvallend is de kolom met percentages. Bij de individuele top-handelaren (zoals L. Biet en P. Vrees) lijkt het percentage af te nemen naarmate het totaalbedrag lager wordt. Echter, verderop in de lijst worden handelaren gegroepeerd met accolades, waarbij een gezamenlijk (hoger) percentage wordt genoteerd (bijv. 5 ½% of 4 ½%). Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel voor afslagkosten, belastingen, of lidmaatschapsgelden van een vereniging.

Handgeschreven ambtelijke notitie / interne correspondentie.

* **Handschrift:** Het document bevat twee verschillende handschriften in een cursief lopend schrift, typerend voor de vroege 20e eeuw. De eerste hand stelt de vraag, de tweede hand (De Wolff) geeft het antwoord onderaan. * **Inhoud:** Het betreft een verificatie van marktactiviteiten. Er wordt specifiek gevraagd of een individu genaamd Y. Goedhart zijn marktstaanplaatsen op de Prinsengracht of de Westermarkt heeft benut na mei 1940. Het antwoord bevestigt dat dit slechts op één dag het geval was (15 oktober 1940). * **Terminologie:** "v.d." is een afkorting voor "van de". De datum "23-5-'40" verwijst naar de periode vlak na de Nederlandse capitulatie.

Verslag/Notitie (onderdeel van een dossier betreffende het Marktwezen).

Het document beschrijft een ambtelijke verwarring en daaropvolgend onderzoek naar de handel en wandel van handelaar H. Bonnier tijdens de bezettingsjaren. * **De verwarring:** Aanvankelijk lijkt H. Bonnier te bekennen dat hij een partij garnalen heeft ontvangen, maar later claimt hij bij de Wethouder voor de Levensmiddelen onschuldig te zijn en klaagt hij dat hij niet officieel is gehoord door de ambtenaar Stam. * **Interne frictie:** De Wethouder is ontstemd over het vermeende verzuim van Stam en wil Bonnier direct rehabiliteren. De auteur van het verslag twijfelt echter aan de onschuld van Bonnier vanwege diens eerdere (vermeende) bekentenis. * **De ontknoping:** Tijdens een gezamenlijke hoorzitting op 29 oktober 1942 met diverse functionarissen (onder wie de Directeur van het Marktwezen en de controleur Felthuis) wordt de fout ontdekt. Felthuis geeft toe dat hij in zijn eerdere rapportage van 8 september 1942 per abuis de naam H. Bonnier had genoteerd, terwijl de overtreding feitelijk begaan was door een ander gezins- of familielid: C. Bonnier. De zaak blijkt dus een klassieke persoonsverwisseling door een administratieve fout.

Getypt rapport / Resumé (Afschrift).

* **Context van het conflict:** Het document beschrijft een administratief en juridisch steekspel rondom een economisch delict. Centraal staat de vraag of H. Bonnier betrokken was bij de illegale aankoop van garnalen. * **Tegenstrijdigheden:** Er is een duidelijke discrepantie tussen de verklaringen van de ambtenaren en de verdachte. H. Bonnier ontkent later elke betrokkenheid en beweert zelfs de controleur nooit gesproken te hebben, terwijl eerdere feiten (het niet protesteren tegen de straf, het gebruik van "wij" in correspondentie) op het tegendeel wijzen. * **Procedurefout:** De tekst erkent een fout van contrôleur Felthuis ("Abusievelijk heeft Felthuis echter H. Bonnier gerapporteerd!"), waarbij de verkeerde broer aanvankelijk als schuldige werd aangewezen. Desondanks probeert het rapport aan te tonen dat H. Bonnier wel degelijk op de hoogte was en loog over zijn aanwezigheid. * **Terminologie:** Termen als "vrije garnalen" en "verdeeling" duiden op de strakke regulering van de voedselvoorziening tijdens de oorlogsjaren.

Getypt afschrift van een brief.

In deze brief beklaagt ondernemer Y. Goedhart zich bij de Nederlandsche Visscherijcentrale over de penibele situatie waarin zijn bedrijf verkeert door de nieuwe distributieregels. De kernpunten zijn: 1. **Extreme schaarste en rantsoenering:** De levering van aal is teruggevallen van 5.000 pond per week naar slechts 40-80 pond per 10 dagen. De garnalenleveranties zijn nagenoeg nihil vergeleken met de vooroorlogse omzet. 2. **Onredelijke toewijzing:** Goedhart ergert zich eraan dat gevestigde bedrijven met personeel en hoge vaste lasten hetzelfde behandeld worden als "venters" (straatverkopers) die nauwelijks onkosten hebben. 3. **Religieuze bezwaren:** Omdat de firma uit principe niet op zondag werkt, missen zij hun beurt bij de gemeentelijke afslag, zonder dat hier een compensatie tegenover staat. 4. **Zwarte markt:** De schrijver signaleert dat het merendeel van de vis tegen woekerprijzen ("abnormalen hoogen prijzen") clandestien op straat wordt verkocht, terwijl zijn "bona-fide" bedrijf zich aan de vastgestelde prijzen houdt.

Verslag/Resumé van een verhoor/onderzoek.

Het document is een samenvatting (resumé) van een onderzoek naar de illegale handel in garnalen ("buiten de verdeeling om"). De kern van de rapportage draait om de tegenstrijdige verklaringen van **H. Bonnier**. In eerste instantie ontkende H. Bonnier elke betrokkenheid en beweerde hij dat zijn broer, C. Bonnier, de kopoper was. De rapporteur (Felthuis) zet echter vraagtekens bij deze onschuld om de volgende redenen: 1. H. Bonnier protesteerde niet direct toen hij een straf opgelegd kreeg door de Burgemeester (Bm.). 2. In gesprekken met de Secretaris van de Dienst gaf hij toe garnalen te hebben gekocht op het terrein van de Vischmarkt (V.M.), maar claimde hij dat het "vrije garnalen" waren (garnalen van mindere kwaliteit die buiten het quotum vielen). 3. Tijdens een officiële vergadering met de Verdeelingscommissie zweeg hij over zijn beweerde onschuld. 4. In een gezamenlijke brief met Goedhart schreef hij in de "wij-vorm", wat impliceert dat hij wel degelijk mede-verantwoordelijk was voor de transactie. De tekst is geschreven in een zakelijke, ambtelijke stijl die typerend is voor politierapporten of verslagen van de economische controlediensten uit die periode.

Handgeschreven concept of kladverslag van een officiële rapportage.

Het document is een werkconcept waarin de auteur worstelt met de juiste formulering. Een aanzienlijk deel van de tekst (de eerste acht regels) is met een groot kruis en horizontale lijnen doorgehaald, wat aangeeft dat deze inleidende samenvatting werd verworpen of herschreven. De tekst handelt over een strafzaak of tuchtrechtelijke procedure betreffende de illegale handel in garnalen. In een tijd van schaarste en rantsoenering (de "verdeeling") was het verboden om goederen buiten de officiële kanalen om te verhandelen. Uit de tekst blijkt dat Y. Goedhart garnalen heeft betrokken van een zekere Rooseman en deze vervolgens heeft doorverkocht aan H. Bonnier. Het cruciale punt in het verslag is de verdediging van Bonnier. Hoewel hij toegeeft de garnalen te hebben gekocht, voert hij als verzachtende omstandigheid aan dat hij niet wist dat deze garnalen "buiten de verdeeling om" (dus op de zwarte markt of buiten het quotum) waren verkregen. Het document doet verslag van diverse besprekingen die hierover gevoerd zijn met verschillende functionarissen en de Verdelingscommissie.

Getypt verslag van verhoren/onderzoek.

Het document is een verslag van aanvullende verhoren in een zaak die draait om de handel in garnalen buiten de officiële distributiekanalen om. Centraal staat de vraag of een partij garnalen van L. Rooseman via Y. Goedhart rechtmatig is verkocht of dat deze voor de "verdeeling" (officiële rantsoenering/distributie) bestemd had moeten zijn. Belangrijke punten in de verklaringen: * **L. Rooseman** stelt de garnalen al verkocht te hebben aan Goedhart voordat hij wist dat ze in de officiële distributie moesten. * **C. Bonnier** ontkent betrokkenheid en ontkent zelfs een eerder verhoor op de Vischmarkt. * **Y. Goedhart** voert aan dat hij handelde op basis van informatie van een keurmeester (Snoek) die zei dat de partij niet voor distributie was. Hij verkocht de garnalen via zijn zoon en een knecht op de Lindengracht. * **Handgeschreven correctie:** In de laatste alinea is "overigens niet" doorgehaald en vervangen door "wel", wat aangeeft dat de betreffende persoon zich het verhoor door Felthuis en Marinus bij nader inzien toch herinnerde.

Verslag/Resumé van een onderzoek naar illegale handel.

Dit document is een ambtelijk verslag (resumé) over een overtreding van de distributievoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de illegale verkoop van 240 kg garnalen door L. Rooseman (de knecht van een grossier) aan de handelaren Goedhart en Bonnier. **Belangrijke punten uit het verslag:** * **Smoes:** Rooseman claimde dat de garnalen waren afgekeurd voor de normale consumptie/verdeelsysteem, wat hij als excuus gebruikte om ze buiten de officiële kanalen om ("buiten verdeeling") te verkopen. * **Tegenspraak:** Keurmeester Snoek ontkent dat hij toestemming heeft gegeven voor deze onderhandse handel. Hij had enkel geadviseerd de partij snel te verwerken (vanwege de beperkte houdbaarheid van vis). * **Sancties:** Er worden zware straffen voorgesteld: een maand ontzegging van de vismarkt voor de verkoper en een maand uitsluiting van het toewijzingssysteem voor de kopers. Dit was in oorlogstijd een zware straf, omdat men hiermee effectief brodeloos werd gesteld. * **Beroep:** Uit de laatste alinea blijkt dat de betrokkenen in beroep gingen door gesprekken aan te gaan met hogere functionarissen en de Verdeelcommissie. ---

Getypte rapportage of ambtelijk verslag met handgeschreven correcties en kantlijnnotities.

* **Tegenstrijdige verklaringen:** Het document toont een bureaucratisch conflict. Aanvankelijk lijkt H. Bonnier schuld te bekennen (of de ontvangst niet te ontkennen), maar later claimt hij onschuldig te zijn en zelfs nooit gehoord te zijn door de inspecterende ambtenaar (Felthuis). * **Administratieve fout:** De kern van het probleem blijkt een simpele verschrijving van ambtenaar Felthuis: hij schreef 'H. Bonnier' in zijn rapport waar het 'C. Bonnier' had moeten zijn. * **Bestuurlijke druk:** Opvallend is de directe interventie van de Wethouder voor de Levensmiddelen. Hij neemt direct een besluit ("terugwerkende kracht") op basis van een persoonlijk gesprek met de beklaagde, wat leidt tot frictie met de uitvoerende ambtenaren (Stam). * **Rechtsgang:** De tekst illustreert hoe in 1942 complexe zaken rondom voedseldistributie werden afgehandeld met hoor en wederhoor tussen verschillende gemeentelijke afdelingen (Marktwezen, Levensmiddelenvoorziening).

Officieel uittreksel (extract) uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document betreft een reeks disciplinaire maatregelen tegen Amsterdamse vishandelaren tijdens de Tweede Wereldoorlog. De burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) legt sancties op aan handelaren die zich niet aan de distributieregels hielden. De overtredingen variëren van het handelen buiten de officiële visverdeling om (zwarte handel in garnalen) tot het verkopen van vis boven de wettelijk vastgestelde maximumprijzen (prijsopdrijving). De straffen zijn administratief van aard: uitsluiting van de vismarkt of van de toewijzing van visvoorraden voor periodes variërend van een maand tot zelfs onbepaalde tijd (zoals in het geval van A. Goedhart). De nauwkeurige adressering (Kinkerstraat, De Wittenkade) benadrukt de controle die het stadsbestuur uitoefende op de lokale economie.

Administratief bijblad/geleideformulier van een Nederlands overheidsorgaan (waarschijnlijk Ministerie van Justitie).

* **Referenties:** Het document bevat dossiernummers (46A/43/1 en 46A/138/M). De afkorting "N.V.C." staat zeer waarschijnlijk voor de **Nederlandse Volksdienst**, een nationaalsocialistische organisatie tijdens de bezetting. "MvJ" staat voor het **Ministerie van Justitie**. * **Inhoud:** De potloodnotitie is een instructie om een brief te schrijven aan de N.V.C. De rode notitie (waarschijnlijk van een afdelingshoofd of referent) meldt dat de zaak inmiddels is afgehandeld ("afgedaan") op 28 mei 1942. De reden is een "dubbele toewijzing" aan een zekere Y. Goedhart (mogelijk een ambtenaar of relatie, aangeduid als "coll." oftewel collega). * **Status:** De aantekening "z.o.z." (zie ommezijde) geeft aan dat de administratieve afhandeling op de achterkant van het blad doorloopt.

Getypte afschriften van controlerapporten (markttoezicht).

Dit document bevat getypte kopieën (afschriften) van dagelijkse marktverslagen. De kern van de rapportage is de verificatie van de visaanvoer: komt de hoeveelheid die op het 'marktbriefje' staat overeen met wat er daadwerkelijk op de markt verschijnt of wordt verkocht? Opvallende elementen in de administratie: * **Terminologie:** "Geturft" (geteld via turflijsten) versus "gewogen". * **Onregelmatigheden:** Bij de familie Goedhart wordt vermeld dat de vis "onverkoopbaar" was en buiten de hal is verkocht. * **Eigen gebruik:** Er wordt nauwkeurig bijgehouden hoeveel de handelaren voor eigen consumptie achterhouden (zoals 6 ons gerookte aal door Ossendorp). * **Schaarste:** De herhaalde meldingen van "geen aanvoer" op verschillende data en markten zijn indicatief voor de marktsituatie in 1943.

Officieel schrijven / doorslag van een verzonden brief.

In dit schrijven verzoekt een waarnemend directeur (van wie de exacte instantie niet direct uit de briefkop blijkt, maar die belast is met toezicht) aan de directeur van de Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) om een tuchtzaak over te nemen. Het betreft een politierapport dat op 24 juli 1943 is opgesteld door een opperwachtmeester tegen visgrossier Y. Goedhart Sr. De brief suggereert dat er sprake is van een overtreding van de geldende regels omtrent de vishandel, waarbij de NVC wordt gevraagd om "noodige maatregelen" (sancties) te treffen. De toon is zakelijk, formeel en past in de bureaucratische afhandeling van economische delicten uit die periode.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Handgeschreven administratieve lijst (grootboek- of journaalpagina).

* **Administratieve structuur:** Het document is verdeeld in twee delen. Het bovenste deel bevat namen van personen (waarschijnlijk afnemers of leden) met relatief kleine bedragen, mogelijk contributies, inleggelden of kleine aankopen. Het onderste deel betreft een grootschalige voorraadadministratie in "stuks" (st.). * **Kwantiteit:** Er wordt gesproken over een totaal van 1.550.000 eenheden. Dit suggereert een massaproduct, zoals sigaretten, lucifers, of zegels. * **Distributie:** De berekening laat zien hoe de voorraad slinkt: eerst door afgifte aan "diensten", daarna door aftrek van voorraad bij de "kleinhandel". * **Systeem van rantsoenering:** De vermelding "op bon" en de berekening per "12.500 menschen" wijst op een distributiesysteem. In 1951 was de naoorlogse rantsoenering in Nederland grotendeels voorbij, maar voor bepaalde goederen of binnen specifieke organisaties (zoals bedrijfsverenigingen of coöperaties) werden nog systemen met bonnen gehanteerd. * **Betekenis "trekkingen":** De laatste regel "trekkingen op de bon gekocht" zou kunnen duiden op een loterij of een systeem waarbij men met bonnen recht had op een bepaalde toewijzing.

Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).

* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven correcties en aanvullingen.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatief overzicht van partijen bokking (gerookte haring) die na keuring op de vismarkt zijn afgekeurd. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen vis die is geretourneerd zonder vervanging ("niet geremplaceerd") en vis die is vervangen door een nieuwe partij ("geremplaceerd"). * **Administratieve wijzigingen:** Er zijn diverse correcties uitgevoerd. De post "Luchtbescherming" (1400 stuks) is verplaatst van de categorie 'niet geremplaceerd' naar 'geremplaceerd'. Verder zijn er handmatig namen toegevoegd (Jongenwaard, Koning Karnemelk), wat leidde tot herberekeningen van de subtotalen. * **Betrokken partijen:** De lijst toont een mix van overheidsdiensten (Politie, Brandweer, Stadsreiniging, Abattoir) en private handelaren of instellingen. Dit suggereert een gecentraliseerd systeem van voedseltoewijzing.

Notulen van een vergadering (besluitenlijst).

* **Inhoud:** Het document betreft de besluitvorming over de toewijzing van contingenten vis aan diverse vishandelaren in Amsterdam. Omdat een nieuwe toewijzingsperiode op 1 oktober 1943 ingaat, proberen diverse handelaren hun quota te verhogen of nieuwe vissoorten toegewezen te krijgen. * **Striktheid:** De commissie hanteert een strikt beleid gebaseerd op de 'basisjaren' (de periode vóór de oorlog of het begin van de bezetting). Wie toen geen bepaalde vissoort verkocht, krijgt daar in 1943 ook geen toewijzing voor. Bijna alle verzoeken op deze pagina worden afgewezen of aangehouden voor nader onderzoek. * **Bewijslast:** De bewijslast ligt volledig bij de winkelier. De commissie trekt verklaringen van derden (zoals die van De Groot in het geval van H.G. Boom) openlijk in twijfel op basis van eigen voorkennis. * **Lokale geschiedenis:** De tekst biedt een gedetailleerd overzicht van de vishandel in Amsterdam tijdens de oorlog, inclusief specifieke adressen (Runstraat, Ferdinand Bolstraat, Ten Katestraat, etc.) en namen van handelaren en grossiers. ---

Notities van een vergadering (notulen).

Dit document biedt een gedetailleerd inkijkje in de strikte distributiepolitiek tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende punten: 1. **Bureaucratische Controle:** De 'Verdeelingscommissie voor visch' beslist op bijna micro-niveau over de toewijzing van voorraden aan individuele vishandelaren. Elke gram vis was kostbaar en de staat controleerde wie wat mocht verkopen. 2. **Basisjaren als Criterium:** Keer op keer wordt verwezen naar de "basisjaren" (vaak de periode vlak voor de oorlog of 1940). Als een handelaar in die jaren een bepaald type vis niet verkocht, kreeg hij nu ook geen vergunning. Dit systeem was bedoeld om de markt te bevriezen en speculatie of nieuwe toetreders te voorkomen. 3. **Strenge Bewijslast:** De commissie is wantrouwig. Zelfs een schriftelijke verklaring van een leverancier (zoals in het geval van H.G. Boom) wordt terzijde geschoven als deze niet overeenkomt met de eigen gegevens van de commissie. 4. **Specialisatie:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen verschillende producten: fijne zeevisch, grove zeevisch, riviervisch, garnalen, gerookte visch en bliek. Een handelaar in gerookte visch kreeg niet zomaar toestemming om verse vis te gaan verkopen. ---

Ambtsbericht/Rapportage betreffende visaanvoer.

Het document is een verslag van de aanvoer en distributie van vis en garnalen op de Amsterdamse markt op zondag 7 maart 1943. **Kernpunten:** * Er is een aanzienlijke hoeveelheid ongepelde garnalen aangevoerd (totaal 762 kg) door drie Amsterdamse leveranciers. * Er is onduidelijkheid over een specifieke zending van 39 'litten' (vismanden/bakken) garnalen en 4 kisten schar uit Texel voor de firma Johs. Sterk. De garnalen waren bedoeld voor een pellerij, maar de schar moest nog gekeurd worden. * Andere zendingen (baars, voorn, snoekbaars en brasem) kwamen uit visserijplaatsen rondom het IJsselmeer (Urk, Elburg, Enkhuizen, Lemmer) en waren bestemd voor de Gemeentelijke Vischmarkt (Gem. V.M.). * De rapporteur (Lobbes) heeft actie ondernomen door vis opnieuw te laten ijzen om de versheid te garanderen. **Marginale notities:** De inspecteur vraagt zich in blauw potlood af hoe de grote partij garnalen precies verdeeld is. De rode notitie verwijst naar een vervolgactie: er moet gecorrespondeerd worden met de N.V.C. (Nederlandsche Visch-Centrale) over de partij schar van Sterk.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief vormt een formeel verweer tegen het verzoek van een visboer, P. Vrees Sr., om zijn status te laten wijzigen van 'marktkoopman' naar 'winkelier'. In de context van de distributie van schaarse goederen tijdens de oorlog was deze kwalificatie cruciaal: het bepaalde hoeveel waar een handelaar kreeg toegewezen en onder welke regels deze verkocht mocht worden. De auteur van de brief (de lokale directeur) hanteert een strikt beleid. Hij voert aan dat Vrees voor de oorlog voornamelijk op de markt (Lindengracht, Amsterdam) stond en dat zijn loods slechts incidenteel voor de zondagse palingverkoop werd gebruikt. De directeur wijst op het gevaar van precedentwerking: als Vrees de status van winkelier krijgt, zullen anderen zoals Bosbaan en Goedhart volgen. De directeur toont zich standvastig in zijn beleid om het aantal erkende winkeliers niet uit te breiden, zelfs niet wanneer hogere instanties (zoals het Bedrijfschap in Den Haag) hierover navraag doen. Interessant is de vermelding van C. van Bambergen, die blijkbaar wel een vergunning kreeg ondanks een negatief advies van deze directeur, wat duidt op frictie tussen de lokale uitvoering en het centrale beleid in Den Haag.

# TRANSCRIPTIE Ten slotte hebben wij, rapporteurs, gehoord op 3 November 1942 IJ, Goedhart, oud 52 jaar, vischhandelaar en wonende Westerstraat 83/1 alhier, die het volgende verklaarde:

doen; dan kunnen wij U met de keurmeester (denHeer Snoek) zelf mondeling even verder inlichten nog den Heer Bonnier nog den Heer Goedhard zouden zelf willen dat er verkeerde zaken gebeuren op de markt daar kan U van op aan. U geëerd antwoord tegemoet ziende. Hoogachtend Y. Goedhard Westerstraat 83 II. ...

# TRANSCRIPTIE [In rood:] 46 C/47 [In rood, onderstreept:] a A'dam, 13/8 '43 Dir. N.V.C. ____________________ In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te zenden van een op 24 juli jl. door een opperwachtmeester v/d Politie contra den grossier in visch Y. Goedhart Sr. opgemaakt rapport; ik verzoek U de behandeling van deze aangelegenheid te willen overnemen en tegen Goedhart de noodige maat...

# TRANSCRIPTIE G. J. Bol (Utr.) G. Grootendorst (Utr.)

# TRANSCRIPTIE 46c/47a M. 1 16 Augustus 1943. SV Verzonden 16/8. Den Heer Directeur der Nederlandsche Visscherij Centrale, 2e Adelheidstraat 300, 's-Gravenhage. ========================== In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te zenden van een op 24 Juli jl. door een opperwachtmeester van de Politie contra den grossier in visch Y. Goedhart Sr. opgemaakt rapport; ik verzoek U de behan...