G. Reurs

Handgeschreven enquêteformulier / stemlijst op een voorgedrukt formulier ("Ventverordening model 15").

Dit document is een administratieve vastlegging van de meningen van marktkraamhouders of aanwonenden (gezien de huisnummers voor de namen) over het verplaatsen van de markt in de Sumatrastraat. Uit de turflijst blijkt een overweldigende meerderheid tegen de verplaatsing: van de 14 genoteerde personen stemden er 13 "Tegen" en slechts 1 "Voor" (Ph. v/d Berge op nummer 86). De namen in de lijst zijn voorzien van huisnummers, wat suggereert dat het hier gaat om belanghebbenden die direct aan het markttraject in de Sumatrastraat woonden of werkten. Het woord "Transporteeren" onderaan de kolommen duidt aan dat dit een tussenstand is die naar een volgende pagina of een verzamelstaat wordt overgebracht.

Register/Lijst van marktkooplieden en straatventers.

* **Administratieve structuur:** Het document is een nauwkeurige boekhouding van markthandelaren. Het maakt onderscheid tussen verschillende vormen van handel: vaste standplaatsen op de markt, venters (die langs de deuren gaan), en winkeliers die blijkbaar ook op de markt staan of een vergunning hebben. * **Handelswaar:** De lijst geeft een goed beeld van het aanbod op een Amsterdamse markt in 1941: veel versproducten zoals groenten, fruit (waaronder specifiek bananen), bloemen, vis (gezouten/gerookt en vers), en zuivel. * **Terminologie:** "W. I" in de kolom 'vaste plaats op andere markt' verwijst waarschijnlijk naar de Waterloopleinmarkt (Wijk I). De notatie "Doppenhe" bij nr. 71 is mogelijk een afkorting voor de Dappermarkt. * **Demografie:** Veel van de namen op deze lijst (zoals Nikkelsberg, Bromet, Blog, Franschman, De Hond) zijn historisch geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Amsterdam, die diep geworteld was in de markthandel.

Getypt afschrift van een brief.

* **Taal en spelling:** De brief is geschreven in zeer fonetisch Nederlands met veel spelfouten ("moblicasie" voor mobilisatie, "zein" voor zijn, "mein" voor mijn, "begreiben" voor begrijpen, "huissouwens" voor huishoudens, "grofsier" voor grossier). Dit wijst op een schrijver die wellicht weinig formele scholing heeft genoten, maar wel zeer dringend zijn zaak wil bepleiten. * **Kern van het beklag:** C. Bosch protesteert tegen de lage toewijzing van gerookte paling (aal). Zijn leverancier, de grossier G. Reurs, heeft bij de Visscherijcentrale opgegeven dat Bosch en zijn stiefvader slechts 2.000 pond per jaar verkochten. Bosch stelt dat dit veel hoger lag (100 pond per week, wat neerkomt op ruim 5.000 pond per jaar) en dat zij van de huidige toewijzing niet kunnen leven. * **Conflict:** Bosch beschuldigt Reurs van vriendjespolitiek (zijn vader krijgt wel aal, hijzelf niet) en van onregelmatigheden (het illegaal verkopen van aal op de markt die voor de vismarkt bestemd was). * **Bewijslast:** Een groot probleem voor Bosch is dat hij "alles kondant" (contant) betaalde en dus geen "kwutansies" (kwitanties/bonnen) heeft om zijn eerdere omzet te bewijzen. Hij stelt voor om getuigen te laten horen. * **Toon:** De tekst is een noodkreet van iemand die zich "gebroodrooft" voelt door een bureaucratisch systeem dat steunt op (volgens hem) onjuiste verklaringen van een groothandelaar.

Zakelijke brief op briefpapier.

In deze brief reageert de visnhandelaar G. Reurs uit Monnikendam op een schrijven van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de correspondentie is een verantwoording voor de afwezigheid van de koopman op zijn vaste standplaats aan de Sumatrastraat op een bepaald tijdstip. Reurs legt uit dat hij de plek wel degelijk bezet heeft gehouden, maar dat hij die bewuste zaterdag door de schaarste aan vis ("heel weinig visch") al zeer vroeg door zijn voorraad heen was ("los waren"). Hierdoor was hij al vertrokken voordat de marktmeester zijn controleronde kon voltooien of de koopman opnieuw kon treffen. Hij kondigt aan de situatie de volgende zaterdag persoonlijk nader toe te lichten aan de marktmeester. Het taalgebruik is kenmerkend voor een praktijkman uit die tijd: een mix van formele beleefdheidsvormen en fonetische spelling (zoals "u schrijven" in plaats van "uw schrijven" en "Marktwesen" met een 's').

Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch/thematisch geordend op achternaam (Schilder, Sier, Smit, Steur, Snoek, Tol, Tuip/Tuyp, Veerman, Zwarthoed). De codes "EM" en "BZ" in de eerste kolom duiden waarschijnlijk op verschillende categorieën of districten. * **Geografie:** Bijna alle personen zijn woonachtig in Volendam, getuige de straatnamen en de aanhalingstekens (") onder de plaatsnaam Volendam. De laatste vermelding betreft iemand uit Monnickendam (afgekort als Mon'dam). * **Inhoudelijke details:** Er is een opvallende variatie in spelling (Tuip vs. Tuyp). De kolommen rechts tonen kruisjes ("x") onder "41/42", wat wijst op een administratieve handeling (zoals de uitgifte van distributiekaarten, visvergunningen of tewerkstellingsregisters) in dat specifieke jaar. * **Status:** De lijst is een officieel administratief document, waarschijnlijk afkomstig uit een gemeentelijk archief of een oorlogsarchief (bijv. de administratie van de Voedselcommissaris of de tewerkstelling).

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Handgeschreven conceptbrief of memo.

* **Inhoud:** De afzender informeert de directeur van de N.V.C. over een officieel rapport opgesteld door een 'chef-afslager' (iemand die toeziet op de visafslag). In dit rapport wordt geconstateerd dat de firma G. Reurs & Zn uit Monnickendam zich schuldig heeft gemaakt aan het leveren van "onverwicht". * **Terminologie:** * **Onverwicht:** Een verouderde term die betekent dat goederen (in dit geval waarschijnlijk vis) zijn geleverd zonder dat deze officieel zijn gewogen. In een streng gereguleerde markt was dit een ernstige overtreding. * **N.V.C.:** Verwijst zeer waarschijnlijk naar de Nederlandsche Visscherij Centrale, de organisatie die tijdens de bezetting de regie voerde over de Nederlandse visserijsector. * **Schrift:** Het document is geschreven in een vlot, zakelijk potloodhandschrift op dun papier, wat typerend is voor administratieve concepten of doorslagen uit die tijd.

Dienstnota/inspectierapport betreffende een overtreding van gewichtsmaten.

Dit document is een ambtelijk rapport over een controle op gewichtsmaten tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam rapporteert aan de wethouder over een zending "blick" (waarschijnlijk een merknaam voor surrogaatkoffie of cichorei) van een handelaar uit Monnikendam. De kern van de overtreding is dat de verpakkingen die als "1 ons" (100 gram) werden verkocht, in werkelijkheid minder wogen. In een tijd van schaarste en strikte rantsoenering (1943) was correct gewicht essentieel voor de eerlijke verdeling van goederen. De partij is niet direct in beslag genomen, maar teruggestuurd naar de leverancier met een officiële waarschuwing. Een herhaalde overtreding zou leiden tot een proces-verbaal. Opvallend is de vermelding van de **C.C.D.** (Crisis Controle Dienst), de instantie die toezicht hield op de naleving van de distributieregels en de strijd tegen de zwarte markt. Een latere aantekening onderaan suggereert dat er nadien wel een partij van 22 kistjes van een andere handelaar (A. Boots) door de C.C.D. in beslag is genomen.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Vorm:** Het betreft een korte, zakelijke begeleidingsbrief bij een bijgevoegd rapport. De brief is getypt op grijsachtig doorslagpapier. * **Inhoud:** De brief dient enkel om een rapport van een "halopzichter-afslagen" door te sturen naar de Nederlandsche Visscherijcentrale. Dit rapport betreft de firma G. Reurs & Zoon uit Monnikendam. * **Administratieve sporen:** De initialen "vD/SV" verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist. De rode aantekening "Verzonden 2/2" bevestigt de verzending op de datum van de brief zelf.

# TRANSCRIPTIE M^r de Gaer

| " D | | 9/183 | S. Hakker | 18/11 '06 | Z | Reitsstraat 31 III | " D | | 10/200 | C. Heilbron | 2/4 '01 | O | Commelinstraat 28 I | punt D | ### PAGINA 3

# TRANSCRIPTIE *extra* vP/G. 26/15/2 M. 3 April 1939. den Heer G.H.J. Reynders, Dapperstraat 3, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wyk 18. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 14 Maart jl. bericht ik U, dat aan de daarin vervatte klacht het noodige gevolg is gegeven. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE Mw. C.Renes, Weteringstraat 30, A l h i e r (C)

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }