J.C. Lobbes

Bijlage bij een ambtelijke brief (salarisoverzicht/personeelslijst).

* **Structuur:** De tabel vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe toestand" van salarissen en toelagen voor personeel van het Marktwezen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, uniformtoelage, onregelmatigheidstoeslag (5% voor dag-, nacht- en zondagdienst) en de uiteindelijke pensioengrondslag. * **Personeel:** De lijst bevat diverse rangen, van schrijvers en bureelambtenaren tot controleurs en een assistent-bedrijfschef. * **Financiële gegevens:** De bedragen zijn in guldens (f). De pensioengrondslag is de optelsom van het salaris en de relevante toelagen. Opvallend is dat bij B. Felthuys de pensioengrondslag (f 1923.-) naar boven lijkt te zijn afgerond (1750 + 85 + 87,50 = 1922,50). * **Afkortingen:** * *dd.*: de dato (van datum). * *j.l.*: jongstleden. * *rapp.*: rapport. * *mil. dienst*: militaire dienst. * *ongeh. aftrek*: ongehuwdenaftrek (een fiscale maatregel uit die tijd).

Getypte tabel met handgeschreven annotaties en vinkjes. Het betreft een bijlage bij een ambtelijke brief.

* **Administratieve nauwkeurigheid:** De tabel is zeer gestructureerd en bevat zowel primaire gegevens (salaris) als secundaire arbeidsvoorwaarden (uniformtoelage, onregelmatigheidstoeslag). De pensioengrondslag wordt expliciet berekend als de som van deze componenten. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse vinkjes (met name bij bedragen en ingangsdata) die wijzen op een handmatige controle door een ambtenaar of accountant. De berekening bij J.C. Lobbes over de "ongeh. aftrek" (ongehuwdenaftrek) is een belangrijke administratieve specificatie. * **Functies:** De functies weerspiegelen een hiërarchisch gemeentelijk apparaat: van schrijvers (groep I) tot een assistent bedrijfs-chef (groep IV of V). * **Afkortingen:** "unif. kl." staat voor uniformkleding; "afw. dag-nacht- & Zond. dienst" staat voor afwijkende diensten buiten de reguliere kantoortijden. ---

Document

Het document is een administratief overzicht van salariswijzigingen. De tabel vergelijkt de 'Bestaande toestand' met de 'Nieuwe toestand', waarbij gekeken wordt naar het basissalaris, toelagen (voor uniformkleding en onregelmatige diensten) en de daaruit voortvloeiende pensioengrondslag. Enkele opvallende details: * **Vinkjes:** Bijna alle regels zijn voorzien van een handgeschreven vinkje, wat wijst op een controle door een accountant of administrateur. * **Ongehuwdenaftrek:** Bij J.C. Lobbes wordt expliciet melding gemaakt van een aftrek van 3% voor ongehuwden, een destijds gebruikelijke fiscale of sociale maatregel. * **Afronding:** Bij B. Felthuis wordt de pensioengrondslag in de bestaande toestand afgerond van f. 1922,50 naar f. 1923.-. * **Salarisgroepen:** Er wordt gebruik gemaakt van salarisgroepen (I t/m V), waarbij hogere nummers corresponderen met hogere salarissen. * **Partiële verhoging:** Bij B. Felthuis wordt vermeld dat het een 'partieele' verhoging betreft omdat het maximum van de schaal is bereikt.

Document

* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve verwerking van salarisverhogingen voor een groep ambtenaren (waarschijnlijk gemeentelijk, gezien functies als 'ambtenaar marktwezen'). De tabel vergelijkt de 'bestaande toestand' met de 'nieuwe toestand'. * **Salarisstructuur:** Er wordt gewerkt met salarisgroepen (I, II, III). De pensioengrondslag wordt berekend door het basissalaris te vermeerderen met toelages (zoals kledingtoelage) en eventuele 'oververdiensten'. * **Correcties:** Er is sprake van een 'ongehuwdenkorting' van 3%, wat in die tijd een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Juridische basis:** Er wordt specifiek verwezen naar Koninklijke Besluiten (K.B.) uit 1922 en 1936 voor de berekening van de oververdiensten van ambtenaar Witvliet. De handmatige som rechtsonder (2085 + 138 = 2223) bevestigt dat zijn extra inkomsten direct invloed hebben op zijn pensioengrondslag. ---

Getypte nominatieve lijst (loonaffiche/salarisoverzicht).

* **Inhoud:** Het document bevat een alfabetische lijst van ambtenaren met hun totale jaarsalaris over 1940. De tekst in de koptekst verwijst naar "stamkaarten", wat aangeeft dat dit een uittreksel is uit de centrale personeelsadministratie. * **Salarisverhoudingen:** Er is een aanzienlijk verschil in bezoldiging zichtbaar. De meeste ambtenaren verdienen tussen de 1.500 en 2.000 gulden. Uitschieters zijn de lagere bedragen (zoals A.H. Klaassens met 610,88 gulden, mogelijk een deeltijd- of juniorfunctie) en de hoge bedragen (zoals Dr. A.v.d. Laan met 6.550,08 gulden, wat duidt op een hoge academische of leidinggevende positie). * **Administratieve tekens:** * De handgeschreven kruisjes ('x') bij A.H. Drukker en Dr. A.v.d. Laan en de diverse schuine strepen/vinkjes achter bedragen wijzen op een handmatige verificatie door een accountant of administrateur. * Onderaan staat de term "Transporteeren", wat betekent dat het totaalbedrag (76.978,77 gulden) wordt overgedragen naar een volgende pagina van de lijst.

Getypte tabel met salarisgegevens en handgeschreven aantekeningen.

* **Tabelstructuur:** Het document vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe toestand" van het personeel. Er is een algemene salarisverhoging zichtbaar voor alle genoemde personen. * **Functies:** De functies variëren van administratief (bureelambtenaar, schrijver) tot financieel (klerk-kassier) en leidinggevend (assistent-chef). Bij H. Steenbeek is het woord "bedrijfs" in de functieomschrijving handmatig doorgehaald. * **Financiële details:** Bedragen zijn in guldens (ƒ). De "pensioens-grondslag" lijkt bij de meeste personen gelijk aan het salaris, behalve bij Steenbeek, waar de toelage wordt meegeteld. * **Handgeschreven toevoegingen:** In de kolom "Nieuwe toestand: salaris" en in de voetnoot zijn symbolen toegevoegd (zoals een schuine streep en gestileerde letters). Deze verwijzen naar de voetnoot onderaan de pagina betreffende de "ongehuwdenaftrek". Dit was een destijds gebruikelijke inhouding op het salaris voor werknemers zonder gezin. De initialen "JB" onderaan duiden mogelijk op de paraaf van de behandelend ambtenaar of controleur.

Document

Het document is een overzichtelijke tabel, kenmerkend voor administratieve processen bij de overheid. De belangrijkste kolommen zijn: * **Personeelsgegevens:** Nummer, naam, functie en salarisgroep (Romeinse cijfers I t/m IV). * **Bestaande vs. Nieuwe toestand:** Hieruit blijkt een salarisverhoging voor alle genoemde ambtenaren. In alle gevallen stijgt het pensioengevende salaris mee met het basissalaris. * **Aantekeningen:** Er zijn handgeschreven schuine strepen (ticks) geplaatst bij sommige bedragen en in de toelage-kolommen, wat kan duiden op een controle door een administrateur. * **Ongehuwdenaftrek:** Onderaan staat een aparte berekening voor de "ongehuwdenaftrek" van 3%, toegepast op specifieke bedragen die lijken te corresponderen met de nieuwe salarissen minus pensioenpremies of andere inhoudingen. * **Herkomst:** De afkorting "C.S. Stadhuis A'dam" staat waarschijnlijk voor Centrale Secretarie van het Stadhuis Amsterdam.

Personeelsregister / Salarisadministratie (handgeschreven grootboek).

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in functionele groepen. Bovenaan staan de administratieve en toezichthoudende functies (Contrôleurs, Schrijvers), ingedeeld in Salarisgroep I en II. Onderaan is een aparte sectie voor "WERKLIEDEN" (Groep II en IV), bestaande uit technische en facilitaire rollen. * **Financiële verandering:** Er is sprake van een algemene loonsverhoging. Voor de contrôleurs stijgt het basissalaris bijna uniform van 1800 naar 1900 gulden. Bij de werklieden wordt het loon per week of per uur (bijv. 31,20 naar 32,88) omgerekend naar een jaargrondslag. * **Pensioenen:** Verschillende opmerkingen verwijzen naar de "P.W. 1922" (Pensioenwet 1922), specifiek artikel 150, wat duidt op een regeling voor ambtenarenpensioenen. * **Inhoudelijke details:** * **Ongehuwdenkorting:** Bij de schrijvers (Groeneveld en Lobbes) wordt melding gemaakt van een "3% Ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen minder netto overhielden. * **Overdiensturen:** Bij de werklieden wordt het jaarsalaris inclusief een vast bedrag aan overuren berekend.

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Administratieve bijlage bij een brief (overzicht periodieke salarisverhogingen).

* **Inhoud:** Het document is een formeel overzicht van geplande loonsverhogingen voor personeel van de Dienst van het Marktwezen. Het specificeert het huidige loon, de nieuwe salarisschaal en de pensioengrondslag. * **Hiërarchie:** Er is een groot verschil zichtbaar tussen de salarisschaal van een 'schrijver' (groep I, ca. 1300-1500 gulden per jaar) en de 'Directeur' (groep XVI, 7500 gulden per jaar). * **Fiscaliteit:** Onderaan het document wordt melding gemaakt van de "ongehuwdenkorting" van 3%. Dit was een destijds gebruikelijke fiscale maatregel waarbij vrijgezellen minder netto salaris ontvingen of meer belasting betaalden dan gehuwden. * **Terminologie:** De term "pensioens-grondslag" geeft aan dat de pensioenopbouw direct gekoppeld was aan het bruto jaarsalaris. Bij de directeur (Sixma) staat genoteerd dat hij met de verhoging zijn "maximum" salaris voor zijn functie heeft bereikt.

Administratieve lijst, waarschijnlijk een deel van een register of indexkaartensysteem.

* **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend Nederlands cursiif handschrift uit de vroege tot midden 20e eeuw. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd in kolommen. De kolomkop "Bestuursleden" is krachtig doorgehaald, wat erop wijst dat het formulier is hergebruikt of dat de status van de personen op de lijst is gewijzigd naar een andere categorie (zoals gewone leden of werknemers). * **Taalgebruik:** Het gebruik van de verbogen vorm "den directeur" is typerend voor de Nederlandse schrijftaal van vóór de spellinghervormingen van het midden van de 20e eeuw.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Administratieve systematiek:** De lijst is een overzicht van jaarinkomens van ambtenaren, gebaseerd op de "stamkaarten" (personeelskaarten). De bedragen variëren sterk, van f 56,32 (waarschijnlijk een deeltijdfunctie of aanstelling voor korte duur) tot f 6653,70 (S. Sieswerda, vermoedelijk een hoge functionaris). * **Annotaties:** * **Vinkjes ($\checkmark$):** Waarschijnlijk ter controle van de overboeking of verificatie tegen de stamkaart. * **De letter 'F':** Zoals onderaan vermeld, duidt dit op een inhouding voor de "inkoop pensioen tijdelijke diensttijd". Dit betekent dat de betreffende ambtenaar een deel van zijn salaris heeft afgestaan om eerdere tijdelijke jaren mee te laten tellen voor de pensioenopbouw. * **Accolades:** Bij Cobussen/Dogger en Victor lijken bedragen samengevoegd of gecorrigeerd te zijn. * **Correcties:** Bij P. Plakké en J.A. Victor zijn de bedragen doorgestreept en vervangen door nieuwe waarden, wat wijst op een actieve controle tijdens het opmaken van de lijst.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Document

* **Schrift:** Het document is geschreven in een verzorgd 20e-eeuws kantoorschrift. De namen en bedragen zijn zeer consistent genoteerd. Enkele letters, zoals de 'H', 'G' en 'V', vertonen de voor die tijd kenmerkende krullen. * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch op achternaam geordend, hoewel er kleine afwijkingen zijn in de strikte volgorde. De bedragen zijn genoteerd in guldens (f.), waarbij herhalingstekens (") zijn gebruikt om de valuta-aanduiding niet telkens te hoeven herhalen. * **Inhoud:** Er worden 72 personen vermeld. De bedragen variëren sterk, van minder dan f. 500,- tot bijna f. 7000,-. De kleine superscript-cijfers (1 t/m 10) fungeren als voetnoten; het feit dat dezelfde nummers bij verschillende personen terugkomen, wijst op gestandaardiseerde administratieve aantekeningen (bijv. deeltijdwerk, ontslag gedurende het jaar, of specifieke toeslagen).

Ambtsbericht/Rapportage betreffende visaanvoer.

Het document is een verslag van de aanvoer en distributie van vis en garnalen op de Amsterdamse markt op zondag 7 maart 1943. **Kernpunten:** * Er is een aanzienlijke hoeveelheid ongepelde garnalen aangevoerd (totaal 762 kg) door drie Amsterdamse leveranciers. * Er is onduidelijkheid over een specifieke zending van 39 'litten' (vismanden/bakken) garnalen en 4 kisten schar uit Texel voor de firma Johs. Sterk. De garnalen waren bedoeld voor een pellerij, maar de schar moest nog gekeurd worden. * Andere zendingen (baars, voorn, snoekbaars en brasem) kwamen uit visserijplaatsen rondom het IJsselmeer (Urk, Elburg, Enkhuizen, Lemmer) en waren bestemd voor de Gemeentelijke Vischmarkt (Gem. V.M.). * De rapporteur (Lobbes) heeft actie ondernomen door vis opnieuw te laten ijzen om de versheid te garanderen. **Marginale notities:** De inspecteur vraagt zich in blauw potlood af hoe de grote partij garnalen precies verdeeld is. De rode notitie verwijst naar een vervolgactie: er moet gecorrespondeerd worden met de N.V.C. (Nederlandsche Visch-Centrale) over de partij schar van Sterk.

Handgeschreven ambtelijk rapport.

Dit document is een dagelijks werkverslag van twee inspecteurs van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. Het rapport verslaat de werkzaamheden op 13 en 14 november 1944. De belangrijkste elementen zijn: 1. **Routinecontroles:** Op beide dagen werden controles uitgevoerd in de Dapperstraat (een bekende marktlocatie in Amsterdam-Oost) en het Centrum. Opvallend is dat de inspecteurs hierbij "niets bijzonders" aantroffen. 2. **Zaak Weijers:** Op de ochtend van 14 november was er een bespreking met de directeur over een specifieke zaak waarbij ongeveer 600 kilogram aardappelen in beslag was genomen. 3. **Administratieve afhandeling:** Het rapport is op de 14e opgesteld, op de 17e door een superieur gezien en op de 21e officieel gestempeld/gearchiveerd.

Handgeschreven dienstrapport van de gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijk verslag van marktinspecteurs die toezien op de naleving van de prijsvoorschriften in oorlogstijd. * **Handhaving:** De inspecteurs treden op tegen handelaren die producten (koek, appels, uien, groenten) verkopen buiten de officiële prijsafspraken. De sanctie die zij direct toepassen is het "uit laten verkoopen": de handelaar wordt gedwongen zijn voorraad direct aan het aanwezige publiek te verkopen tegen de officieel vastgestelde (lagere) prijs. * **Incident Javaplein:** Een zeer opmerkelijk detail is de passage over 17 november op het Javaplein. Terwijl de ambtenaren een uitverkoop van fruit afdwingen, grijpen Duitse soldaten in. Zij onttrekken de goederen aan de controle van de ambtenaren en delen deze gratis uit aan de omstanders. Dit illustreert de willekeur en de verstoorde gezagsverhoudingen op straat tijdens de bezetting. * **Administratie:** De stempels en kantlijnaantekeningen ("Inschrijven Dir", "Inr. bespr.") tonen het bureaucratische proces van verwerking binnen de gemeentelijke diensten.

Rapport / Proces-verbaal van de Economische Controledienst (CCD).

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft de aanhouding van een schip (de "Willem") op de Keizersgracht in Amsterdam met 30.000 kg aardappelen aan boord. De eigenaar/vervoerder, de heer Thijssen uit Arnhem, claimt dat de aardappelen legaal zijn ingekocht bij een firma in Opperdoes en bedoeld zijn als voedselvoorziening ("St. Nicolaas surprise" en warme maaltijden) voor het personeel van diverse Amsterdamse bedrijven. * **Tijdskader:** Het document is opgesteld in december 1944. Dit is midden in de **Hongerwinter**. Voedseltransporten waren op dat moment uiterst schaars en streng gereguleerd. * **Juridische actie:** Hoewel Thijssen papieren kon overleggen, vertrouwden de controleurs de zaak niet volledig (mogelijk vanwege de grote hoeveelheid of de prijs). Er is "voorloopig beslag" gelegd op zowel de vracht als de papieren. De zaak werd overgedragen aan de Economische Controledienst (CCD) voor verder onderzoek naar mogelijke zwarte handel.

Personeelslijst / Indexkaart van de gemeente Amsterdam.

* **Administratieve wijzigingen:** De vele doorhalingen bij de adressen wijzen op een actieve administratie waarbij verhuizingen nauwgezet werden bijgehouden. * **Talen:** Het document illustreert de invloed van de bezetter op de Nederlandse bureaucratie. Nederlandse functietitels zijn handmatig voorzien van hun Duitse equivalenten (bijv. "controleur" wordt "Kontrolleur", "klerk" wordt "Assistent"). * **Symboliek:** Naast veel namen staan tekens zoals kruisjes (+) of vinkjes (/). Ook zijn er handgeschreven cijfers (1 t/m 5) toegevoegd bij een aantal namen. Deze tekens hebben waarschijnlijk te maken met de status van de betreffende persoon in het kader van de arbeidsinzet of vrijstellingen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar de registratienummers (A35-...) volgen geen strikte numerieke volgorde, wat suggereert dat dit een uittreksel is uit een groter register.

Administratief overzicht van salarisverhogingen.

Het document is een nauwkeurige boekhoudkundige staat van personeelskosten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het basissalaris, een vaste toeslag van 10% (waarschijnlijk een inflatie- of duurtecorrectie) en specifieke toeslagen (zoals de overwerktoelage genoemd in de voetnoot). Opvallend is de vermelding van "oververdienste". In de oorlogsjaren gold er in Nederland een loon- en prijsstop; "oververdienste" (inkomsten boven de vastgestelde normen) was strikt gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse autoriteiten om inflatie tegen te gaan. De letter 'F' bij de namen dient als referentie naar de verklaring dat deze personen geen extra neveninkomsten genieten die hun salarispositie zouden beïnvloeden.

Dienstverslag / Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport biedt een inkijk in de dagelijkse werkzaamheden van de Amsterdamse marktinspecteurs in november 1944. De kern van de rapportage draait om de **prijsbeheersing**. De genoemde prijzen (bijv. f 2,50 voor een kilo appelen) waren voor die tijd extreem hoog (zwarte handelsprijzen). De sanctie die de ambtenaren direct ter plaatse toepasten, was het "uit laten verkoopen". Dit hield in dat de koopman gedwongen werd zijn voorraad direct aan het aanwezige publiek te verkopen tegen de officieel vastgestelde (veel lagere) prijs. Dit was een effectieve manier om woekerprijzen tegen te gaan en de bevolking direct aan voedsel te helpen, maar leidde vaak tot grote volkstoeloop en onrust. Opvallend is de vermelding van een "schuit met appelen" voor de firma Gerzon. Gerzon was een chique moderesidentie, maar in de Hongerwinter hielden veel grote bedrijven zich bezig met de voedselvoorziening voor hun eigen personeel om hen op de been te houden.

# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h

# TRANSCRIPTIE J. Briënne Lupinestr. 31 Hilversum _

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

**COPIE** **Aanvang ziekte:** 18-11-1944 **Naam en voorletters:** Joghems J.A.F. **Functie en No.:** marktmeester No. 23 **Adres:** Potgieterstraat 10