AI-Synthese 44

R. Jansen was een marktkoopman actief op de Centrale Markt en de Waterlooplein. In 1941 had hij openstaande posten bij het koelhuis en de veilingorganisatie. In juni 1942 werd zijn verzoek voor een machtiging voor koelruimte afgewezen. In augustus 1942 protesteerde hij tegen een drastische korting op zijn rantsoen voor gerookte paling en gepelde garnalen, waarbij zijn toewijzing gehalveerd werd zonder kennisgeving. In 1943 was hij nog aanwezig als veilingpersoneel op de Waterlooplein.

Lotgevallen

1941 financiële posten Openstaande posten (debiteur) bij het koelhuis en veilingorganisatie op Centrale Markt
1942 afwijzing Verzoek voor machtiging koelruimte afgewezen door Visscherijcentrale
1942 rantsoenverlaging Rantsoen gehalveerd voor paling en garnalen; protestbrief gestuurd op Centrale Markt
1943 werkzaamheden Lijst van veilingpersoneel op Waterlooplein op Waterlooplein

Handel

gerookte palinggepelde garnalen Centrale MarktWaterlooplein
palinggarnalenrantsoenkoelruimteCentrale MarktWaterlooplein
Gebaseerd op 11 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-361 | Pagina 54 | 1941

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Archief 745 | 745-361 | Pagina 58 | 1941

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Archief 745 | 745-361 | Pagina 66 | 1941

Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).

Dit document is een administratief overzicht van de saldi van een Amsterdamse veilingorganisatie op 30 november 1941. Het betreft waarschijnlijk debiteuren- en crediteurenposities. De afkorting "CR." bij sommige bedragen duidt op een credit-saldo (een te goed voor de genoemde partij). De lijst bevat namen van diverse aard: individuele handelaren, familiebedrijven (Gebr., & Co.), grotere ondernemingen (N.V.) en gemeentelijke instellingen (Binnengasthuis, Westergashuis). De handgeschreven doorhalingen en correcties wijzen op een actieve controle van de boekhouding. Het document is officieel ondertekend en gestempeld door de directie van de veiling, die gevestigd was op de Centrale Markt in Amsterdam.

Archief 745 | 745-380 | Pagina 24 | 1942

Handgeschreven lijst op briefpapier van de "Vereeniging van Amsterdamsche Winkeliers".

* **Bestuurlijke context:** Het document toont de overname van de administratie van de Amsterdamse winkeliersvereniging door Th. J.H. Frommé. Frommé was een zogeheten *Verwalter* of beheerder, werkzaam voor organisaties zoals de *Omnia-Treuhandgesellschaft*, die tijdens de Tweede Wereldoorlog belast was met de "arisering" (onteigening) van Joodse bedrijven. * **Categorisering:** De cijfers '1' en '2' in de linkermarge duiden op een classificatiesysteem, mogelijk gerelateerd aan het type bedrijf of de status van de eigenaar onder de anti-Joodse verordeningen van de bezetter. * **Namen en locaties:** De lijst bevat diverse namen die historisch als Joods herkenbaar zijn (zoals Benjamins, de Vries, Ronkel). De adressen beslaan verschillende Amsterdamse wijken, waaronder de Staatsliedenbuurt, de Kinkerbuurt en de Oostelijke Eilanden. * **Administratieve sporen:** De nummers tussen haakjes (1252 t/m 1268) zijn volgnummers in een dossier of register. De vinkjes suggereren dat deze adressen gecontroleerd of verwerkt zijn.

Archief 745 | 745-380 | Pagina 30 | 1942

Getypte naam- en adreslijst met handgeschreven annotaties.

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie H t/m K). De adressen bevinden zich voornamelijk in Amsterdam (Jordaan, Oud-West, De Pijp, Rivierenbuurt) met uitlopers naar Volendam. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is een werklijst. Handgeschreven toevoegingen verduidelijken namen (bijv. "Leendert Jansen" bij een bedrijfsnaam of de correctie naar "W.v. Jolingen"). Er zijn ook expliciete doorhalingen bij J.W. Jans en L.J. Klein. * **Opmerkelijke namen:** De vermelding van "Jopie Huisman" is interessant; dit betreft mogelijk de bekende Friese fijnschilder die in zijn jonge jaren in Amsterdam woonde en werkte. Ook informele namen zoals "Joop en Dries" en "Kassie" duiden op een persoonlijke of informele relatie tussen de samensteller en de geregistreerden. * **Typografie:** Gebruik van Romeinse cijfers (I, II, III) en de letter 'h' (huis) achter huisnummers om verdiepingen aan te duiden, wat standaard was in de Amsterdamse adressering.

Archief 745 | 745-388 | Pagina 36 | 1942

Financieel overzicht (debiteurenlijst).

Dit document is een boekhoudkundige lijst van openstaande schulden (debiteuren) aan het koelhuis van de Centrale Markthallen in Amsterdam, midden in de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in guldens. De afkorting **"CR."** achter diverse namen duidt waarschijnlijk op een credit-saldo (vooruitbetalingen of verrekeningen), wat gebruikelijk is in dergelijke grootboekoverzichten. Opvallend aan de lijst zijn de diverse soorten debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "C. Dienst v. Levensmiddelen" en "C. Voedselvoorz." (Centrale Voedselvoorziening). * **Zorginstellingen:** Binnengasthuis en Westergasthuis. * **Commerciële bedrijven:** Bekende namen zoals **Coca Cola** (slechts 27 cent schuld) en fruitteeltbedrijf "Olmenhorst". * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer significant zijn de posten **"Lufthanza Laz."** (Lufthansa Lazarett, een Duits militair hospitaal) en **"Wehrm. Verpfl. Hauptamt"** (Wehrmacht Verpflegungshauptamt, het hoofdkantoor voor de bevoorrading van het Duitse leger). De Wehrmacht is met 307,08 gulden een van de grotere debiteuren op de lijst.

Archief 745 | 745-388 | Pagina 38 | 1942

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis verbonden aan de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f.). De afkorting "Cr." achter bepaalde bedragen duidt op een creditsaldo, wat betekent dat deze partijen nog geld tegoed hadden of vooruitbetaald hadden. De lijst bevat een diverse groep debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "Centr. Dienst v. Levensm." (Centrale Dienst voor Levensmiddelen) en "Centr. Voeds. Voorz." (Centrale Voedselvoorziening) waren instanties belast met de distributie en rantsoenering tijdens de bezetting. * **Zorginstellingen:** "Binnengasthuis" en "W. Gasthuis" (Wilhelmina Gasthuis). * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer opvallend zijn de posten "Lufthansa Lazaret" (een militair hospitaal van de Duitse luchtmacht) en "Wehrm. Verpfl. Haupt." (Wehrmacht Verpflegung Hauptamt), het hoofdkantoor voor de voedselvoorziening van het Duitse leger. De Wehrmacht is met f. 308,52 een van de grootste debiteuren op de lijst. * **Bedrijven en particulieren:** Bekende namen zoals Coca Cola staan naast lokale handelaren en firma's (bijv. Meyer Mok & Co, Gebr. Kooy).

Archief 745 | 745-384 | Pagina 73 | 1942

Doorslag van een officiële brief (typewerk).

De tekst is een korte, zakelijke en formele afwijzingsbrief. De toon is puur bureaucratisch: er wordt verwezen naar een eerder gedaan verzoek van de heer Jansen, dat door een specifieke commissie binnen de "Visscherijcentrale" is behandeld. De beslissing is negatief, waarbij geen specifieke reden voor de afwijzing wordt gegeven, behalve dat er "geen aanleiding bestaat" om aan het verzoek te voldoen. Opmerkelijk zijn de administratieve details: de indeling van Amsterdam in wijken (Wijk 19 A) en het nauwkeurige referentienummer. De handgeschreven aantekening bovenaan geeft de feitelijke verzenddatum aan (twee dagen na datering), wat gebruikelijk was in archiefbeheer om de voortgang van correspondentie te bewaken.

Archief 745 | 745-382 | Pagina 384 | 1942

Document

In deze brief protesteert de winkelier R. Jansen tegen een aanzienlijke korting op zijn toewijzing van gerookte paling en gepelde garnalen. Zijn rantsoen is gehalveerd zonder voorafgaande kennisgeving. Hij ervaart dit als een groot onrecht en een bedreiging voor zijn nering. Jansen hanteert een beleefde maar dringende toon. Hij suggereert dat de vermindering op een misverstand moet berusten en probeert zijn verzoek kracht bij te zetten door te wijzen op zijn historisch hoge omzet. Hij is bereid bewijslast aan te leveren via referenties van gerenommeerde groothandelaren. De handgeschreven kanttekeningen suggereren dat de Commissie zijn verzoek in behandeling heeft genomen en hem heeft opgeroepen voor een gesprek (op woensdag tussen 9:30 en 12:00 uur).

Archief 745 | 745-382 | Pagina 385 | 1942

Officiële oproepingsbrief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief betreft een dwingende oproep aan een burger om zich binnen twee dagen te melden bij een overheidsinstantie. De ontvanger moet "gegevens en bewijzen" meenemen, wat duidt op een administratieve controle of een onderzoek naar de persoonlijke/financiële status. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was tijdens de oorlogsjaren de zetel van de **Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon (GDvMH)**. Deze dienst hield zich bezig met de uitvoering van de armenzorg en sociale steun. * **Administratieve kenmerken:** De aanduiding "Wijk 19 A." verwijst naar de administratieve indeling die de gemeente hanteerde voor sociale zorg. De afkorting "HB" rechtsboven kan staan voor "Hoofdbureau" of "Hulpbetoon". * **Handgeschreven notitie:** De aantekening "Verzonden 5/6" (5 juni) wijkt af van de getypte datum van 8 juni. Dit suggereert dat het dossierstuk al voorbereid was of dat de administratieve verwerking voorliep op de formele datering.

Archief 745 | 745-415 | Pagina 326 | 1943

Personeelslijst (typewerk).

Dit document is een administratief overzicht van het personeel werkzaam bij de veiling in Amsterdam aan het einde van 1943. Enkele opvallende zaken: * **Demografie:** Het personeel varieert sterk in leeftijd, met geboortejaren tussen 1879 (K.J. Bauer) en 1924 (G.F.A. Baerts). * **Loonsverhoudingen:** De lonen (waarschijnlijk weeklonen) variëren van 19,50 gulden voor de jongste medewerker tot 56,00 gulden voor Jac. van Itterzon, wat wijst op een hiërarchie op basis van ervaring of functie. * **Personeelsmutaties:** Een opvallend groot aantal medewerkers (11 van de 34) is gemarkeerd als "Ontslagen". Slechts één persoon (W. Koster) is als "Aangesteld" gemarkeerd. De herhaalde vermelding van "Ontslagen" suggereert een significante inkrimping of zuivering van het personeelsbestand op die specifieke datum.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-361 | Pagina 66 | 1941

Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).

#49 R. Jansen B. Walg
overzichtslijst Centrale Markt 0 32 CR. getypt 60%

| R. Jansen | 1 85 | B. Walg | 0 32 CR. | | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 3 | 1942

Saldistaat (overzicht van openstaande schulden).

#47 R.Jansen N.V.Walg
overzichtslijst CENTRALE MARKT 10 56 CR. 72%

| R.Jansen | 0 37 | N.V.Walg | 10 56 CR. | | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 12 | 1942

Getypte financiële lijst (Saldistaat).

#42 R.Jansen
overzichtslijst getypt 60%

| R.Jansen | 1.66 | | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 18 | 1942

Saldistaat (overzicht van openstaande saldi/saldispecificatie).

#33 R.Jansen
transportlijst 60%

| R.Jansen | " 0.72 | | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 47 | 1942

Getypte lijst van openstaande posten (Debiteuren saldo-staat).

#36 R.Jansen
transportlijst getypt 60%

| R.Jansen | 0.86 CR | | |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-361.md | 1941

Onbekend — standplaats 0 32 CR

Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend

Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend

Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend

Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend

Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend

Bron: 745-388.md | 1942

Onbekend — standplaats 10 56 CR

Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein — standplaats 40

40 Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-385 | Pagina 56 | 1942

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....

Relevantie: 82% ** j.w. jansen (geboren 15 december 1910)., ** p. jan van der heydenstraat 107 ii, amsterdam-zuid. +1
Archief 745 | 745-412 | Pagina 206 | 1943

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in paarse inkt:] Verzonden 20/7 [Getypt:] 46b/219/2 M. SV 20 Juli 1943. Mevrouw J.F. Jansen-Marinissen Reinwardtstraat 92 I Amsterdam-Oost. wijk 18 =============== Naar aanleiding van Uw brief d.d. 17 Juni jl. d...

Relevantie: 82% ** de directeur, wnd. (waarnemend), vermoedelijk van een gemeentelijke instantie in amsterdam.
Archief 745 | 745-392 | Pagina 222 | 1942

# TRANSCRIPTIE Nº 511 **L.M. 1942** Amsterdam, 24.6.42 A. Jansen, Lindenstraat 93 **Afd. L.M.** Geeft eerbiedig te kennen, A. Jansen alsboven, dat requestrant krachtens beschikking van 29 November 1938, No. 8II L.M. gerechtigd is, "kramen" op te zetten, op de Lindengracht - Westerstraat - en Noordermarkt - op een anderen tyd dan dat daarvoor aanvankelyk was bestemd, dat requestrant een schr...

Relevantie: 81% ** a. jansen, woonachtig aan de lindenstraat 93, amsterdam. +2
Archief 745 | 745-268 | Pagina 351 | 1939

# TRANSCRIPTIE № 2/B/93/M. 1939 19/6 R A P P O R T. A. Jansen Jr., oud 24 jaar, wonende Maasstraat 34 verzoekt erkenning als kleinhandelaar met groenten en fruit. Hy is vanaf 1928 werkzaam in dezen handel, zonder echter in deze periode zelfstandig gehandeld te hebben. Hy is namelyk vanaf dien tyd in dienst by zyn vader, den kleinhandelaar A. Jansen. By dezen handelaar heeft hy vanaf de opening ...

Relevantie: 81% ** a. jansen jr. (aanvrager, 24 jaar), a. jansen (vader/kleinhandelaar) +2
Archief 745 | 745-384 | Pagina 75 | 1942

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] Verzonden 22/6 [getypt:] HB. den Heer R. Jansen, Groen van Prinstererstraat 61, Amsterdam-West. Wijk 19 A. 46A/362/2 M . 20 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw desbetreffend verzoek deel ik U mede, dat na behandeling van dit verzoek in de door de Visscherij- centrale ingestelde Commissie is gebleken, dat er geen aanleiding bestaat hieraan te voldoen. De Directeu...

Relevantie: 81% ** de directeur (vermoedelijk van de visscherijcentrale).