D. Schiermeier

Getypt ambtelijk document (bijlage bij een brief).

Dit document is een personeelslijst van de gemeentelijke dienst ‘Marktwezen’. Het fungeert als bewijsstuk bij een brief van de Directeur van deze dienst aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het doel van het overzicht is het rapporteren van personeelstekorten als gevolg van de algemene mobilisatie. In de tabel worden vijf specifieke ambtenaren genoemd met hun respectievelijke functies (van administratief tot toezichthoudend) en hun jaarlijkse salarissen in guldens (ƒ). De spelling ("den heer", "zyn", "Bureel") is typerend voor de officiële Nederlandse schrijftaal van voor de spellinghervorming van 1947.

Dienstverslag / Rapport van wangedrag.

* **Incident:** Het rapport beschrijft een escalatie op de werkvloer van de Amsterdamse markthallen. Wat begint als een zakelijke discussie over transportrechten van appelen, ontaardt in grove beledigingen ("Colere hoer") door de koper I. Bloemist aan het adres van grossier Mej. Tabak. * **Geweld:** Wanneer een omstander (Frommé) Bloemist aanspreekt op zijn gedrag, wordt hij fysiek aangevallen (een slag in het gezicht met letsel tot gevolg). * **Recidive:** Uit de "stamkaart" (het strafblad van de handelaar) blijkt dat Bloemist een notoire overtreder is. Hij is al eerder gestraft voor het uitschelden van personeel, administratieve fraude en ordeverstoring. * **Sanctie:** De handgeschreven aantekening rechtsboven geeft aan dat er direct is opgetreden: een schorsing van de handel voor de periode van 9 tot en met 22 oktober.

Proces-verbaal (Politierapport).

In dit proces-verbaal doet expediteur Levie Springer aangifte van de diefstal van vier lege groentekisten (Beemster-kisten) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De kisten hebben een statiegeldwaarde van f 2,40 (60 cent per stuk). De aangever vermoedt dat de 18-jarige Jesaia Hangjas de dader is, omdat hij hem vaker heeft gezien op het terrein. De verbalisant Schiermeier gaat op onderzoek uit bij de grossier Cornelis Kooy, waar de kisten blijken te zijn ingeleverd door een onbekende jongen tegen betaling van het statiegeld. Hoewel de grossier de verdachte niet met zekerheid herkent van een pasfoto, doet zijn zoon (Jan Arie Kooy) dat wel. Hij identificeert Hangjas als de persoon die de vier bewuste kisten kwam inruilen voor geld. Opmerkelijk is dat er ook een tweede verdachte wordt genoemd in de kantlijn: Anthonius Hendrikus Ernst. ---

Officieel rapport / getuigenverklaring.

Het document bevat de weigering van de 18-jarige Dirk Bood om te getuigen in een zaak tegen een zekere Smit. De kern van het geschil lijkt te draaien om een kist die door Smit van zijn wagen of kar zou zijn gehaald. Smit heeft geprobeerd de broers Bood te overtuigen om een verklaring in zijn voordeel af te leggen om "last met die zwarte marktmeester" te voorkomen. Dirk Bood stelt echter duidelijk dat hij en zijn broer zich niet in een politiezaak willen laten rommelen en geen belastende of valse verklaringen zullen afleggen. Opvallend is de terminologie: de "zwarte marktmeester" verwijst in dit geval direct naar de aanwezige controleur Schiermeier. Hoewel "zwart" in de oorlog vaak naar de NSB verwees, lijkt het hier eerder een laatdunkende kwalificatie van Smit aan het adres van de controlerend ambtenaar die de regels handhaafde.

Proces-verbaal / Rapport van ordebewaking.

Dit rapport documenteert een diefstalincident in de Amsterdamse haven tijdens de Duitse bezetting. De 20-jarige M. van Bragt werd door een controleur betrapt op het stelen van twee kisten van een stapel bij Pier C. Opvallend is de brutale houding van de verdachte; hij bekende de diefstal ter plaatse, maar probeerde te vluchten door een andere controleur (Hooft) fysiek opzij te duwen. Hoewel hij door de politie werd ingerekend en naar het bureau aan de Admiralengracht werd gebracht, werd hij vrijgelaten omdat de eigenaar van de goederen, grossier C. Kooy, weigerde aangifte te doen. De tekst bevat enkele minieme typefouten die kenmerkend zijn voor rapporten uit die tijd (zoals "Braegt" in plaats van Bragt en het ontbreken van spaties na interpunctie). De handgeschreven aantekeningen onderaan duiden op de administratieve afhandeling: ondanks het uitblijven van strafrechtelijke vervolging (bij gebrek aan aangifte), volgde er een ordemaatregel. De toegang tot het terrein werd hem voor 14 dagen ontzegd, met een voorstel voor een ontzegging van onbepaalde tijd.

Handgeschreven verzoekschrift/declaratie.

Het document betreft een formeel verzoek van drie personen aan een instantie (mogelijk een werkgever of gemeentelijke instelling) voor de vergoeding van werkschoeisel. De verzoekers vragen een bedrag van 1,65 gulden per persoon terug voor de aanschaf van klompen. De tekst is kort en zakelijk. De handtekeningen onderaan bevestigen dat het een gezamenlijk verzoek is. De notitie onderaan ("16 30/10 Stb 1938") verwijst vermoedelijk naar een specifiek besluit of artikel uit het Staatsblad van 1938, wat de juridische of reglementaire basis voor de vergoeding vormde. De prijs van f 1,65 was in 1941 een marktconforme prijs voor een degelijk paar houten klompen.

Getypt rapport (ambtelijke rapportage).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de spelling van vóór de wijziging van 1947 (bijv. "koopers", "by", "verwyderen"). De toon is zakelijk en disciplinair. * **Kern van het incident:** Twee aardappelkopers, N. Oosterhof en Thiry, weigerden orders van een controleur op te volgen. In plaats van de aangewezen wagon te gebruiken, kozen zij zelf een plek, wat leidde tot vertraging voor de werkploegen van de markt. * **Belanghebbenden:** * **Controleur Schiermeier:** Handhaver van de orde. * **Oosterhof & Thiry:** De recalcitrante kopers. * **W. Kieftenbelt:** De voorman van de verwerkers die klaagt over de verstoring. * **De Weermacht:** De eindbestemming van de aardappelen. * **Sanctie:** Uit de rode aantekening onderaan blijkt dat het incident niet zonder gevolgen bleef; de betrokkenen kregen een schorsing van één dag op donderdag 20 november 1941.

Officieel politierapport / controlerapport.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een geval van kleine diefstal op de Centrale Markt in Amsterdam. Johannes van der Bilt heeft drie lege kisten gestolen bij een grossier om deze vervolgens bij diezelfde grossier weer in te leveren voor het statiegeld (totaal 1,80 gulden). De kisten waren echter vooraf gemerkt met een blauw kruis door een alerte medewerker. De verdachte bekent en geeft financiële nood als motief aan. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een ambtelijke stijl die typerend is voor de vroege 20e eeuw (gebruik van "onderget.", "doch", "zoodoende"). Opvallend is de term **"onvolwaardigen"**. In de toenmalige context werd dit vaak gebruikt voor personen met een verstandelijke of fysieke beperking, of sociaal zwakkeren die onder toezicht stonden van maatschappelijke instanties. * **Afhandeling:** De bestolene (Van Dyk) kiest ervoor geen officiële aangifte te doen, waarschijnlijk vanwege de geringe waarde en de sociale status van de dader, maar eist wel een toegangsverbod voor de markt. * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een getypte brief op officieel papier met handtekeningen van de controleur en waarschijnlijk de bedrijfschef. Rechtsonder staat "Z.O.Z.", wat aangeeft dat er op de achterzijde nog informatie staat (wellicht een proces-verbaal of verdere administratieve afhandeling).

Getypt proces-verbaal of rapport van een marktcontroleur.

Dit rapport beschrijft de aanhouding van een bekende "kistendief" op het terrein van de groothandelsmarkt. De kern van de zaak betreft de diefstal van een lege veilingkist met het merk "Rotterdam", die een statiegeldwaarde had van 1 gulden (f.1,--). De verdachte, K.A. Smit, wordt direct herkend door de controleur omdat hij eerder voor soortgelijke feiten is bekeurd en geschorst door de Directeur van het Marktwezen. Smit probeert zichzelf te verdedigen met een verklaring over de aankoop van prei, maar deze wordt door de grossier Simon Italiaander onderuitgehaald op basis van logistieke gronden: prei wordt niet verpakt in "Rotterdamsche kisten". Bovendien verklaart de grossier dat Smit die ochtend juist probeerde het statiegeld voor de bewuste kist te innen. Opvallend is de gedetailleerde verslaglegging van een ogenschijnlijk klein vergrijp. In de context van de schaarste tijdens de oorlogsjaren hadden verpakkingsmaterialen en de bijbehorende statiegeldwaarden echter een grotere relatieve betekenis.

Proces-verbaal / Rapport van diefstal.

Het document beschrijft een geval van kleine criminaliteit op de Amsterdamse Centrale Markt. De dader, de 63-jarige K.A.I. Smit, wordt op heterdaad betrapt door controleur Schiermeier terwijl hij een lege houten kist steelt van een stapel bij Hal 20. De verklaring van de dader is opmerkelijk: hij beweert dat hij de kist nodig had omdat hij een zak tekortkwam voor zijn aardappelen. Hij bekent eerlijk dat hij niet van plan was de kist terug te brengen. Zijn morele rechtvaardiging is een vorm van "eigen rechter spelen" of compensatie; omdat er eerder twee kisten van hém gestolen waren, vond hij het geoorloofd er nu zelf een toe te eigenen. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt de administratieve afhandeling: de kist is teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar (de huurder van Hal 24) en er is een officieel proces-verbaal opgemaakt.

Getypt rapport van een getuigenverklaring met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een getuigenverhoor door een controleur van het Marktwezen. De 18-jarige Dirk Bood weigert een belastende verklaring af te leggen tegenover een zekere Smit. Smit wordt er blijkbaar van verdacht een kist van zijn eigen kar te hebben ontvreemd of verduisterd. Smit heeft geprobeerd de broers Bood te overtuigen om in zijn voordeel te liegen uit angst voor de "zwarte marktmeester". * **Taal en spelling:** Er wordt gebruik gemaakt van de destijds gangbare spelling (bijv. "dien morgen", "zyn", "myn"). Er staan enkele typefouten in het document, zoals "wildenmaar" (zonder spatie) en "noghmyn" (waarschijnlijk bedoeld als "noch mijn"). * **Vorm:** De getuigenis staat tussen aanhalingstekens, wat aangeeft dat het een letterlijke weergave van de woorden van de getuige is. Het document is formeel afgesloten met handtekeningen van zowel de getuige als de ambtenaar. * **Opmerkelijke term:** De term "zwarte marktmeester" verwijst in deze context naar de controleur zelf. Smit probeerde de getuigen bang te maken voor de consequenties van zijn eigen handelen door de controleur als een dreiging voor te stellen.

Getypte brief op grijs papier.

Deze brief is een officiële kennisgeving van mogelijke steunfraude. Een directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt) rapporteert aan het Bureau voor Sociale Zaken dat een zekere heer G. Hofstee illegaal aan het werk is gegaan. De kernpunten zijn: * **Betrokkene:** G. Hofstee, wonende in de Van Hogendorpstraat. * **Vergrijp:** Onrechtmatige toegang tot de Centrale Markt om daar te werken voor winkelier D.G. Koppenol. * **Motief voor melding:** Hofstee ontvangt "steun" (sociale uitkering). Omdat hij werkt terwijl hij een uitkering geniet, wordt dit gesignaleerd aan de uitkeringsinstantie, wat waarschijnlijk zal leiden tot stopzetting of korting van zijn uitkering. * **Bewijs:** Een rapport opgemaakt door controleur D. Schiermeier is als bijlage bijgevoegd.

Dienstrapport (Rapport)

* **Kern van de zaak:** Controleur Schiermeier rapporteert dat hij J.F. (Hannes) Sas op heterdaad heeft betrapt bij het stelen van twee bloemkolen uit de voorraad van grossier P. van Saane. De diefstal vond plaats rond 05:00 uur 's ochtends in het Halgebouw van de Centrale Markt. * **Context van de observatie:** De controleur hield een bewuste surveillance ("onderget had zich daar opgesteld om beter overzicht te hebben") naar aanleiding van eerdere meldingen van diefstal door grossiers. * **Daderinformatie:** De verdachte is een ervaren werknemer (reeds jaren in dienst) van de firma Ossedryver, gevestigd in hetzelfde marktgebouw. Zijn persoonlijke gegevens (geboortedatum, woonadres) zijn nauwkeurig genoteerd voor verdere vervolging. * **Status van de zaak:** De controleur heeft de verdachte direct geconfronteerd en de goederen laten terugleggen. Er is "rapport aangezegd", wat betekent dat er een officiële melding van is gemaakt. De handgeschreven notitie "Proces Verbaal!" bovenaan duidt erop dat de zaak is overgedragen voor strafrechtelijke vervolging.

Getypt rapport (ambtelijke rapportage).

* **Taalgebruik:** Het rapport is opgesteld in een zakelijke, ambtelijke stijl met destijds gebruikelijke spelling (bijv. "kooper", "hierby", "bevryden"). Opvallend is de typefout "DDe Heer" in de vierde alinea. * **Incident:** Een paard dat voor een wagen gespannen stond op pier M van de Centrale Markt, is achteruit gelopen en zo met wagen en al in het water beland. * **Heldendaad:** Expediteur W. Portengen aarzelde niet, kleedde zich uit en sprong het water in om het dier van de wagen te bevrijden. Dit was essentieel om te voorkomen dat het paard door het gewicht van de wagen kopje-onder zou gaan. * **Afhandeling:** Het dier werd met een roeiboot naar een lager gelegen oever geleid. Er ontstond een kleine miscommunicatie doordat een derde partij (J. van Rijn van de winkeliersvereniging) de reddingsdienst inschakelde zonder overleg met de eigenaar. * **Beloning:** De eigenaar van het paard, de heer Kragtwijk (in de tekst ook gespeld als Krachtwyk), gaf de redder een beloning van 10 gulden. In 1942 was dit een aanzienlijk bedrag (ter vergelijking: het komt ruwweg overeen met de koopkracht van circa 80 tot 100 euro nu).

**COPIE** **N° 8A/80/ M. 1339** Datum: **1 Juni 1939** Naam en voorletters: **D.H.V. Schiermeier** Functie en No.: **contrôleur (A)** No. **117** Adres: **Marathonweg 67 III**

[Midden] **COPIE** Aanvang ziekte: **6 Februari 1941** Naam en voorletters: **D.H.V. Schiermeier** Functie en No.: **contrôleur** No. **117** Adres: **Marathonweg 67 III**

**COPIE** **Aanvang ziekte: 2 November 1943** **Naam en voorletters: Schiermeier D.H.V.** **Functie en No.: controleur No. 117** **Adres: Marathonweg 67 III**

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Staat van inlichtingen betreffende een wegens oorlogsgevaar opgeroepen dienstplichtige. * **Instantie:** Gemeente Amsterdam. * **Geadresseerde:** Minister van Defensie, 's-Gravenhage. * **Betreft:** Dietrich Heinrich Victor Schiermeier. * **Datum van opkomst:** 25 augustus 1939. * **Kenmerken:** Formulier met zowel gedrukte tekst als getypte invull...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief formulier (ziektemelding/kopie). * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen (Marktwezen 57). * **Datum:** 1 juni 1939. * **Betrokkene:** D.H.V. Schiermeier. * **Referentienummer:** N° 8A/80/ M. 1339. * **Kenmerken:** Getypte tekst op een voorgedrukt formulier met paarse stempels en handgeschreven aantekeningen.