J.J. Huisman
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
J.J. Huisman was een vis- en mosselhandelaar in Amsterdam, actief op markten zoals de Dapperstraat, Joubertstraat en Lindengracht. Hij was betrokken bij een gezamenlijk verzoek om vergoeding voor werkschoeisel in 1941. In 1942 werd hij samen met zijn broer C.C.D. Huisman gestraft voor het illegaal venten van mosselen zonder vergunning, wat leidde tot een uitsluiting van de officiële verdeling tot juni 1943. In 1943 werd hij geconfronteerd met een diefstalzaak waarbij een aanzienlijke hoeveelheid aal uit zijn rokerij werd gestolen. Hij was gevestigd aan de Brouwersgracht.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven verzoekschrift/declaratie.
Het document betreft een formeel verzoek van drie personen aan een instantie (mogelijk een werkgever of gemeentelijke instelling) voor de vergoeding van werkschoeisel. De verzoekers vragen een bedrag van 1,65 gulden per persoon terug voor de aanschaf van klompen. De tekst is kort en zakelijk. De handtekeningen onderaan bevestigen dat het een gezamenlijk verzoek is. De notitie onderaan ("16 30/10 Stb 1938") verwijst vermoedelijk naar een specifiek besluit of artikel uit het Staatsblad van 1938, wat de juridische of reglementaire basis voor de vergoeding vormde. De prijs van f 1,65 was in 1941 een marktconforme prijs voor een degelijk paar houten klompen.
Ambtsedig rapport (proces-verbaal).
Het document is een officieel verslag van een inspectie uitgevoerd door de Centrale Crisis Controle Dienst (CCCD). De controleur, Andreas Strogerum, rapporteert een bevinding in een palingrokerij aan de Lijnbaansgracht in Amsterdam op 16 mei 1942. De kern van de overtreding of het onderzoek betreft de aanwezigheid van een aanzienlijke hoeveelheid vis (100 kg aal en paling) waarvan de herkomst of het eigendom op dat moment niet kon worden vastgesteld door de aanwezige personen. In de context van de distributiestelsels en de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog was het bezit van dergelijke hoeveelheden zonder de juiste papieren een economisch delict. Het rapport is opgesteld "op ambtseed", wat betekent dat het document rechtsgeldig bewijs is voor verdere juridische stappen.
Handgeschreven ambtelijk rapport.
* **Inhoud:** Het rapport betreft een overtreding van de marktvoorschriften door de gebroeders Huisman. Zij zijn aangetroffen terwijl zij zonder vergunning mosselen aan het uitventen waren. De inspecteur merkt op dat er klachten zijn van andere kooplieden (mogelijk van het Amstelveld, hier geschreven als 'Abaplein'). De overtreders ontwijken hun officiële standplaats op de visafdeling van de Lindengracht om hun goederen illegaal te lossen en te verkopen in de buurt van de Noordermarkt ("in Noord"). * **Toon:** Formeel en corrigerend. De inspecteur benadrukt dat hij de gebroeders al eerder heeft gewaarschuwd ("gemaand"), wat duidt op een herhaalde overtreding. * **Handschrift:** Een duidelijk, rechtopstaand midden-20e-eeuws cursief handschrift in inkt. De afkorting "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) onderaan suggereert dat het rapport op de achterkant van het papier vervolgd wordt.
Officiële brief/kennisgeving van de gemeente Amsterdam.
Dit document betreft een administratieve sanctie opgelegd aan twee burgers tijdens de Duitse bezetting. De heren Huisman worden gestraft voor het herhaaldelijk illegaal 'venten' (straatverkoop) van mosselen zonder vergunning. De opgelegde straf is aanzienlijk: een uitsluiting van de officiële distributie van vis en mosselen voor de duur van zes maanden. In een tijd van schaarste en rantsoenering was het ontzeggen van toegang tot officiële voedselbronnen een zware maatregel. De brief is ondertekend door de collaborerende burgemeester Edward Voûte (hier aangeduid als 'get.' voor getekend) en de gemeentesecretaris J.F. Franken. De initialen 'vM' links onderaan verwijzen waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaar.
Officieel extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.
Dit document betreft een strafmaatregel tegen twee Amsterdamse visenhandelaren, J.J. Huisman en C.C.D. Huisman. De kern van de overtreding is het "bij herhaling" venten (straatverkoop) van mosselen zonder de benodigde vergunning. De opgelegde straf is zwaar: een uitsluiting van de verdeling van vis en mosselen voor een periode van zes maanden (tot 1 juni 1943). In de praktijk betekende dit dat de handelaren gedurende deze tijd geen voorraden meer toegewezen kregen via de officiële distributiekanalen, wat hun bedrijfsvoering feitelijk onmogelijk maakte. Opvallend is de administratieve hiërarchie: het besluit wordt genomen door de burgemeester op voordracht van de wethouder, gebaseerd op een rapport van de Directeur van het Marktwezen. De brede verspreiding van het afschrift naar diverse gemeentelijke afdelingen (waaronder Sociale Zaken) duidt op de bureaucratische nauwgezetheid waarmee economische overtredingen werden vervolgd.
Handgeschreven administratieve notitie op gelig papier.
* **Inhoud:** Het document betreft een melding over de diefstal van een aanzienlijke hoeveelheid aal (305,5 kg). J.J. Huisman zou deze aal roken voor H. Huisman (gevestigd aan de Brouwersgracht). De aal werd uit de rokerij gestolen, waarna aangifte werd gedaan bij het politiebureau aan de Adelaarsweg in Amsterdam-Noord. Uit de notitie blijkt dat de politie de zaak heeft opgelost ("Diefstal is achterhaald"). * **Actie:** Er wordt geadviseerd om het volledige politierapport op te vragen. Een latere aantekening van 23 juli 1943 stelt dat het dossier voorlopig wordt opgeborgen in afwachting van dat rapport. * **Personen:** J.J. Huisman (roker), H. Huisman (eigenaar aal), deHaas (waarschijnlijk de behandelend ambtenaar). * **Locaties:** Brouwersgracht, Politiebureau Adelaarsweg (Amsterdam).
Document
* **Inhoud**: De lijst bevat 17 namen van handelaren in Amsterdam die gemachtigd waren om vis te roken ("rookers") en te verwerken. * **Terminologie**: * **hs**: huis (begane grond). * **I, II, III**: verdiepingsnummers. * **Jzn.**: Janzoon (patroniem). * **" / Idem**: herhaling van 'Amsterdam'. * **Topografie**: De adressen zijn representatief voor de Amsterdamse volkswijken waar kleinschalige nering en ambacht plaatsvonden, met name de Jordaan (Rozenstraat, Palmstraat, Westerstraat), de Staatsliedenbuurt (Gr. v. Prinstererstraat) en de Czaar Peterbuurt (Conradstraat). * **Bijzondere tekens**: De letter **'C'** achter de namen Haan en Sterkenburg valt op. Dit kan duiden op een classificatie, een specifieke wijkcode (bijv. Centrum) of een prioritering in de vergunningverlening.
Document
Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---
Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.
* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.
Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.
* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte administratieve lijst/register.
| J.J.Huisman | 19-7-06 | Malvastraat 21 I | Mosplein | 29-6-42 | visch |
Getypte lijst op papier (doorslag of origineel op dun papier).
| J.J. Huisman | 19-7-06 | Malvastraat 21 | " | 29-6-42 |
Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.
| J.J. Huisman | ~~50~~ 80 | |
Getypte lijst op doorslagpapier (waarschijnlijk een ambtelijk register).
| J.J. Huisman | 19-7-06 | Malvastraat 21 | Lindengracht | 1-8-43 | visch |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats aterlooplein 11 Uilenburg 579/600 bedankt voor Dapperstraat
Waterlooplein — standplaats Mosplein 29-6-42 visch
Waterlooplein — standplaats A
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, vaag]: Suppleert (?) J.J. Hofman 25. 11 - 1884 Halmaheirastraat 4 III geauth. fam. v. Bloem sinds 9. 7 - 28 abs. B. Kamstra sinds October 1986.
# TRANSCRIPTIE C. E. D. Huising Tuinstraat 70 II J. J. Huising Malvastraat 21 Madelievenstr. Lindengr.
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE [Linksboven in de marge:] Goed C. C. Huisman deelde mij mede dat hij zijn stal-toewijzing samen met zijn broer op de markt Maasplein heeft verkocht. Een en ander is door Controleur Dijkema bevestigd. Huisman heeft in verband met adresverandering aan oproep geen gevolg kunnen geven. In verband met het boven- staande geef ik te in overweging, de schorsing van Huisman in te trekken.
# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk