C. Jansen
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
C. Jansen was een visdetailhandelaar in Amsterdam. In 1942 had hij een standplaats (nr. 30) op de Waterloopleinmarkt. In 1943 werd zijn boekhouding over 1939-1940 gecontroleerd door de Dienst Marktwezen. In 1944 werd een voorstel om vis te leveren aan hotels en restaurants afgewezen als niet toegestaan. Een inspectie in 1944 vond plaats bij een andere visboer K.C. Jansen op het Pretoriusplein; de relatie met C. Jansen is niet vastgesteld.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Administratieve notitie/lijst betreffende achterstallige marktgelden.
Het document is een interne ambtelijke notitie waarin de status van openstaande rekeningen voor marktgelden wordt bijgehouden. Drie specifieke brandstoffenhandelaren (kolen- en houthandelaars) worden genoemd omdat zij in gebreke zijn gebleven bij het betalen van hun staanplaats op de Amsterdamse brandstoffenmarkt voor het jaar 1939. Opvallende elementen: * **Betalingsachterstand:** Er wordt verwezen naar een termijn die blijkbaar al een jaar eerder (mei 1938) voldaan had moeten zijn, wat duidt op een langdurig incassotraject. * **Communicatiemiddelen:** De ambtenaar maakt gebruik van zowel telefonische ("telef. aanmaning") als schriftelijke aanmaningen. * **Escalatie:** De schrijver van de notitie adviseert aan het eind dat er "maatregelen genomen" moeten worden, wat suggereert dat het geduld van de instantie op raakt. * **Afhandeling:** De rode aantekening ("Opbellen alles betaald") fungeert als een laatste statusupdate, waaruit blijkt dat de aanmaningen en de dreiging van maatregelen uiteindelijk effect hebben gehad; de dossiers konden worden gesloten.
Document
* **Administratief proces**: Het document dient om een bestaande lijst van vishandelaren te actualiseren. De rode kruisjes en aantekeningen ("opgeheven", "vervallen") wijzen op een actieve controle, mogelijk door een keuringsdienst of brancheorganisatie. * **Bedrijfsvormen**: De lijst toont de diversiteit in de sector: van gespecialiseerde winkels (stokvis, gebakken vis) tot grote grossiers die geconcentreerd waren bij de Vischhal aan de De Ruyterkade. * **Topografie**: De adressen beslaan een groot deel van de Amsterdamse binnenstad, met duidelijke concentraties in de Jordaan (Westerstraat, Willemsstraat) en de toenmalige Joodse buurt (Weesperstraat, Rapenburgerstraat). * **Opmerkelijke namen**: Namen zoals "N.V. Saur's" (Rokin) verwijzen naar bekende Amsterdamse instituten.
Handgeschreven verzoekschrift/brief.
* **Inhoud:** De schrijver, J.H.B. van Soelen, is sinds 1936 visboer met een standplaats op de Lindegracht (Amsterdam). Hij beklaagt zich over het feit dat hij sinds de voorgaande zaterdag niet meer op de "lijst van verdeeling" (distributielijst) staat. Zonder deze vermelding krijgt hij geen vis toegewezen bij de afslag, wat zijn inkomen direct bedreigt. * **Sociaal-economische details:** De brief noemt een reeks grossiers en handelaren (Bosbaan, Jansen, Roosman, Punt, Wijnschenk). Dit geeft inzicht in de lokale handelsnetwerken van de vismarkt in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren. * **Administratieve verwerking:** Het document is intensief geannoteerd. De stempels en data (oktober/november 1941) wijzen op een bureaucratisch proces waarbij de aanvraag is geregistreerd, beoordeeld en mogelijk afgehandeld. De term "Oproepen" suggereert dat de afzender is ontboden voor overleg.
Document
* **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op de beginletter van de achternaam of bedrijfsnaam (deze pagina toont de letters I t/m N). * **Geografie:** Er is een zeer sterke concentratie van adressen in traditionele Nederlandse visserijplaatsen aan de kust (o.a. IJmuiden, Scheveningen, Arnemuiden, Stellendam, Vlissingen, Den Oever en Harlingen). * **Sectorkenmerken:** Veel adressen bevatten directe verwijzingen naar de visserij, zoals de "Rijksvischhal", "Visschershavenweg", "Wilhelminahaven" en straatnamen als de "Loggerstraat" of "Vischstraat". * **Typografische kenmerken:** * Het gebruik van het aanhalingsteken (") als 'ditto'-teken om de plaatsnaam van de bovenliggende regel te herhalen is consequent toegepast. * Bij de vermelding van "Teunis Martijn" is een typefout hersteld door letters te overtypen (waarschijnlijk stond er eerst iets anders dan 'Kerkstraat'). * De toevoeging "Tuindorp" bij Arnemuiden duidt op een specifieke wijk of uitbreiding van het dorp.
Brief/Verzoekschrift.
In deze brief verzoekt H.C. Jansen, een visdetailhandelaar uit Amsterdam, de 'Verdeelingscommissie' om zijn wekelijkse toewijzing van aal te verdubbelen van 40 naar 80 pond. Hij voert hiervoor drie hoofdredenen aan: 1. **Persoonlijke omstandigheden:** Hij heeft een gezin met twee jonge kinderen die veelvuldig ziek zijn, wat hoge kosten met zich meebrengt. 2. **Historische bedrijfsomvang:** Hij claimt in de afgelopen vijf jaar de grootste omzet in vis en aal van heel Amsterdam te hebben gehad. 3. **Vergelijking en rechtvaardigheid:** Hij wijst erop dat zijn broer (Frans Jansen) wel een dubbele toewijzing heeft, terwijl zijn eigen omzet historisch gezien groter was. Ook vergelijkt hij zich met 'venters', van wie de weekomzet volgens hem lager ligt dan zijn eigen dagomzet. De schrijfstijl is beleefd doch dringend, kenmerkend voor de wijze waarop burgers zich in die tijd tot distributie-instanties moesten wenden om hun broodwinning veilig te stellen.
Document
Het document is een administratief overzicht van de bestuursstructuur van verschillende organisaties in de visserijsector. * **Structuur:** De tekst is hiërarchisch opgebouwd per vakgroep of ondervakgroep, telkens onderverdeeld in een "Dagelijksch Bestuur" en een "Raad van Bijstand". * **Inhoud:** Het bevat namen van personen, hun functie, adresgegevens en standplaatsen. Veelgenoemde plaatsen zijn belangrijke visserijcentra zoals IJmuiden, Vlaardingen en Scheveningen. * **Annotaties:** De rode vinkjes en de handgeschreven toevoeging van de letter "P." bij J. de Mos duiden erop dat dit een werkdocument was, mogelijk gebruikt voor een controle of bijwerking van de ledenlijst. * **Taalgebruik:** De spelling (bijv. "visch", "dagelijksch", "visschershavenbedrijf") is kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw, vóór de spellingshervorming van 1947.
Handgeschreven administratieve notitie / oproep.
Het document is een memo of een kladversie van een oproeping voor een zakelijke controle. Het woord "oproepen" is doorgestreept. Er worden twee personen genoemd met hun respectievelijke adressen (Tuinstraat 75 hoog en Westerstraat 87 1-hoog). De kern van de notitie is de opdracht dat zij hun boekhouding ("met hun boeken") over de vooroorlogse jaren 1939 en het vroege oorlogsjaar 1940 moeten overleggen op maandagochtend 3 januari 1944 om 10:00 uur. De vermelding "grossier Visch" wijst mogelijk op de aard van de handel of de naam van de hoofdonderneming.
Dubbele pagina uit een grootboek of register (genummerd 2 en 3).
* **Structuur:** Het document is een administratief register. De namen zijn gegroepeerd op de eerste letter van de achternaam (D, E, F, G, H, J, K, L), wat wijst op een alfabetische index. * **Terminologie:** * **Fr.:** Waarschijnlijk "Fransz" (zoon van Frans) of een geografische aanduiding (Friesland?). * **v.B.:** Zeer waarschijnlijk "van Buiten", een veelgebruikte term in Nederlandse registers voor personen die buiten de betreffende gemeente woonden. * **Jz / Wz:** Patroniemen (Janszoon, Willemszoon). * **Numerieke waarden:** Veel bedragen liggen rond de 3000. Dit kan duiden op het nominaal kapitaal van aandelen, certificaten in een fonds, of een belastingaanslag op basis van vermogen. De bedragen 5160 en 3080 komen herhaaldelijk voor, wat wijst op gestandaardiseerde eenheden. * **Correcties:** Er zijn diverse doorstrepingen en wijzigingen zichtbaar (bijv. bij 173 en 266), wat aantoont dat dit een werkdocument was dat over een langere periode werd bijgehouden.
Handgeschreven ambtelijke notitie of besluitenlijst op een los blad.
Het document bevat korte, zakelijke besluiten over de toewijzing van goederen (waarschijnlijk vis) aan verschillende personen. * **Beperking van aanbod:** Bij **A. Polak** en **L. Vrachtdoender** wordt geoordeeld dat zij al over voldoende voorraad beschikken ("heeft genoeg"), waardoor een verhoging van de toewijzing wordt geweigerd. * **Vakbekwaamheid en Historie:** Bij **J. J. Tak** wordt een aanvraag afgewezen omdat hij geen verleden heeft in de vishandel. Dit wijst op een reguleringssysteem waarbij alleen erkende vaklieden recht hadden op schaarse middelen. * **Administratieve mutatie:** Bij **H. J. Vermeulen** is de status 'idem' (afwijzen), met de cruciale toevoeging dat de persoon is overleden. * **Onzekerheid en Uitstel:** Bij **R. C. Jansen** is er sprake van een specifieke hoeveelheid (40 kg) voor een coöperatie ('coop'). Er bestaat twijfel over zijn zakelijke status ("Is zelf grossier?"). Een klacht over deze zaak wordt aangehouden tot de volgende maandag voor verdere behandeling.
Handgeschreven grootboekblad of kasblad.
Dit document is een administratief overzicht, waarschijnlijk een deel van een boekhouding. Het is gestructureerd in drie hoofdsecties met namen en een onderste sectie voor algemene berekeningen. 1. **Secties met namen:** Elke regel bevat een naam, een getal (waarschijnlijk een rekeningnummer of een vorig saldo), en een bedrag met een plusteken (mogelijke storting of bijschrijving). 2. **Vinkjes:** De vinkjes achter de bedragen in de rechterkolom suggereren dat deze posten zijn gecontroleerd of verwerkt in een ander register. 3. **Berekeningen:** * In de tweede sectie is aan de rechterzijde een optelsom gemaakt die uitkomt op 9190. * De onderste helft van het blad bevat grotere getallen (in de miljoenen), wat kan wijzen op totaalbalansen van een onderneming of fonds. * Er is een correctie zichtbaar waarbij 9200 is doorgehaald en vervangen door/vergeleken met 7600 en 1600 (het verschil). 4. **Terminologie:** De afkorting "_bet_" staat vermoedelijk voor "betaald" of "betreft". De tekst onderaan, "_boek boekingen_", duidt aan dat deze cijfers overgenomen moeten worden of afkomstig zijn uit het journaal/boekingsregister.
Handgeschreven conceptbrief of interne notitie.
* **Kern van het document:** De schrijver wijst een voorstel af waarbij een kleinhandelaar vis zou leveren aan hotels en restaurants. Dit is volgens Artikel 17 van het Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941 niet toegestaan. * **Voorgestelde oplossing:** In plaats daarvan wordt geadviseerd om een gecombineerde grossier-kleinhandelaar uit IJmuiden aan te wijzen als toeleverancier voor de firma C.V. Jansen & Co. * **Opmerkelijke details:** De tekst bevat een correctie onderaan waaruit blijkt dat de zaken van C.V. Jansen & Co op dat moment (juni 1944) mogelijk niet meer open waren voor het publiek. De rode kantlijnnotitie ("Zou dit nader bekijken") duidt op een kritische blik van een controleur of hogere functionaris.
Administratieve lijst van klanten/debiteuren, waarschijnlijk voor een incassant of vertegenwoordiger ("agent").
* **Structuur:** Een alfabetisch opgezette lijst van personen en firma's. De kolommen bevatten klantinformatie: een uniek nummer (3000-serie), een bedrag of factor (mogelijk een wekelijkse premie of contributie in guldens), en een woonadres. * **Annotaties:** De rode doorstrepingen duiden op een wijziging in de status (klant gestopt, verhuisd of schuld voldaan). De vinkjes suggereren een actieve controle tijdens een ronde. * **Schrift:** Een vlot, zakelijk cursief schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Geografie:** De lijst beslaat vrijwel heel Amsterdam, van de Jordaan (Anjeliersstraat) tot Zuid (Beethovenstraat) en West (Jan Evertsenstraat).
Officieel rapport/dienstmededeling.
Het document is een zakelijk verslag van een controle op de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ambtenaar J.H. de Grebber rapporteert over een inspectie bij visboer K.C. Jansen op het Pretoriusplein. De kern van het rapport is een administratieve afwijking: er is 80 kg schol geleverd aan de handelaar, maar er is slechts 75 kg (75 porties van 1 kg) uitgeleverd aan klanten. De ambtenaar concludeert dat de ontbrekende 5 kg waarschijnlijk te wijten is aan het "inwegen". Dit duidt op een technisch verlies tijdens het wegen of mogelijk het schoonmaken/fileren, in plaats van opzettelijke fraude of zwarte handel. De toon van het rapport is feitelijk en lijkt de handelaar niet direct te beschuldigen van malversaties.
Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.
Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats 30
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....
# TRANSCRIPTIE 19 Dec. 1941 plaats J. Jansen Dapperplein [omkaderd: visch va buiten gekocht] 2 beurten overslaan
# TRANSCRIPTIE - 2 - K.C. Jansen betreft op Zaterdagmiddag en Zondagmorgen (het tweede gedeelte van het adres van adressant)-be- richt ik U, dat sedert U mij het verzoek van de W.A. met Uw potloodaanteekening-hebt doen toekomen op 1 October 1943-No. 772 L.M.1943) Jansen dezerzijds wordt geholpen. Op de overige -niet zakelijke- insinuaties wensch ik niet in te gaan. De Directeur, N.B. Zoo jui...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). * **Datum:** 1 augustus 1940. * **Locatie:** Amsterdam. * **Referentienummer:** No 21/85/1 M. 1940 2/8. * **Betrokkene:** J.H.Ch. Jansen (geboren ca. 1904), wonende Westerstraat 87, Amsterdam. * **Status:** Afgewezen (zie handgeschreven aantekening in rood kader).
# TRANSCRIPTIE Advies op No 25/79/1 Mfs. Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen Alhier. Naar aanleiding van bijgaand verzoek van J. Jansen, v.h. No 4/15 ac diene het volgende: Na 20 Mrt. l.l. heeft Jansen geen gebruik meer gemaakt van zijn voorkeurrecht tot het bezet- ten van een losse plaats op de AC markt. Dienengevolge is hem, na rapportering op 13 Apr. en 27 Apr. l.l. door Mfs. een schriftelijk...