J. Bergen

Financieel overzicht / Kasboekblad

* **Structuur:** Het document is een klassiek boekhoudkundig overzicht op ruitjespapier (of voorgedrukt lijntjespapier voor administratie). Het bevat 14 kolommen. * **Handschrift:** Het betreft een duidelijk administratief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Getallen zijn nauwkeurig onder elkaar geplaatst in de kolommen. * **Annotaties:** * In de linkerbovenhoek staat een rode '1', waarschijnlijk een paginanummer of dossierverwijzing. * In de kolom 'Totaal' staan handgeschreven volgnummers (1 t/m 15 zichtbaar bij de grotere posten) en vinkjes (checkmarks), wat wijst op een controle door een revisor of archivaris. * Streepjes (bijv. "- 30") worden gebruikt om bedragen onder de 1 gulden aan te geven (bijv. 30 cent). * **Namen:** Veel namen hebben een Joodse achtergrond (zoals Cohen, Dortsh, Goudeket, Graenteman), wat kenmerkend is voor de handel in Amsterdam in die periode.

Document

De notitie legt een klacht vast die is ingediend door de heer G.P. Koning over de ongecontroleerde straathandel in de Jan Evertsenstraat. De kern van de klacht betreft oneerlijke concurrentie en overlast door een groep van circa tien onvergunde ('clandestiene') bloemenventers. **Belangrijkste punten uit het verslag:** * **Namenlijst:** Het document noemt specifiek de namen van de overtreders: S. Koot, P. de Vries, S. Brands, J. Landbergen, J. Kuyper, G. Hesman en W. Steen. * **Concurrentievervalsing:** De illegale venters verkopen hun waren tegen de minimumprijzen van de veiling, waardoor de legale standplaatshouders en winkeliers hun omzet zien verdwijnen. * **Handhavingsproblematiek:** De klager merkt op dat de politie inconsistent optreedt; fruitventers worden wel aangepakt, maar bloemenventers worden gedoogd. * **Logistieke overlast:** De venters bezetten "alle hoeken van de straat", staan zeer dicht op de legale handelaren en maken extreem lange dagen (van 08:00 tot 20:30 uur). * **Verzoek:** De situatie wordt als "onhoudbaar" omschreven, met als gewenste oplossing een algeheel ventverbod voor die locatie.

Document

* **Doel van de brief:** Het bedrijf Den Dulk uit Katwijk vraagt aan de Amsterdamse dienst Marktwezen om de exacte adressen van negen specifieke haringventers in Amsterdam. Dit is vermoedelijk voor facturatie of acquisitie. * **Vorm:** Getypte brief op officieel briefpapier met voorgedrukte bedrijfsgegevens. De correctie (toevoeging van "van") en de vraagtekens bij "Marnixstr.??" duiden op een zorgvuldige maar pragmatische administratie. * **Administratieve sporen:** De paarse stempel met het nummer 46 A/15 en de datum "30/3" (30 maart) is het ingekomen-stukkenstempel van de gemeente Amsterdam. De handgeschreven notitie "ni Sec." (waarschijnlijk "niet Secretarie") duidt op een interne routing binnen de gemeentelijke diensten.

Getypte lijst van namen, adressen en financiële bedragen (waarschijnlijk een overzicht van registratiekosten op basis van vermogen of bedrijfswaarde).

Het document betreft een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld in het kader van de roof van Joodse vermogens tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Enkele observaties: * **Berekening:** De kolom "Te betalen registratie" bedraagt exact 0,6% van de "Hoofdsom". Dit duidt op een wettelijk vastgestelde heffing op kapitaal of bedrijfswaarde. * **Doelgroep:** Een groot deel van de namen (o.a. Aap, Cohen, Dotsch, Pais, Wijnschenk) is onmiskenbaar van Joodse origine. De adressen (zoals Waterlooplein, Rapenburgerstraat en Weesperstraat in Amsterdam) bevinden zich in de vooroorlogse Joodse buurten. * **Sector:** Er is een opvallend hoge concentratie aan ondernemers in de "Vischhandel" (vishandel), met name in kustplaatsen als Monnikendam, IJmuiden, Enkhuizen, Volendam en Spakenburg. * **Correcties:** Onderaan het document zijn "Suppletie" (aanvulling) en een aftrekpost (S. Moffie) verwerkt om tot een "Totaal Generaal" te komen.

Getypte lijst met namen, adressen en financiële bedragen.

* **Doel:** Het document lijkt een register te zijn van verschuldigde of betaalde registratiegelden. De kolom "Te betalen registratie" is exact 0,6% van de "Hoofdsom" (met afrondingen). * **Sectoren:** Er is een sterke nadruk op de vishandel ("Vischhandel"). Veel genoemde plaatsen zijn traditionele vissersdorpen of havensteden (Volendam, Spakenburg, Enkhuizen, IJmuiden, Den Helder). * **Geografie:** De focus ligt op Noord-Holland en de kuststeden rond het voormalige Zuiderzee-gebied, met uitschieters naar Amsterdam en Rotterdam. * **Financieel:** Het totaalbedrag aan kapitaal ("Hoofdsom") bedraagt bijna 50.000 gulden, waarover bijna 300 gulden aan registratiekosten wordt geheven.

Getypte distributielijst (doorslag of origineel op kantoorpapier).

Dit document is een administratief overzicht van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het is verdeeld in twee hoofdcategorieën: 1. **Opvoeringen:** Nieuwe toewijzingen of wijzigingen waarbij handelaren (vaak marktkooplieden op bekende locaties zoals de Albert Cuyp of de Dapperstraat) visquota toegewezen krijgen. Opvallend is de vermelding van "geheel nieuw" bij sommige personen, inclusief hun geboortedata, wat duidt op een streng gecontroleerd vergunningenstelsel. 2. **Afvoeringen:** Intrekkingen van toewijzingen. Een specifiek detail onder "Afvoeringen" is de reden **"In verband met ijsverkoop"**. Dit suggereert dat bepaalde handelaren in de zomermaanden overstapten op de verkoop van consumptie-ijs en daarom hun visquota (tijdelijk) moesten inleveren. De gebruikte termen zoals "x gerookte aal" of "kisten ongepelde garnalen" duiden op een gestandaardiseerde eenheid in het distributiesysteem. De handgeschreven rode kruisen lijken door een ambtenaar gezet te zijn om de verwerking van de mutaties te bevestigen.

Officieel schrijven / doorslag van een brief.

In dit document wordt een officieel verzoek van de heer J. Bergen afgewezen. Het verzoek had betrekking op "vischtoewijzingen". De beslissing is genomen door een specifieke "Verdeelingcommissie" van de "Nederlandsche Visscherij Centrale". De toon van de brief is formeel, bureaucratisch en beslist. De afwijzing wordt onderbouwd met de mededeling dat er "geen termen" (geen gronden) zijn gevonden om aan het verzoek te voldoen. Tevens wordt expliciet vermeld dat een hernieuwd verzoek zinloos is omdat de verdeellijsten voor een vaste periode (tot april 1944) vaststaan. De administratieve aard van het document blijkt uit de referentienummers en de handgeschreven rode notitie bovenaan, wat duidt op een archiefexemplaar waarbij de verzenddatum is vastgelegd.

Handgeschreven memo of notitie van een vergadering/besluit.

Het document betreft een administratieve of bestuurlijke notitie over de categorisering van vissoorten aan een visafslag. De kern van het probleem is de "aanvoer van kabeljauw uit Denemarken". Er wordt voorgesteld om deze kabeljauw voortaan als "grove visch" (goedkopere categorie) te classificeren in plaats van als "fijne zeevisch" (duurdere categorie), om een niet nader genoemd vraagstuk op te lossen. De schrijver van de notitie spreekt een duidelijke tegenstem uit: hij wil de lijst van "fijne zeevisch" beperkt houden en is ertegen dat de "halkouwers" (waarschijnlijk handelaren of commissionairs in de hal) meer soorten op de lijst van fijne vis geplaatst krijgen. Volgens de schrijver horen daar enkel de exclusieve soorten bij: tong, tarbot, griet en mogelijk een soort genaamd "noorsche ploonen" (of een vergelijkbare lokale term voor een platvis of scholachtige).

Handgeschreven ambtelijke notitie of verslag van een commissievergadering.

Het document betreft een geschil over de classificatie van vissoorten en de daarmee samenhangende verkooprechten. Een groep van acht bij naam genoemde "halhouders" (marktkraamhouders of handelaren in een markthal) heeft een verzoek ingediend om erkend te worden als verkopers van "fijne zeevisch". De aanleiding is de import van een grote partij vis uit Denemarken (kabeljauw en schelvis). De grotere exemplaren kabeljauw werden enkel toegewezen aan winkeliers die op de officiële lijst voor "fijne zeevisch" stonden. De halhouders maken hier bezwaar tegen, omdat deze vissoorten historisch gezien ook door straathandelaren en halhouders werden verkocht. Aan het eind van het document doet de Commissie ("De Com.") een uitspraak over welke vissen definitief als "fijn" worden beschouwd: tong, tarbot, griet, grote rode poon en zalm.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie (mogelijk een concept of dossierafschrift).

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van een functionaris (D.S.) aan de Chef van de Centrale Inlichtingendienst (C.I.D.) te Amsterdam, de heer Visscher. De afzender heeft een klacht of rapportage gestuurd naar de directeur van de N.V.I. (mogelijk het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening of een aanverwante instantie zoals de Nederlandsche Vee- en Vleeschcentrale) over de handelwijze van een visboer genaamd J.W. Bergen. Er wordt aangedrongen op een politioneel onderzoek naar deze handelingen. * **Vorm:** Het lijkt te gaan om een doorslag of een bewaard concept uit een officieel dossier. De rode aantekening onderaan is een directe werkinstructie: de verdachte Bergen moet worden opgeroepen voor verhoor of gesprek op zaterdagochtend. * **Schrift:** Het handschrift is een vlot, geoefend ambtelijk cursief. De afkorting "A'dam" en de term "i.z." (inzake) zijn kenmerkend voor de Nederlandse administratieve stijl uit die periode.

Handgeschreven notitie/verslag (onderdeel van een dossier, gemarkeerd met pagina '2').

* **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift. De schrijver maakt gebruik van standaard ambtelijke afkortingen zoals *Bm.* (Burgemeester), *t.a.v.* (ten aanzien van) en *Weth.* (Wethouder). * **Inhoud:** Het document betreft een financiële kwestie rondom een wekelijkse vergoeding van 100 gulden voor een zekere Lammers. Er is sprake van een spanningsveld tussen vrijwillige bijdragen van lokale ondernemers ("zaken") en verplichte bijdragen (opgelegd door Wethouder Shak aan 'Inex'). * **Opvallend:** In de kantlijn worden J. Bergen en Keris genoteerd als weigeraars, maar een latere aantekening onderaan de pagina meldt dat J. Bergen over een bepaalde periode (maart/april) inmiddels wel heeft betaald.

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h

# TRANSCRIPTIE 125 | C. Bakker | Contr. Marktopz. | III | 1800,= | 85,= | 1885.- | 1900,= | 85.- | 1985.- | e.v. period. (sal. verh.) 1-11-1942 65 | J. W. v. Beeren | Bureauambtenaar | III | 1800.- | - | 1800.- | 1900.- | | 1900.- | id.

# TRANSCRIPTIE Gebr. M Berg. Vischhandel. Makkum. J. J. Valk. id Wartena. H. van der Heide id Elburg. Johs. Sterk. id Lemmer. A. van Triest en Zn Havenkade 25 Elburg. Gebr. L. en G. W. Hoeve Ellestraat 2 Elburg. J. Huis Hoekstraat 27 Spakenburg.

# TRANSCRIPTIE In afwachting J. Brand 1^E Anjelierdwarsstr: 7^II Amsterdam C

# TRANSCRIPTIE **[Linksboven]** JULES BROMET ACCOUNTANT AMSTERDAM **[Rechtsboven]** N.V. Centrale Marktservice. (Centrale Marktdienstverrichting). <u>AMSTERDAM.</u> **[Midden]** B A L A N S P E R 30 J U N I 1 9 4 1 .