C. Molenwijk

Brief / Verzoekschrift

De schrijver van de brief, C. Molenwijk, is een Amsterdamse marktkoopman die een vaste staanplaats (nummer 141) heeft op de Ten Katemarkt. Hij legt verantwoording af voor zijn afwezigheid. De redenen zijn tweeledig: ziekte gedurende de winter en de daaropvolgende financiële nood (het "interen" op zijn handelskapitaal). Om weer over werkkapitaal te kunnen beschikken, is hij tijdelijk naar Noord-Frankrijk vertrokken om daar in loondienst te werken. Hij verzoekt de autoriteiten (waarschijnlijk de marktmeester of het Marktwezen) om zijn staanplaats voor groenten en fruit na zijn terugkeer weer te mogen innemen. De brief is geschreven in een net, enigszins formeel handschrift dat typerend is voor die periode.

Ambtelijke notitie / Dossierstuk betreffende marktgelden en steunverlening.

Dit document betreft de administratieve afhandeling van de marktplaatsrechten van C. Molenwijk, een marktkoopman op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De kernpunten zijn: 1. **Steunverlening:** Molenwijk ontving vanaf december 1940 financiële steun. De laatste volledige uitkering vond plaats op 15 februari 1941. 2. **Schuld:** Er is een achterstand in de betaling van het "marktgeld" (de huur voor de staanplaats). De schuld bedraagt 6,75 gulden, opgebouwd uit drie weken vóór de steunperiode en twee weken in februari 1941 (à 1,35 gulden per week). 3. **Arbeid in Frankrijk:** Molenwijk is blijkbaar naar Frankrijk vertrokken om daar "vrijwillig arbeid" te verrichten. In de context van 1941 duidt dit vaak op tewerkstelling via de bezetter (mogelijk voor de Organisation Todt of andere infrastructuurprojecten). 4. **Behoud van de plek:** De opsteller van de notitie adviseert ("m i" - mijns inziens) dat Molenwijk, net als andere plekhouders die in Frankrijk werken, het recht moet behouden om zijn plek later weer te bezetten. 5. **Voorwaarde:** Dit uitstel van bezetting wordt alleen verleend onder de voorwaarde dat het verschuldigde marktgeld wel regelmatig betaald blijft worden. Gebeurt dit niet, dan vervalt zijn recht op de marktplaats.

Brief (kopie/doorslag)

Deze brief is een officiële beschikking aan de heer C. Molenwijk betreffende zijn staanplaats op de Amsterdamse Ten Katemarkt. Op basis van een verzoek van Molenwijk van 19 januari 1941, krijgt hij toestemming om tijdelijk niet aanwezig te zijn op de markt. De reden hiervoor is dat hij werkzaam is in Frankrijk. De vrijstelling is echter niet onvoorwaardelijk: de heer Molenwijk (of iemand namens hem) moet ervoor zorgen dat het wekelijkse marktgeld gewoon doorbetaald wordt aan de marktmeester. Dit wijst erop dat hij zijn recht op de staanplaats wil behouden voor wanneer hij terugkeert. De administratieve afhandeling is strikt en zakelijk, kenmerkend voor de gemeentelijke bureaucratie in die tijd.

Oproepbrief / Officiële correspondentie.

Het betreft een formele, kortstondige oproep aan de heer C. Molenwijk om zich binnen twee dagen (op 4 juni 1943) te melden bij een overheidsinstantie. De toon is zakelijk en dwingend ("verzoek ik U zich... te vervoegen"). Er wordt geen specifieke reden voor de oproep genoemd, wat kenmerkend is voor administratieve oproepen uit deze periode. De handgeschreven notitie "Verzonden 2/6" bevestigt dat de brief op de dag van datering direct is uitgestuurd, wat wijst op een zekere spoed.

Officieel rapport / Proces-verbaal van overtreding.

Dit rapport beschrijft een geval van prijsopdrijving tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ambtenaar stelt vast dat een marktkoopman op de Ten Katemarkt producten verkoopt voor prijzen die ruim vier keer zo hoog liggen als de wettelijk vastgestelde maximumprijzen. * **De rekensom:** De klant betaalde F. 6,90. Volgens de officiële prijzen van die dag (Bekendmaking 43/1944) had het pakket (1,5kg spruiten à 0,29 + 1,5kg witlof à 0,38 + 1kg appels à 0,68) slechts F. 1,685 (afgerond 1,69) mogen kosten. * **Verdediging van de verdachte:** De koopman, Cornelis Molenwijk, geeft ruiterlijk toe de hoge prijzen te vragen. Hij voert aan dat hij zelf ook te veel heeft betaald op de Centrale Groothandelsmarkt, maar weigert zijn leverancier te noemen (mogelijk uit angst voor represailles of om zijn inkoopkanaal te beschermen). * **Directe maatregel:** De ambtenaar laat de resterende voorraad ter plekke geforceerd uitverkopen tegen de officiële lage prijzen ("ter plaatse doen uitverkoopen"). Dit was een gebruikelijke methode om direct in te grijpen in de illegale handel.

Dienstverslag van uitgevoerde controles bij groentewinkels.

Dit document is een ambtelijk rapport dat inzicht geeft in de economische handhaving in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De controleur, J.H. de Grebber, inspecteert groentewinkels op het naleven van prijsvoorschriften. Uit de tabel blijkt dat er in die week vier overtredingen zijn geconstateerd: * **Prijsopdrijving:** Het vragen van te hoge prijzen voor schaarse goederen. * **Prijsaand. besluit (Prijsaanduidingsbesluit):** Het niet correct vermelden of aanplakken van de officieel vastgestelde prijzen. De sancties variëren van een formele waarschuwing tot een **P.V. (Proces-Verbaal)**, wat leidde tot een strafrechtelijke vervolging of een boete. De gecontroleerde winkels bevinden zich door de gehele stad, van de Jordaan (Elandsgracht, Hazenstraat) tot Amsterdam-Oost (Oosterparkstraat) en West (Ten Katestraat, Spaarndammerbuurt).

Officiële brief / Kennisgeving van strafmaatregel.

* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en sanctie voor de heer C. Molenwijk. Hij wordt ervan beschuldigd appelen te hebben verkocht boven de vastgestelde maximumprijs op de Ten Katemarkt in Amsterdam. * **Sanctie:** Als directe straf wordt de koopman voor twee weken verbannen van alle Amsterdamse markten (van 1 tot 14 december 1944). Er wordt expliciet gedreigd met aanvullende maatregelen door de Burgemeester. * **Taalgebruik:** Het document hanteert een formele, ambtelijke toon met gebruik van de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "dezen brief", "dezer stede"). * **Administratieve details:** Linksonder staat de code van de drukkerij, waaruit blijkt dat dit een standaardformulier was dat in een oplage van 2000 stuks werd gedrukt in februari 1944 (gezien de code 2-44).

Document

* **Geadresseerde:** De heer C. Molenwijk, woonachtig aan de Borgerstraat 130-III in Amsterdam-West. * **Afzender:** De enveloppe is voorgedrukt door "Marktwezen Amsterdam", gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14. Dit is het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam. * **Postzegel:** Een groene postzegel van 5 cent uit de serie "Paarden" (ontwerp Pyke Koch), uitgegeven tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Stempels:** * Een datumstempel uit Amsterdam. * Een propagandastempel/reclamestempel met de tekst: "AFVAL [VOORKOM]EN [B]EWAREN IS [...]" vergezeld van een afbeelding van een handkar. Dit type stempels werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt om burgers aan te sporen tot zuinigheid en het voorkomen van verspilling.

Handgeschreven proces-verbaal of ambtelijke notitie.

Het document beschrijft een onderzoek naar een partij appelen (ongeveer 20 kg) die door de vrouw van C. Molenwijk is verkocht, maar die eigendom zouden zijn van een zekere Roebersen. * **De bron van de appelen:** Roebersen beweert dat zijn zoon de appelen "van buiten" (waarschijnlijk van het platteland) had gehaald. Er is onenigheid over de totale hoeveelheid; er wordt gesproken over een restant van 30 kg dat Roebersen ontkent. * **De verhouding tussen de betrokkenen:** Roebersen is een los werkman die voor de Duitse Wehrmacht werkt. Hij heeft de standplaats van Molenwijk gebruikt zonder officiële toestemming, maar als tegenprestatie hielp hij bij het klaarmaken van een stal. * **Verantwoordelijkheid:** De rode aantekening onderaan suggereert dat de autoriteiten (waarschijnlijk de politie of de Prijsbeheersingsdienst) Molenwijk als de hoofdzakelijk verantwoordelijke partij beschouwen voor deze transactie.

Dienstbrief / Officiële kennisgeving.

Dit document is een officiële strafoplegging aan een marktkraamhouder in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De heer C. Molenwijk wordt ervan beschuldigd appelen te hebben verkocht voor een prijs die hoger lag dan de wettelijk vastgestelde maximumprijs. De sanctie is tweeledig: 1. **Directe schorsing:** Een verbod van veertien dagen (van 1 t/m 14 december 1944) om op enige markt in de stad Amsterdam te staan, gebaseerd op het Marktreglement. 2. **Aankondiging van vervolgstappen:** Er wordt expliciet vermeld dat de Burgemeester nog zal berichten over eventuele verdere maatregelen, wat kan duiden op een definitieve intrekking van de vergunning of strafrechtelijke vervolging. De toon is zakelijk, dwingend en juridisch onderbouwd door de verwijzing naar specifieke artikelen uit het marktreglement.

Officiële brief / kennisgeving van strafmaatregel.

Het document is een officiële strafoplegging aan een marktkoopman, de heer C. Molenwijk. Hij wordt ervan beschuldigd appelen te hebben verkocht boven de vastgestelde maximumprijs op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De sanctie, gebaseerd op artikel 39 van het Marktreglement, is een tijdelijk verbod van veertien dagen (van 1 tot 14 december 1944) om op enige markt in de stad een staanplaats in te nemen. De brief waarschuwt tevens dat de Burgemeester mogelijk nog aanvullende maatregelen zal nemen, wat wijst op de ernst waarmee dergelijke economische overtredingen werden behandeld. De handgeschreven aantekeningen bovenin geven aan dat de brief daadwerkelijk is verzonden op 30 november, één dag voor de ingang van de straf.

Officieel bericht/kennisgeving van marktverbod.

* **Datering:** Er is een opvallende discrepantie in de datering. Hoewel de brief "10 Januari 1944" vermeldt, verwijst de tekst naar een maatregel die inging op "15 December 1944". Gezien de stempels en handgeschreven data ("16/1 '45" en "25/1 '45") is het vrijwel zeker dat de brief in januari **1945** is opgesteld en dat de typist uit gewoonte het oude jaar (1944) heeft gebruikt. * **Inhoud:** De heer Molenwijk krijgt een marktverbod opgelegd omdat hij appelen heeft verkocht boven de vastgestelde maximumprijs. Dit werd gezien als een ernstige verstoring van de "goede orde". * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven noten onderaan duiden op de ambtelijke verwerking van het besluit, waarbij wordt gesproken over de "inhouding [van de] toegangskaart". De rode markering (vraagteken) suggereert een latere controle of onduidelijkheid bij een behandelaar.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw potlood/krijt:] *extra* vP/G. 25/37/2 M 7 Maart 1939. den Heer H.Koelewijn, 1e Sweelinckstraat 20 I, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wyk 17. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 23 Februari jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming om zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat in plaats van door C.Molengraaf te laten bystaan - niet vervangen - do...

# TRANSCRIPTIE Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen Alhier. Tegen inwilliging van d.h. verzoek van H. Roeluwijn om zich te doen bijstaan door diens zoon H. Roeluwijn, geb. 7 Febr. 21, bestaat bij mij geen bezwaar. De op 7 Mei 39 verleende toestemming ten name van K. v. Altona (zie 20/37/2 No 39) dient bij eventueele inwilliging van het verzoek te worden ingetrokken. Amst. 3 Sept. '40 [Handtekenin...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] H. Müller G. 64/18/1 M n 2 30 Maart 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . In bylage dezes heb ik de eer U een contract in duplo te doen geworden ten name van W. van Smeerdyk te ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] M. Müller [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 30/3 [Getypt, rechtsboven:] G. 64/18/1 M n 2 30 Maart 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. In bylage dezes heb ik de eer U een contract in duplo te doen geworden ten name van W.van Smeerdyk te Halfweg betreffende huur van pakhuisafdeeling no. C 2 op de Centrale Markt. Ik...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] Verzonden 4/10 [Handgeschreven rechtsboven, deels onleesbaar:] [..] Bodeman VD/HG. den Heer M.v.d.Molen, Dorpstraat 393, BROEK OP LANGENDIJK. 37/98/2 M. 3 October 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 25 September jl. bericht ik U, dat Uw naam is geplaatst op de lijst van gegadigden voor objecten der Centrale Markt. Te zijner tijd zal, indien obje...