A. Rooselaar
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
A. Rooselaar was een marktkoopman actief op het Mosplein en de Waterlooplein. In 1939 kreeg hij weigering van zijn verzoek om tijdelijk geen standplaats op het Mosplein te hoeven bezetten. In 1940 zat hij in voorarrest en kon zijn standplaats op de Waterlooplein niet bezetten. In 1940 kreeg hij een aanzegging tot intrekking van zijn vergunning op het Mosplein vanwege onregelmatig bezetting. Zijn vrouw, G. Rooselaar-v.d. Berg (later -Visser), had een kraam op de Albert Cuypmarkt met hulp van F. Zant. Meer onbekend over zijn specifieke producten en lotgevallen na 1940.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Formele brief / ambtelijke correspondentie.
* **Kernboodschap:** De brief bevestigt een wijziging in de vergunning voor een marktplaats op de Albert Cuypmarkt. Mevrouw Rooselaar-v.d. Berg krijgt toestemming om zich te laten bijstaan door een zekere F. Zant. * **Juridische nuances:** De term "tot wederopzegging" duidt op een tijdelijk of herroepbaar recht. De toevoeging "- niet vervangen -" is cruciaal: dit betekent dat de vergunninghouder (Mevrouw Rooselaar) zelf aanwezig moet blijven op de markt; F. Zant mag haar enkel helpen en niet haar plaats volledig innemen. * **Administratieve proces:** Er wordt verwezen naar een eerdere brief uit november van het voorgaande jaar, waarvan de toestemming nu vervalt. Dit duidt op een nauwkeurige registratie van wie er op de markt werkzaam mocht zijn.
Getypte brief (officiële correspondentie).
Deze brief is een officiële beschikking betreffende een marktvergunning op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Toestemming voor hulp:** Mevrouw Rooselaar-v.d. Berg krijgt toestemming om zich te laten bijstaan door een zekere F. Zant op haar marktplaats. * **Beperking:** Er wordt expliciet vermeld "niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghoudster zelf aanwezig moet zijn en dat F. Zant slechts als assistent mag fungeren, niet als zelfstandige vervanger. * **Geldigheid:** De toestemming geldt "tot wederopzegging". * **Intrekking:** Een eerdere regeling of toestemming van 30 november van het voorgaande jaar (jl.) komt hiermee te vervallen. * **Administratieve aanduiding:** De handgeschreven aantekening "Extra" duidt mogelijk op een specifieke behandeling of prioriteit binnen het archiefsysteem van de gemeente.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek van de heer Rooselaar. Hij had gevraagd om zijn standplaats op de markt aan het Mosplein op 29 april 1939 eenmalig niet te hoeven bezetten zonder zijn rechten te verliezen. De directeur van de markten wijst dit af. * **Dwingend karakter:** De toon is strikt administratief. De geadresseerde wordt gesommeerd "onverwyld" (onmiddellijk) zijn plaats in te nemen. Er wordt gedreigd met het intrekken van de "voorkeurskaart" (het recht op een vaste staanplaats) op basis van het geldende marktreglement. * **Locatie:** Het betreft de markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De geadresseerde woonde zelf in Amsterdam-Oost (Wijk 20). * **Spelling:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling, zoals "onverwyld" (met y) en "Wyk".
Getypte brief (doorslag op dun papier).
* **Inhoud:** De brief is een officiële afwijzing van een verzoek van de heer Rooselaar. Hij had gevraagd om op 29 april 1939 geen gebruik te hoeven maken van zijn "voorkeurskaart" (een bewijs dat recht geeft op een vaste staanplaats). De directeur weigert dit en sommeert hem de plaats op de markt aan het Mosplein in te nemen. * **Juridische toon:** De toon is streng en bureaucratisch. Er wordt direct gedreigd met het intrekken van de vergunning (voorkeurskaart) op basis van het geldende "Reglement op de Markten". * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "onverwyld" met een 'y' in plaats van 'ij'). Termen als "jl." (jongstleden) en "a.s." (aanstaande) zijn standaard in zakelijke correspondentie uit die tijd.
Handgeschreven brief met stempels en aantekeningen.
* **Inhoud:** In de brief informeert Mevrouw Rooselaar-Visser de autoriteiten dat haar man zijn standplaats op het Waterlooplein niet kan bezetten. De reden hiervoor is dat hij sinds 7 november 1940 in voorarrest zit vanwege een overtreding van de "distributieregeling" (de wetgeving rondom de rantsoenering van goederen tijdens de oorlog). * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, gericht op het behoud van de marktvergunning of standplaats ("medewerking willen verleenen voor onze plaats") ondanks de gedwongen afwezigheid van haar echtgenoot. * **Identificatie:** In het postscriptum wordt het nummer van de standplaats genoemd: 229. Dit was essentieel voor de administratie van het marktwezen om de juiste vergunninghouder te identificeren.
Officiële brief/kennisgeving.
* **Inhoud:** De brief is een formele aanzegging tot het intrekken van een marktvergunning. De heer Rooselaar wordt verweten dat hij zijn standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet regelmatig bezet, ondanks een eerdere waarschuwing. Hij krijgt een laatste kans om de situatie toe te lichten bij de Inspecteur op de Jan van Galenstraat. * **Bestuurlijke context:** De brief verwijst naar artikel 11 van het 'Reglement op de Markten'. Dit duidt op de strikte handhaving van marktregels door de gemeente Amsterdam. * **Persoonsgegevens:** De geadresseerde is Abraham Rooselaar. Hij woonde in de President Brandstraat, een straat in de Transvaalbuurt die destijds een overwegend Joodse bevolking had.
Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag).
* **Inhoud:** Het document bevat 84 namen van personen, telkens vergezeld van hun geboortedatum. De data zijn genoteerd in dag-maand-jaar formaat, waarbij het jaar is afgekort met een apostrof (bijv. '98 voor 1898). * **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar niet strikt binnen de letters (bijv. 'Aardewerk' komt voor 'Aldewereld', maar 'Appelboom' volgt daarna). Dit duidt op een administratieve lijst die mogelijk handmatig of per sectie is samengesteld. * **Bijzonderheden:** Aan het einde van de tweede kolom staan bij enkele namen kleine 'v'-tekens (Vischjager v, Vischschoonmaker v). Dit kunnen administratieve vinkjes zijn of een aanduiding voor een specifieke status (zoals 'vertrokken' of 'vrijgesteld').
Getypte brief (doorslag op dun papier).
* **Inhoud:** Het document is een korte, formele reactie op een brief van Abraham Rooseelaar van 25 maart 1942. De inhoud van het verzoek van Rooseelaar wordt niet genoemd, maar hij wordt voor de afhandeling ervan doorverwezen naar de burgemeester van Amsterdam. * **Persoon:** De geadresseerde is Abraham Rooseelaar (geboren 1892). Hij woonde op het adres President Brandstraat 8-I in Amsterdam. * **Locatie:** De President Brandstraat ligt in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost. Tijdens de bezetting was dit een wijk waar veel Joodse Amsterdammers gedwongen moesten gaan wonen (een zogenaamde "Judenviertel"). De toevoeging "Wijk 20" duidt op de administratieve indeling van de stad of de Joodse Raad. * **Tijdskader:** Maart 1942 valt midden in de periode waarin de Duitse bezetter de druk op de Joodse bevolking opvoerde met steeds restrictievere verordeningen.
Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en tekens.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, maar verdeeld over twee kolommen die parallel lopen. * **Codering:** De prefixen zoals 'E2/' en breukgetallen (bijv. 26/129) verwijzen naar administratieve dossiers of kaartnummers in een kaartsysteem. * **Symboliek:** * De **'x'** achter de data lijkt een standaard afvinkteken voor aanwezigheid of verwerking. * Het **omcirkelde kruis** (bijv. bij L. v.d. Berg) duidt vaak op een mutatie: afvoer, overlijden of transport. * De toevoeging **'(m) L'** (bijv. Aardewerk en Querido) duidt waarschijnlijk op een specifieke status of bestemming (mogelijk 'L' voor Lager/Kamp). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Ingel. 28/2-42" bij E. Rootveldt suggereert een specifieke gebeurtenis op die datum (bijv. 'ingeleverd' of 'ingelicht'). De naam "Zomper" bij H. Swart is een persoonsnaam of verwijzing die later is toegevoegd.
Document
* **Inhoud:** Het document bevat een beknopte loonberekening voor twee verschillende periodes of posten. De eerste regel betreft een werkweek van 20 uur, de tweede regel een van 44 uur. * **Terminologie:** * **bel loon:** Staat vrijwel zeker voor 'belastbaar loon'. * **loon:** Het uiteindelijke uit te betalen bedrag. * **p u.:** Afkorting voor 'per uur'. De getallen die hierbij staan (15.9 en 27.1) lijken echter geen uurloon te zijn, maar mogelijk een totaalbedrag voor een specifieke taak of een eerdere berekening. * **gr.:** Waarschijnlijk een afkorting voor 'gulden' (hoewel 'f' gebruikelijker was) of een interne code voor een loongroep of 'gros'. * **Getallen:** De bedragen (bijv. 10.43 en 19.84) wijzen op een historisch loonpeil uit de tijd dat uurlonen nog in centen werden berekend. * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift, typisch voor kantoor- of fabrieksadministratie uit de jaren '40 of '50.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte administratieve lijst met handgeschreven aantekeningen.
| 21-199 | A.Rooselaar | Oost | Aardappelen, groente en fruit | 9- 8-1938 | Noord | Consumptie-ys |
Overzichtslijst
| 21-199 | A.Rooselaar | Oost | Aardappelen, groente en fruit | 9- 8-1938 | Noord | Consumptie-ys |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats 4
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
# TRANSCRIPTIE verzonden 1/4 [handgeschreven] VD/HG. den Heer A. Rooseelaar, Pres. Brandstraat 8 I, Amsterdam-Oost. Wijk 20. 18/3/66 M. 31 Maart 1942. Naar aanleiding van het in Uw brief van 25 dezer vervatte verzoek deel ik U mede, dat U zich hieromtrent dient te wenden tot den Burgemeester van Amsterdam. De Directeur,
**DIEVER A** (in rood stempel)
# TRANSCRIPTIE H Molenaar
# TRANSCRIPTIE H Molenaar