J.W. Jansen
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
J.W. Jansen was een viskoopman actief op de Waterloopleinmarkt en het Mosplein. In 1939 verzocht hij om intrekking van zijn standplaats op het Mosplein. In 1942 verzoekt hij om teruggave van zijn vergunning voor de handel in zout- en zoetwatervis. Hij had een standplaats aan de Albert Cuypstraat waar hij assistentie nodig had. In 1944 vroeg hij toestemming voor een assistent wegens chronische colitis. Hij was gehuwd met A. Jansen-geb. Van Zweden en had een relatie met Toon Boekelman. Meer onbekend over zijn uiteindelijke lotgevallen.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief.
De brief is een korte, formele mededeling van J.W. Jansen aan een niet nader genoemde directeur. De schrijver verzoekt om de intrekking (opzegging) van zijn vaste staanplaats op het Mosplein in Amsterdam-Noord. Opvallend is dat de schrijver geen specifiek plaatsnummer invult achter "plaats no.", wat suggereert dat de administratie dit zelf aan de hand van de naam kon invullen, of dat hij zijn enige vaste plek bedoelde. De taal bevat enkele grammaticale onjuistheden ("tot het intrekking tot mijn vaste..."), wat vaker voorkwam in correspondentie van marktkooplieden uit die periode. De brief dient tevens als adreswijziging; de afzender geeft zijn nieuwe adres op aan de Kleine Kattenburgerstraat 18 A (huis) in Amsterdam.
Ontvangstbewijs (Model 275)
* **Afzender:** De "Afdeeling Ongeorganiseerde Werkloozen" was een onderdeel van de Amsterdamse gemeentelijke sociale dienst, gevestigd aan de Marnixstraat 317. Deze afdeling hield zich bezig met werklozen die niet aangesloten waren bij een vakbond. * **VMS:** De grote paarse stempel "VMS" staat waarschijnlijk voor een specifieke regeling of fonds, mogelijk gerelateerd aan "Vrijwillige Maatschappelijke Steun" of een vergelijkbare ondersteuningsvorm. * **Locatie-informatie:** * **Prinstr. 232 II:** Het woonadres van de ontvanger, Prinsstraat 232, twee hoog in Amsterdam. * **Standpl. N° 110 Mrplein:** Dit verwijst waarschijnlijk naar 'Standplaats Nummer 110' op het 'Mr. Visserplein' (Meester Visserplein), een destijds bekende locatie voor administratieve afhandelingen of distributie van steun. * **Nieuwe Vertr.:** Dit is vermoedelijk een afkorting voor "Nieuwe Verstrekking" of "Nieuwe Vertraging", maar in de context van steunverlening en series (11/14) duidt het meestal op een specifieke periode of categorie van uitkeringen/goederen.
Document
In deze brief verzoekt J.W. Jansen om de teruggave van zijn vergunning (toewijzing) voor de handel in zout- en zoetwatervis. De brief schetst een schrijnend beeld van de economische realiteit voor kleine handelaren in 1942. Jansen was blijkbaar overgestapt naar de groentenhandel, maar merkt dat er op de groentemarkt nagenoeg niets meer aan te voeren valt. Het voorbeeld van de slechts "vijf mandjes pruimen" die hij in de afgelopen periode heeft kunnen verkopen, dient als bewijs dat hij op deze manier niet langer in zijn levensonderhoud kan voorzien ("geen bestaan in"). Hij hoopt door terug te keren naar de vishandel weer een inkomen te kunnen genereren.
Handgeschreven brief (slotfragment/nabetrachting).
De tekst vormt het slot van een correspondentie waarin de afzender, J.W. Jansen, de hoop uitspreekt op een spoedige en rechtvaardige afloop van een niet nader genoemde kwestie ("dat mijn recht eenmaal en spoedig op zijn plaats komt"). De toon is formeel en beleefd. Opvallend is het adresgebruik: * **Afzender:** J.W. Jansen verblijft "p/a" (per adres) in de Jan van der Heydenstraat 107-II hoog, achter (A). Dit duidt op een tijdelijk verblijf of inwoning. * **Postscriptum:** Er wordt expliciet verwezen naar een dochter, Toon Boekelman, woonachtig aan de O.Z. (Oudezijds) Armsteeg in het centrum van Amsterdam. Het vermelden van dit tweede adres kan dienen als alternatief contactpunt of om de gezinssituatie te verduidelijken. De naam "Toon" voor een dochter is ongebruikelijk (meestal mannelijk), maar staat er vrij duidelijk; mogelijk is het een roepnaam voor Antonia of Toosje.
Doorslag van een officiële brief.
* **Inhoud:** De brief betreft een officiële toestemming aan een marktkoopman, de heer J.W. Jansen, om assistentie te krijgen bij zijn marktkraam op de Albert Cuypstraat. * **Beperkingen:** Er wordt specifiek benadrukt dat de echtgenote (A. Jansen-van Zweden) hem mag "bijstaan" maar hem "niet vervangen". Dit wijst op strikte regelgeving waarbij de vergunninghouder persoonlijk aanwezig diende te zijn. * **Personalia:** De echtgenote, A. Jansen-van Zweden, was ten tijde van de brief 28 jaar oud. Haar geboorteplaats Winschoten wordt expliciet vermeld, wat standaard was voor identificatiedoeleinden in die periode. * **Administratie:** De vermelding "Wijk 17" duidt op de administratieve indeling van Amsterdam voor markttoezicht of bevolkingsregister. Het kenmerk "M." in het referentienummer staat waarschijnlijk voor de afdeling 'Markten'.
Document
Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---
Administratieve lijst / Register van visverkopers.
* **Doel van de lijst:** Het document dient om de distributiekanalen van zoetwatervis in kaart te brengen. Het lijkt te gaan om een controlelijst van de overheid of een marktwezen-instantie om te bepalen waar individuele handelaren hun waar verkopen (winkel, marktplaats of ambulante handel/venten). * **Geografische focus:** De lijst concentreert zich op Amsterdam (Javastraat, Lindengracht, Dapperbuurt, Albert Cuypstraat) en de omliggende regio (Weesp, Bussum, Marken, Diemen). * **Terminologie:** * *Oproepen:* Het luidkeels aanprijzen van waren op straat of markt. * *Venter:* Iemand die met zijn waar langs de deuren gaat. * *Slijten:* Verkopen. * **Opvallend:** De toevoeging in blauwe inkt over de groep bij de Lindengracht (Kok, Ter Voort, Overloop) suggereert dat er twijfel was of deze handelaren nog wel actief waren op de markt.
Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.
* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.
Getypte brief met handgeschreven annotaties en officiële stempels.
* **Inhoud:** J.W. (Jaap) Jansen vraagt om officiële toestemming voor een assistent op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat. Hij voert gezondheidsredenen aan ("chronische colitis") en draagt Wilhelm Petres Korzeluis voor als helper voor de gehele dag. * **Taalgebruik:** De brief bevat opvallend veel spelfouten (*vezoek, bevestigt, ingewilgt, gekeurt, voorbaad*). Dit duidt op een schrijver die probeert een formele stijl te hanteren maar de spellingsregels niet volledig beheerst. * **Administratieve vertraging:** Er zit een opmerkelijk gat van negen maanden tussen de datum op de brief (3 februari 1944) en de datum van het ontvangststempel (17 november 1944). Dit kan wijzen op bureaucratische traagheid tijdens de oorlog of een verlaat indienen van het verzoek. * **Annotaties:** De handgeschreven tekst onderaan lijkt de ambtelijke beslissing. Er wordt verwezen naar assistentie die blijkbaar is "toegestaan aan A van Mierden". De term *(connubio)* wordt gebruikt, wat in deze context mogelijk wijst op een (huiselijke) relatie tussen de partijen.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst/administratie van marktkooplieden.
| J.W.Jansen | 15-12-10 | 1e J.v.d.Heydenstr.107 II | " | 1-6-42 | visch |
Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.
| J.W. Jansen [?] | 40 | 20 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 1-6-42 visch
Waterlooplein
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....
# TRANSCRIPTIE 19 Dec. 1941 plaats J. Jansen Dapperplein [omkaderd: visch va buiten gekocht] 2 beurten overslaan
# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] J. L. Jansen. Nº 20/124/1 **M. 1939** [stempel] [Adres] Slaperdijkstraat 9 huis [Tekst midden] vischventer. Vischkaart № [doorgehaald] vaste standplaats Lindengracht. Gaat een marktplaats innemen met binnenlandsch fruit. (Lindengracht). doorgeven aan W. de Heer J v P. [Linksonder, schuin geschreven] Gezien 17-10-39 d’Arnaud [Rechts...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). * **Datum:** 1 augustus 1940. * **Locatie:** Amsterdam. * **Referentienummer:** No 21/85/1 M. 1940 2/8. * **Betrokkene:** J.H.Ch. Jansen (geboren ca. 1904), wonende Westerstraat 87, Amsterdam. * **Status:** Afgewezen (zie handgeschreven aantekening in rood kader).
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] W. de Boer [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 24/6 VP/HG. 28/70/2 M. 24 Juni 1939. den Heer H. Jansen, Lindengracht 95 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 26 Mei jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op de markten Lindengracht en Westerstraat te laten bijstaan - niet vervangen - d...