Getypt rapport (ambtelijke rapportage). 4 september 1942. Controleur D. Schiermeier. De Weledelgeboren Heer Bedrijfschef. [Linksboven in stempel/handschrift:]
№ 37/107/1 M. 1942 2/9

R A P P O R T

Onderget. Controleur D. Schiermeier rapporteert U hierby het volgende:

Hedenmorgen ongeveer 8.30 uur liep het paard van den kooper P.W. A. Kragtwyk Adm. de Ruyterweg 396 I Amsterdam dat voor een wagen was gespannen en geparkeerd stond op pier M van de Cent. Markt achteruit waardoor de wagen van de walkant afschoot en met zich het paard in het water trok.

De expediteur W. Portengen Van Beetselaerstraat 8 II begaf zich ontkleed te water en het gelukte hem het paard van de wagen te bevryden en zodoende de kans van verdrinking van het paard te verkleinen.

Even later is het paard met behulp van een roeiboot van den expediteur Van der Pol naar het laag liggende land aan de Jan van Galenstraat gebracht waar het op eigen kracht aan land kon komen.

DDe Heer J. van Ryn Controleur van de Winkeliers Vereeniging "Ons Belang" had naar aanleiding van bovenstaande de Reddingsdienst opgebeld om het paard uit het water te willen halen, doch toen deze reddingswagen op de Centr. Markt aankwam was het paard reeds gered. De kooper Krachtwyk had niet aan van Ryn verzocht deze dienst op te willen bellen.

Krachtwyk heeft aan W. Portengen voor de aan hem bewezen dienst f. 10,-- gegeven.

Amsterdam, 4 September 1942.
De Controleur voornoemd,

[Handtekening: D. Schiermeier]

Den Weledl. Heer
Bedryfschef.

[Handtekening: J. v. Bron (?)]

[Onderaan in rood/bruin potlood:]
opberg [gevolgd door initialen] * Taalgebruik: Het rapport is opgesteld in een zakelijke, ambtelijke stijl met destijds gebruikelijke spelling (bijv. "kooper", "hierby", "bevryden"). Opvallend is de typefout "DDe Heer" in de vierde alinea.
* Incident: Een paard dat voor een wagen gespannen stond op pier M van de Centrale Markt, is achteruit gelopen en zo met wagen en al in het water beland.
* Heldendaad: Expediteur W. Portengen aarzelde niet, kleedde zich uit en sprong het water in om het dier van de wagen te bevrijden. Dit was essentieel om te voorkomen dat het paard door het gewicht van de wagen kopje-onder zou gaan.
* Afhandeling: Het dier werd met een roeiboot naar een lager gelegen oever geleid. Er ontstond een kleine miscommunicatie doordat een derde partij (J. van Rijn van de winkeliersvereniging) de reddingsdienst inschakelde zonder overleg met de eigenaar.
* Beloning: De eigenaar van het paard, de heer Kragtwijk (in de tekst ook gespeld als Krachtwyk), gaf de redder een beloning van 10 gulden. In 1942 was dit een aanzienlijk bedrag (ter vergelijking: het komt ruwweg overeen met de koopkracht van circa 80 tot 100 euro nu). * Tijdsbeeld: Hoewel het rapport dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting, is er in de tekst geen enkele verwijzing naar de oorlogssituatie. Het document toont de dagelijkse gang van zaken op de Centrale Markt in Amsterdam.
* Transport: Het gebruik van paard-en-wagen was in deze periode nog zeer algemeen, zeker door de schaarste aan brandstof voor motorvoertuigen tijdens de oorlogsjaren.
* Locatie: De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was en is een cruciaal logistiek punt voor de voedselvoorziening van de stad. De genoemde adressen van de betrokkenen (Admiraal de Ruyterweg en Van Beetselaerstraat) liggen in de directe omgeving van de markt (stadsdeel West).
* Archivische waarde: Dergelijke rapporten zijn waardevol voor lokaal-historisch onderzoek naar de werkwijze van gemeentelijke diensten en het dagelijks leven in oorlogstijd. A. Kragtwyk D. Schiermeier J. van Rijn J. van Ryn W. Portengen