H. de Graaf

Financieel overzicht / Kasboekblad

* **Structuur:** Het document is een klassiek boekhoudkundig overzicht op ruitjespapier (of voorgedrukt lijntjespapier voor administratie). Het bevat 14 kolommen. * **Handschrift:** Het betreft een duidelijk administratief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Getallen zijn nauwkeurig onder elkaar geplaatst in de kolommen. * **Annotaties:** * In de linkerbovenhoek staat een rode '1', waarschijnlijk een paginanummer of dossierverwijzing. * In de kolom 'Totaal' staan handgeschreven volgnummers (1 t/m 15 zichtbaar bij de grotere posten) en vinkjes (checkmarks), wat wijst op een controle door een revisor of archivaris. * Streepjes (bijv. "- 30") worden gebruikt om bedragen onder de 1 gulden aan te geven (bijv. 30 cent). * **Namen:** Veel namen hebben een Joodse achtergrond (zoals Cohen, Dortsh, Goudeket, Graenteman), wat kenmerkend is voor de handel in Amsterdam in die periode.

Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).

Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.

Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.

* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.

Briefkaart (postzegel van 5 cent met beeltenis van Koningin Juliana).

* **Inhoud:** De afzender, Hendrik de Graaf L.z., corrigeert een persoonsverwisseling. Hij stelt expliciet dat hij niet 'H. de Graaf J.z.' (Janszoon) is, maar 'H. de Graaf L.z.' (waarschijnlijk Lubbertszoon). Hij verzoekt het Marktwesen van Amsterdam om de zaak uit te zoeken en te achterhalen waar de fout ("het abusis", een verschrijving van abuis) is ontstaan. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk. De afzender gebruikt patroniemen (J.z. en L.z.) om zich te onderscheiden, wat gebruikelijk was in dorpen met veel gedeelde achternamen. * **Contextuele aanwijzing:** De geadresseerde is het "Marktwesen" (Marktwezen) aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Dit was het adres van de Centrale Markthallen. De correspondentie heeft vermoedelijk betrekking op marktvergunningen, leveringen of administratieve boetes gerelateerd aan de handel.

Handgeschreven brief

De schrijver, H. de Graaf, reageert op een vordering van 2,67 gulden. De toon van de brief is beleefd doch vragend. De afzender geeft aan niet te weten waar dit bedrag op gebaseerd is en vraagt om opheldering ("in lichting"). Hij spreekt het vermoeden uit dat er sprake is van een vergissing ("abuis"). Wel geeft hij aan bereid te zijn te betalen zodra de herkomst van de schuld duidelijk is. Taalkundig valt het gebruik van de beleefdheidsvorm "uwe" op, die consequent als onderwerp wordt gebruikt ("wilt uwe", "als uwe"). De spelling is enigszins fonetisch en vertoont kenmerken van een beperkte formele scholing of lokaal dialect (bijv. "gekreege heeft", "in lichting", "Vagroetking" in plaats van Begroeting).

Getypte brief op grijs doorslagpapier (archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een schrijven van de heer De Graaf van 15 januari 1941. De directeur legt uit dat een gevorderd bedrag van 2,67 gulden een navordering betreft van registratierechten op basis van de Registratiewet 1917. Er wordt verwezen naar eerdere correspondentie uit oktober 1940, waarvan een kopie is bijgevoegd. * **Stijl:** Zakelijk en bureaucratisch, kenmerkend voor overheidscommunicatie uit die periode. * **Fysieke staat:** Het document lijkt een doorslag te zijn voor het eigen archief, getuige de handgeschreven melding "Verzonden" en de papierkwaliteit. De handgeschreven naam "M. Müller Vischmarkt" duidt mogelijk op de behandelaar of een specifieke locatie van het kantoor.

Getypte brief (doorslag op doorslagpapier).

De brief betreft een zakelijke, ambtelijke mededeling aan een burger over een openstaand bedrag. De heer De Graaf had blijkbaar navraag gedaan over een betalingsverzoek van 2,67 gulden. De directeur legt uit dat dit een "navordering der registratierechten" betreft, gebaseerd op de Registratiewet van 1917. Artikel 55 van deze wet gaf de fiscus de bevoegdheid om rechten na te vorderen die door verzuim of fouten niet eerder waren geheven. De toon is strikt formeel en verwijst naar eerdere correspondentie om de rechtmatigheid van de vordering aan te tonen.

Getypte administratieve lijst met namen en numerieke gegevens.

De lijst bevat achternamen (vaak met initialen) gekoppeld aan een getal met twee decimalen. De getallen zijn grotendeels aflopend gesorteerd, wat wijst op een rangschikking op basis van grootte (bijv. inkomen, gewicht, of een puntensysteem). Een uitzondering is de vermelding "Ruig", die handmatig gemarkeerd is met twee schuine strepen (//) en een hogere waarde heeft dan de naam erboven, wat duidt op een correctie of latere toevoeging. De breuken en getallen aan de rechterzijde (1 ¾, 1 ¼, 1, 1, 1 ½) lijken wegingsfactoren of quota die per groep zijn toegekend. Opvallend is dat de laagste groep waarden (onderaan) een factor van 1 ½ heeft, wat hoger is dan de groepen direct daarboven.

Nota (factuur).

Deze nota documenteert een levering van paling door de firma H. de Graaf Zzn. uit Spakenburg aan de Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam. De factuur is opgesteld op een voorgedrukt formulier van de firma. Uit de berekeningen blijkt dat er twee partijen zijn geleverd: 1. **420 eenheden** (waarschijnlijk ponden, gezien de afkorting 'p.p.') tegen een prijs van **0,88** (gulden per eenheid), wat neerkomt op **369,60 gulden**. 2. **80 eenheden** tegen een prijs van **1,22 gulden**, wat neerkomt op **97,60 gulden**. Het totaalbedrag van de nota is **467,20 gulden**. Rechtsboven in de tabel is een bedrag van **0,10 gulden** genoteerd onder "ZEGEL F", wat verwijst naar het verplichte kwijtingstempel (belasting op betalingsbewijzen).

Handgeschreven rapport/brief op officieel formulier.

Dit document is een zakelijk rapport over een geschil betreffende de levering van vis (gerookte aal) tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De kernpunten zijn: 1. **Kwaliteit en Gewicht:** De geleverde aal (500 pond) van H. de Graaf uit Spakenburg voldeed niet aan de eisen. Een keurmeester keurde 12 pond direct af wegens beschadigingen ("kapotten"). 2. **Gewichtsvervalsing:** Een specifiek deel van de partij (80 pond), die verkocht had moeten worden voor de hogere prijs van f. 1.22 per pond, bleek bij controle veel te licht. De afspraak was blijkbaar dat deze vissen minstens 50 gram per stuk moesten wegen, maar meer dan de helft haalde dit gewicht niet. 3. **Sanctie:** Als gevolg van de gebrekkige kwaliteit en het te lage gewicht heeft de Commissie de prijs eigenhandig verlaagd naar f. 0.88 per pond. 4. **Juridische Dreiging:** De schrijver waarschuwt dat De Graaf geluk heeft gehad dat de Marechaussee of de C.C.D. (Crisis Controle Dienst) niet aanwezig waren. Het leveren van te lichte waar voor een te hoge prijs werd in oorlogstijd zwaar gestraft als "prijsopdrijving".

Handgeschreven ambtelijke notitie/memo.

Dit document is een interne notitie van het Amsterdamse Stadhuis uit de Tweede Wereldoorlog. Het lijkt een overzicht van lopende klachten of bevindingen betreffende de handel in vis, specifiek paling ("aal"). Er worden drie specifieke gevallen/locaties genoemd: 1. **Visser op de Lindengracht:** Er wordt melding gemaakt van een verkoop van 25,5 kg aal uit een partij van 80. 2. **Piet Meers op de Korte Prinsengracht (boven een drukkerij):** Hier is 40 (waarschijnlijk kg) aal verkocht uit een partij van 107. 3. **Overloop Loods Entrepotdok:** Hier wordt een discrepantie genoteerd: van 40 kg 'ontvangst' is slechts 18 kg als 'verkocht' geregistreerd. De afkorting **CCD** staat voor de **Crisis Controle Dienst**. Dit was de instantie die tijdens de bezetting toezag op de naleving van de distributieregels en prijzen. De notitie vermeldt dat klagers van de afdeling Vis van de CCD bereikbaar zijn, wat duidt op een onderzoek naar mogelijke zwarte handel of het achterhouden van voorraden.

Handgeschreven notitie / bewijsstuk op gescheurd papier.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van de aanvoer van "ger. aal" (waarschijnlijk gerepen aal of gerookte aal) bij een lokale visafslag. Er wordt een vergelijking getrokken tussen de leveringen van een zekere H. de Graaf uit Spakenburg en een lijst aanvoerders via J. Hasselbach-Metz. * **Handgeschreven toevoeging:** De opmerking "(is dit dezelfde?)" wijst erop dat dit document werd gebruikt voor onderzoek of administratieve verificatie, mogelijk om te bepalen of H. de Graaf onder verschillende namen of via verschillende lijnen opereerde. * **Kwanteit:** Opvallend is de grote hoeveelheid van 5250 kg op 20 mei 1942, waarna de hoeveelheden per datum sterk afnemen. * **Namen:** H. de Graaf (Spakenburg) en J. Hasselbach-Metz. Het getal "202" rechtsonder lijkt een dossier- of paginanummer.

Handgeschreven ambtelijke notitie / memo.

* **Inhoud:** De notitie betreft een administratieve controle naar aanleiding van "aanvragen" met betrekking tot een zekere H. de Graaf. De eerste ambtenaar (Geers) kan niet verifiëren welke informatie van De Graaf afkomstig is en suggereert navraag te doen bij adressen aan de Vismarkt. * **Resultaat onderzoek:** De tweede aantekening van 6 april vermeldt een telefonische mededeling van een zekere Huisman. Hieruit blijkt dat bij de firma "Hasselbach & Peter" (vermoedelijk een bakkerij of winkelbedrijf) niet meer achterhaald kan worden of H. de Graaf daar in het verleden heeft ingewoond. * **Sleutelbegrippen:** Onderzoek naar woonverleden, verificatie van aanvragen, Vischmarkt (Vismarkt), Hasselbach.

Administratieve brief / correspondentie.

* **Kernboodschap:** De brief dient als bewijsvoering of informatieverstrekking in een rechtszaak betreffende Hendrik de Graaf uit Bunschoten. De rechtbank onderzoekt de leveranties van gerookte paling (aal) in de periode 1942. * **Juridische relevantie:** Er wordt een onderscheid gemaakt tussen directe leveringen door De Graaf (vanaf juli 1942) en leveringen via een tussenpersoon (firma Hasselbach & Metz) in de maanden daarvoor. De visafslag kan niet bevestigen of de vis van de firma Hasselbach & Metz oorspronkelijk van De Graaf afkomstig was. * **Administratieve details:** De handgeschreven getallen naast de gewichten (zoals 1702, 1732) zijn waarschijnlijk verwijzingen naar volgnummers in het register of factuurnummers van de afslag. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands uit de eerste helft van de 20e eeuw (gebruik van "den", "hiernaar", "vóór dien"). ---

Document

Deze brief dient als antwoord op een verzoek om inlichtingen van de rechtbank in Amsterdam. De kern van het schrijven is het vaststellen van de handelsactiviteiten van ene Hendrik de Graaf uit Bunschoten. De directeur van de visafslag verklaart dat De Graaf pas vanaf 5 juli 1942 direct aan de afslag leverde. Voor die tijd werd de vis geleverd via een tussenpersoon (firma Hasselbach & Metz uit Apeldoorn), waardoor de herkomst van de aal in de administratie van de afslag niet meer onomstotelijk aan De Graaf te koppelen is. De bijgevoegde lijst met data en gewichten (in kilo's) geeft een overzicht van de handel in de periode mei-juni 1942. De handgeschreven notitie onderaan ("22/5 - 240") wijkt af van de getypte waarde ("22/5 '42 - 320 kg"), wat mogelijk duidt op een correctie of een deelhoeveelheid die relevant was voor het onderzoek. ---

M. de Haan.

DER GRAAF & Co. N.V.** AMSTERDAM-C. Gevestigd sinds 1888 [Logo: MEEST BETROUWBARE SERVICE BERICHTGEVING] N.V. A. van den Ende & Zoon's Import en Export van Land en Tuinbouwproducten. R o t t e r d a m.- Schiekade No. 6. Aangevraagde Naamlooze Vennootschap werd opgericht blijkens acte, met de daarop verkregen Koninklijke Goedkeuring, gepubliceerd in de Nederlandsche Staatscourant van 30 Juli 1928 ...

# TRANSCRIPTIE niet meer na te gaan, of zich daaronder ook de H. de Graaf heeft bevonden. D.D. Hierover berichtte ook door de fa H. v. B. te Alkmaar van 20 Mei t/m 20 Juni 1942. [omkaderd vlak] overnemen J.v.D. [paraaf] 6/7 '43

# TRANSCRIPTIE **[Getypte tekst]** R a p p o r t . HB. ================== Den Heer Bedrijfschef van het Marktwezen, Centrale Markt, A l h i e r . =============

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, linksboven:] *Verzonden 14/9* [Getypt, rechtsboven:] HB. [Getypt, adresblok:] den Heer H.E.J.v.Graas, Dapperplein 7 II, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 20. [Getypt, kenmerk en datum:] 2b/57/2 M. 14 September 1942. [Getypt, inhoud:] Hiermede verzoek ik U zich een dezer dagen te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Cen- trale ...