J.J. Wijnschenk

Ambtsverslag / Rapport van een marktbeambte.

Het document is een handgeschreven verslag van een marktmeester of controleur gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage is een ordemaatregel die leidde tot een persoonlijk conflict. 1. **Aanleiding:** De rapporteur wilde de markt efficiënter indelen door 'gaten' (opengevallen visplaatsen) op te vullen. Hierdoor konden kooplieden die op minder gunstige plekken zonder verlichting stonden ("in de derde straat"), naar voren schuiven. 2. **Het conflict:** De rapporteur stond toe dat een zekere J. Wijnschenk de plek overnam van zijn familielid (nummer 131), tegen betaling van 75 cent. Standhouder P. Gootjes (nummer 141) accepteerde dit niet en eiste dat Wijnschenk verwijderd werd, mogelijk omdat hij de informele overdracht van de plek onreglementair vond. 3. **Escalatie:** De ambtenaar probeerde de situatie eerst pragmatisch op te lossen om extra werk ("een heele verschuiving") te voorkomen. Wanneer Gootjes begint te schreeuwen, besluit de ambtenaar de regels strikt te gaan handhaven ("de puntjes op de i zetten"). Dit is een waarschuwing: als de koopman zich onbuigzaam opstelt tegenover de ambtenaar, zal de ambtenaar voortaan ook elke kleine regelovertreding van de koopman bestraffen. 4. **Margenotitie:** De verticale tekst in de kantlijn lijkt een later toegevoegd commentaar van een superieur (de inspecteur), die twijfelt aan de rechtmatigheid of de gang van zaken ("lijkt niets heelemaal in orde").

Getypt afschrift van een officiële brief.

* **Doel van de brief:** De brief dient als officiële voordracht voor een vacature in de "Commissie van Advies voor de Centrale Markt". De vereniging stelt voor om hun huidige voorzitter, de heer W.F. Dijkstra, te benoemen als opvolger van de heer J.J. Wijnschenk, die ontslag heeft genomen ("bedankt heeft"). * **Toon en taal:** Het taalgebruik is zeer formeel en eerbiedig ("Edelachtbare Heer", "veroorlooven wij ons"), passend bij de ambtelijke etiquette van de vooroorlogse periode. * **Organisatie:** "Onderling Belang" was een belangenvereniging voor handelaren in versproducten. De Centrale Markt (nu het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was destijds de cruciale spil voor de voedseldistributie in de stad. * **Identificatie:** Het document is een "AFSCHRIFT", wat betekent dat dit een kopie is die voor het archief is gemaakt van de originele verzonden brief. De afkorting "w.g." bij de ondertekening staat voor "was getekend".

Officieel afschrift van een besluit van het College van Burgemeester en Wethouders.

* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving aan de heer J.J. Wijnschenk dat zijn lidmaatschap van de 'Commissie van Advies voor de Centrale Markt' is beëindigd. Dit gebeurt op verzoek van de organisatie die hij vertegenwoordigde. Hij wordt opgevolgd door de heer W.F. Dijkstra. * **Ondertekening:** De brief is namens het college ondertekend door wethouder Emanuel Boekman. Het document zelf is een gecertificeerd afschrift, 'voor eensluidend' getekend door de gemeentesecretaris, Van Lier. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening in de kantlijn "Notering in adressenlijst" met de datum 8 april 1940 laat zien dat de administratieve verwerking vijf dagen na de verzending werd voltooid.

Officieel bericht/afschrift van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document betreft de officiële kennisgeving van de benoeming van de heer W.F. Dijkstra tot lid van een adviescommissie voor de Centrale Markt. Hij vervangt de heer J.J. Wijnschenk. Dijkstra treedt hierbij op namens de handelsvereniging "Onderling Belang". * **Stijl:** Formeel-ambtelijk Nederlands met de toen gebruikelijke spelling ("deelen", "den Heer", "Vereeniging"). * **Betrokken personen:** * **W.F. Dijkstra:** De nieuw benoemde vertegenwoordiger. * **E. Boekman (J. Boekman):** Destijds wethouder in Amsterdam (sociaaldemocraat, bekend van zijn proefschrift over overheid en kunst). * **Van Lier:** De gemeentesecretaris die het afschrift bekrachtigt. * **Authenticiteit:** De aanwezigheid van diverse bureaucratische kenmerken (kenmerken, stempels zoals 'Gezien', en het formuliernummer onderaan) bevestigt dat dit een intern verwerkt document is binnen het gemeentelijk apparaat.

Notulen van een vergadering.

* **Inhoud:** Het document verslaat de start van de 11e vergadering van de adviescommissie. De kernpunten zijn een wisseling van de wacht (Dijkstra vervangt Wijnschenk) en de noodzaak om de openingstijden aan te passen aan de dreigende oorlogssituatie. * **Vorm:** Formeel-ambtelijke stijl. Opvallend is het gebruik van gespatieerde letters voor de koppen ("N o t u l e n", "A a n w e z i g") en de consequente onderstreping van agendapunten. De aanwezigheidslijst is zeer specifiek, inclusief titels. * **Tijdsgeest:** De datum van de vergadering, 22 april 1940, is cruciaal. Dit is minder dan drie weken voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). De spanning van de naderende oorlog is direct voelbaar in punt 3 van de agenda. * **Kernpersonen:** Dr. A. v.d. Laan (Voorzitter) en Mr. A. van Praag (Secretaris). Onder de leden bevinden zich namen die vaker voorkomen in de Amsterdamse handelsgeschiedenis van die tijd.

Notulen van een vergadering.

Het document bevat de openingsnotulen van de elfde vergadering van een adviescommissie die toeziet op de Centrale Markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam). * **Presentie:** Er is een brede vertegenwoordiging van bestuurders en sector-leden aanwezig. Opvallend is de afwezigheid zonder kennisgeving van de heer M.E. Neeter. * **Personele wijziging:** De heer W.F. Dijkstra treedt toe tot de commissie als vervanger van de heer J.J. Wijnschenk, op voordracht van de vereniging "Onderling Belang". * **Kernproblematiek:** Het belangrijkste agendapunt dat wordt aangesneden is de veiligheid van de marktactiviteiten in relatie tot de oorlogsdreiging. De voorzitter maakt zich zorgen over de huidige openingsuren waarbij veel bij kunstlicht wordt gewerkt. In geval van een luchtaanval vormt dit kunstlicht een gevaar (doelwit/zichtbaarheid) en bemoeilijkt het een veilige evacuatie of verduistering.

Doorslag van een officiële brief (typschrift).

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer J.J. Wijnschenk was ingediend. De brief is kort en zakelijk van toon, wat typerend is voor ambtelijke correspondentie uit die periode. De "Visscherijcentrale" was een orgaan dat tijdens de bezettingsjaren toezicht hield op de visserijsector en de distributie van visproducten. Het feit dat de beslissing is genomen door een specifieke "Commissie" suggereert dat het verzoek mogelijk betrekking had op een vergunning, een toewijzing van goederen, of een ontheffing van bepaalde beperkende maatregelen. De afwijzing is ongemotiveerd ("geen aanleiding bestaat"), wat de machtsverhouding tussen de instantie en de burger benadrukt.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De afzender, J.J. Wijnschenk, verzoekt de instanties om een grotere toewijzing van garnalen voor zijn handel. Zijn argument is dat hij evenveel verkoopt als zijn concurrenten in de buurt, maar dat zij een groter contingent toegewezen krijgen. * **Handschrift:** Een vlot, leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor het midden van de 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** De aantekening "van 2 op 3 opgest." (mogelijk 'opgesteld' of 'opgezet') suggereert dat zijn verzoek gedeeltelijk is gehonoreerd, wellicht van 2 naar 3 eenheden (zoals ponden of manden). * **Locatie:** De afzender woonde in de Westerstraat (Jordaan) en had een standplaats op de Nieuwmarkt. Beide locaties waren belangrijke marktcentra in Amsterdam.

Brief (slotfragment van een verzoekschrift).

Het document is een handgeschreven fragment van een formele brief waarin Mejuffrouw W.B. Wagtendonk een verzoek richt aan een (niet nader genoemde) instantie of functionaris. De kern van het verzoek is de toewijzing van "veileg groenten" (veilinggroenten). Enkele opvallende taalkundige en paleografische kenmerken: * **Spelling:** Er is sprake van fonetische of informele spelling: "veileg" in plaats van "veiling" en "word" in plaats van de d-t vorm "wordt". Dit kan duiden op een schrijver met een beperktere formele opleiding, hoewel de brief verder in een zeer beleefde en correcte briefstijl is opgesteld. * **Handschrift:** Een vlot, hellend currens-schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De adresregel vermeldt "huis", een typisch Amsterdamse aanduiding voor een woning op de begane grond. * **Inhoud:** De schrijfster vraagt om een gunst en voert de heer J.J. Wijnschenk op als bemiddelaar, wat suggereert dat deze persoon een zekere invloed of positie had bij de distributie-instantie.

Document

Het document is een verslag van getuigenverklaringen in een onderzoek naar de handel in spiering (een kleine vissoort). De kern van de zaak lijkt te draaien om de vraag of er regels zijn overtreden met betrekking tot de distributie en de verkoopprijs. * **Verdedigingsgronden:** De betrokkenen (H. ter Voort Jr. en G.C. Jansen) voeren aan dat de kwaliteit van de vis slecht was ("heel slap") en dat zij dachten dat de verkoop legaal was omdat zij de kisten mee mochten nemen. * **Regelgeving:** Er wordt verwezen naar een regel dat na 16:30 uur de verkoop "vrij" zou zijn, wat betekent dat venters niet langer gebonden waren aan hun vaste standplaats. Dit werd blijkbaar gebruikt als argument om grotere partijen vis aan tussenhandelaren zoals Jansen door te verkopen. * **Handel:** Jansen kocht op de Ruyterkade (Amsterdam) grote hoeveelheden vis (63 bakken) op van verschillende venters. Hij geeft eerlijk toe dat hij dit deed vanwege het "prijsverschil" tussen 31 augustus en 1 september, wat duidt op speculatie of het inspelen op veranderende vastgestelde prijzen.

Registratieblad of presentielijst voor de distributie van bewijsstukken (waarschijnlijk distributiestamkaarten of rantsoenbonnen, aangeduid als "bokkingen").

* **Administratieve functie:** Het document diende om de gecontroleerde uitgifte van distributiebescheiden vast te leggen. De handtekeningen dienden als bewijs van ontvangst. * **Mutaties:** De rode kruisen en doorhalingen duiden op wijzigingen in het bestand, zoals overlijden, verhuizing of een verandering in de distributiestatus. * **Bijzonderheid:** Bij nummer 490 (L. van der Zee) is getekend door een zekere "Van Beek", wat duidt op afhaling door een gemachtigde of huisgenoot. * **Weigering:** De rode tekst "Wil niet meer hebben 23-7-43" bij de familie Zeeman is opvallend. Dit kan wijzen op een principiële weigering van bepaalde distributiegoederen of een overstap naar een ander systeem (bijvoorbeeld door onderduik of ideologische redenen). * **Terminologie:** Het woord "bokkingen" is hier waarschijnlijk een specifieke of lokale benaming voor een type distributiebon of -boekje, hoewel het ook een verbastering van "boekingen" zou kunnen zijn.

Handgeschreven verklaring/notitie betreffende de handel in gerookte vis.

De tekst is een schriftelijke getuigenis van J.J. Wijnschenk, waarin hij verklaart in het verleden ("voorheen") regelmatig gerookte vis te hebben gekocht van de heren M. Gerritse en J. de Haan uit Amsterdam en Monnickendam. De schrijver biedt aan om deze handelsrelatie mondeling toe te lichten. Dergelijke verklaringen werden vaak ingediend om aan te tonen dat men een 'historische inslag' had in een bepaalde handel, wat cruciaal was voor het verkrijgen van vergunningen of toewijzingen. De ambtelijke reactie op het document is echter negatief. De grote aantekening "Afwijzen" wordt onderbouwd met de constatering dat de aanvrager "geen zaak gehad" heeft (geen officiële winkel of geregistreerd bedrijf), maar slechts op basis van "enkele bonnen" handelde. Tevens wordt opgemerkt dat hij reeds een toewijzing van 80 pond heeft ontvangen, wat blijkbaar als afdoende werd beschouwd.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 31 mei 1941 (datum van afhandeling). * **Auteur:** J. J. Wijnschenk. * **Adres afzender:** Westerstraat 250 III, Amsterdam-C. * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Geschreven op gelinieerd papier; bevat een latere ambtelijke aantekening in de rechterbenedenhoek.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een officiële brief op dun papier. * **Afzender:** De Directeur (van de Visscherijcentrale). * **Geadresseerde:** Jan J. Wijnschenk, Westerstraat 250 III, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 23 april 1942. * **Kenmerk:** 46A/77/8 M. * **Bijzonderheden:** Handgeschreven aantekening bovenaan (mogelijk "Wijnschenk" met een paraaf) en de typele...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] J. Wijnschenk [Rechtsboven] Amsterdam, 13 Juli ’42 Ceintuurbaan 290 [Midden rechts] Den Directeur v. Het Marktwezen J. Galenstr. Amsterdam. [Midden links] t.a.v. Den Heer ter Haar. [Stempel en handgeschreven toevoeging] № 103/63/1 M. 1942 14/7 [Inhoud] WelEd. Heer, N.a.v. mijn bespreking heden ten uwent met den ambtenaar der markt, verzoek ik U beleefd het volgend...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief op briefpapier van Firma Jacob Wijnschenk. * **Afzender:** Firma Jacob Wijnschenk (Hero-Conserven), Wouwermanstraat 25-27, Amsterdam-Z. * **Geadresseerde:** De Directie van Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** 27 juli 1939. * **Kenmerken:** Bevat diverse stempels, handgeschreven kanttekeningen in zwart en rood, en een officieel antwoord in hands...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 13 augustus 1942. * **Afzender:** J.J. Wijnschenk, visverkoper. * **Adres:** Westerstraat 250, Amsterdam. * **Standplaats:** Nieuwmarkt 211, Amsterdam. * **Kenmerken:** Archiefstempels ("M. 1942 17/9") en dossiernummer ("No 416a/598/1").