M. de Hond

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer M. de Hond de Directie van het Marktwezen om kwijtschelding van vier weken achterstallig marktgeld voor zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt. De reden voor dit verzoek is dat hij gedurende die periode wegens ziekte niet op de markt kon staan. De afzender voert een sociaal-economisch argument aan om zijn verzoek kracht bij te zetten: hoewel hij geen officiële uitkering ontvangt van het Burgerlijk Armbestuur (B. en A.), wordt hij financieel onderhouden door zijn kinderen. Hij vraagt de directie om hem daarom toch de status van 'gesteunde' (iemand die afhankelijk is van steun) toe te kennen, wat vermoedelijk de weg opende naar soepelere regelingen of volledige vrijstelling van staangeld bij ziekte.

Getypte verzendlijst met handgeschreven annotaties op roze doorslagpapier.

* **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een sterke concentratie in de Joodse buurt (Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat), De Pijp (Govert Flinckstraat, Van der Helststraat, Albert Cuypstraat) en de Transvaalbuurt. * **Demografie:** Een aanzienlijk aantal namen op deze lijst is van Joodse origine (o.a. Appelboom, Groenteman, Drukker, Haringman, de Hond). * **Administratieve structuur:** De nummers 25/30/X duiden op een dossier- of kaartindex-systeem. De toevoeging "inw." bij M. Haringman betekent 'inwonend', wat aangeeft dat deze persoon een kamer huurde of bij een ander gezin inwoonde. * **Correctie:** De doorgehaalde regel (L. Speyer) suggereert dat de zending voor deze persoon is geannuleerd of dat de adresgegevens incorrect bleken tijdens het proces.

Administratieve kaart/oproepingskaart (waarschijnlijk van een gemeentelijke marktdienst of sociale instantie).

Dit document is een officiële administratieve kaart betreffende een marktkoopman of -vrouw, M. de Hond. De persoon werd opgeroepen om op 24 februari 1939 om 9:00 uur te verschijnen omdat hij/zij de toegewezen staanplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam niet regelmatig bezette. Uit de aantekeningen van de inspecteur blijkt dat M. de Hond niet is komen opdagen ("geen gevolg gegeven"). Als consequentie is besloten de persoon van de lijst van vergunninghouders te schrappen. De kaart is vervolgens gearchiveerd ("opbergen") met een verwijzing naar formuliernummer 461.

Handgeschreven brief / verzoekschrift.

De schrijver (vermoedelijk een vrouw, M. de Hond-Blom) richt een verzoek tot een instantie of persoon (geadresseerd als "Mijnheer"). De kern van de brief is een verzoek om kwijtschelding van een schuld of contributie. De auteur geeft aan dat zij sinds december en januari geen gebruik heeft gemaakt van een "Abbontement" (abonnement) en dat zij niet in staat is om het "markt geld" (mogelijk marktgeld of een specifieke contributie) te betalen. Er wordt verwezen naar een gebrek aan een "maatschappelijk stem", wat kan duiden op het verlies van lidmaatschapsrechten of stemrecht binnen een vereniging door wanbetaling. De schrijfster vermeldt steun te hebben van haar kinderen, maar dat zij niet voor de kosten kunnen opdraaien. Zij vraagt beleefd om de kosten "kwijt te schenken" (kwijt te schelden). Het taalgebruik is doorspekt met fonetische spelling ("Abbontement" voor abonnement, "baad" voor baat) en een eenvoudige zinsbouw, wat wijst op een schrijver uit de werkende klasse met beperkte formele scholing.

Registerblad / Marktlijst van vaste plaatshouders.

* **Demografie:** Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (zoals Italiaander, v.d. Kar, Haringman, Moskou, Noach). Dit suggereert dat de lijst betrekking heeft op een markt als het Waterlooplein of de Amstelveldmarkt. * **Handelswaar:** De lijst toont een grote diversiteit aan goederen: van verse levensmiddelen (fruit, groenten, haring, versche visch) tot textiel (lingerie, wolwaren, kousen) en huishoudelijke artikelen (kramerijen, el. lampen, schoonmaakartikelen). * **Specialisaties:** Verschillende kooplieden worden aangeduid als 'grossier' (groothandelaar) of 'fabrikant', wat aangeeft dat de markt niet alleen voor particuliere verkoop diende, maar ook een distributiefunctie had. * **Administratieve details:** De kolom 'Opmerkingen' geeft inzicht in de nevenactiviteiten van de standhouders, zoals "werkzaam op abattoir" of "reparatie". De kolommen voor de dagen (M t/m Z) tonen aan dat veel standhouders 6 dagen per week aanwezig waren. ---

Brief / Ambtelijk verzoekschrift.

* **Inhoud:** De 64-jarige weduwe M. de Hond-Sluyter dient een verzoek in bij de directeur van het Marktwezen. Zij heeft een vaste standplaats op de markt op het Waterlooplein, maar verkoopt daarnaast vijf keer per week goederen bij het Wilhelmina Gasthuis (WG). Vanwege haar leeftijd en deze dubbele werkdruk vindt zij het lastig om haar zaken op het Waterlooplein naar behoren te runnen. De brief breekt af onderaan de pagina, maar het doel is waarschijnlijk een verzoek om hulp, vervanging of een wijziging in haar marktvergunning. * **Schrifttype:** Een vlot, hellend cursief handschrift in inkt, kenmerkend voor de vroege 20e eeuw. * **Toon:** Zeer formeel en beleefd ("WelEdel Heer", "beleefde verzoek", "UEd.").

Administratieve registratiekaart (Model No. 14, Algemene Zaken).

Het document betreft een verzoek van een marktkoopvrouw, de weduwe De Hond-Sluiter, die een vaste standplaats (A20) heeft op het Amsterdamse Waterlooplein. Zij verzoekt om toestemming voor "assistentie" door haar dochter, R. Groenteman-de Hond. Uit de tekst blijkt een bureaucratische nuance: de aanvrager wil eigenlijk dat haar dochter haar *vervangt* op de dagen dat zij zelf op een andere markt staat (bij het Wilhelmina Gasthuis). De ambtenaar (deHaer) wijst vervanging strikt af ("Geen assistentie" en later "onder voorwaarde dat zij zich niet laat vervangen"), maar staat wel toe dat de dochter aanwezig is om te *helpen* zolang de vergunninghoudster zelf ook aanwezig is. Dit onderscheid tussen 'assisteren' en 'vervangen' was essentieel voor de handhaving van marktvergunningen.

Brief (vermoedelijk een doorslag of afschrift van een officieel besluit).

De brief is een formele reactie op een verzoek van mevrouw De Hond-Sluiter, een weduwe die een marktplaats exploiteert op het Waterlooplein in Amsterdam. De kern van de beslissing is dat haar dochter, mevrouw R. Groenteman-de Hond, haar mag **bijstaan** (helpen terwijl de moeder aanwezig is), maar haar onder geen beding mag **vervangen** (de kraam alleen bemannen). De toon is strikt bureaucratisch. De clausule "tot wederopzegging" benadrukt dat deze toestemming tijdelijk is en op elk moment door de autoriteiten kan worden ingetrokken. Het expliciete verbod op vervanging duidt op een streng regime rondom marktvergunningen, waarbij de aanwezigheid van de vergunninghouder zelf vereist was.

Getypte brief op grijs doorslagpapier (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

De brief is een formeel besluit van een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de marktmeester of directeur van het marktwezen) aan een marktkraamhoudster op het Waterlooplein. De weduwe De Hond-Sluiter krijgt toestemming om zich te laten *bijstaan* door haar dochter, R. Groenteman-de Hond. Er wordt echter een zeer strikt onderscheid gemaakt tussen bijstand en vervanging: het is de dochter expliciet verboden om de plaats van haar moeder volledig in te nemen. Dit duidt op een streng vergunningenbeleid waarbij de vergunning strikt persoonsgebonden was.

Document

* **Mutaties**: De lijst toont een actieve administratie waarbij bewoners worden doorgehaald en direct vervangen door handgeschreven namen. Dit wijst op een gedwongen verhuizing of deportatie waarbij de vrijgekomen woonruimte direct werd herbezet. * **Statuscodes**: De letters 'A', '/', 'o' en 'v' in de smalle kolommen zijn administratieve markeringen. 'A' zou kunnen staan voor 'Aanwezig', terwijl 'o' vaak in bezettingsadministraties werd gebruikt voor 'Onbekend' of 'Opgeroepen'. * **Toponiemen**: De vermelding "kerk" (bij nrs 168-180) en "hoek" duidt op specifieke locaties binnen een huizenblok. * **Codering '3'**: Veel handgeschreven namen in de rechterkolom eindigen op een '3' (bijv. "Carança 3"). Dit is een kenmerkende codering die vaak verwijst naar een specifieke transportlijst, een categorie van de Joodse Raad, of een baraknummer in kamp Westerbork.

Getypte namenlijst (doorslag of origineel) met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Afkortingen in 'Opmerkingen':** * **X J.R.:** Geregistreerd bij de Joodsche Raad. * **M.W.:** Maatschappelijk Werk of mogelijk een medische keuring (bijv. 'Medische Wijs'). De bijbehorende data (januari/februari 1942) wijzen op een keuringsmoment voor de arbeidsinzet. * **S.Z. / S.P.:** Waarschijnlijk Sociale Zaken of Sociale Post. * **L.M.:** Mogelijk 'Lid Maatschappij' of een specifieke tewerkstellingscode. * **Vrijgesteld:** De handgeschreven aantekening "vrijgesteld" over een blok namen is van cruciaal historisch belang. Dit duidde op een (vaak tijdelijke) 'Sperre' of vrijstelling van deportatie, meestal vanwege werkzaamheden die als essentieel werden beschouwd door de bezetter of de Joodsche Raad. * **Locaties:** De lijst bevat een dwarsdoorsnede van de Joodse bevolking in Amsterdam, van de oude Jodenbuurt (Rapenburg, Jodenbreestraat) tot de nieuwere wijken in Oost (Transvaalbuurt, bijv. Tugelaweg).

Een handgeschreven administratieve lijst op gelinieerd papier.

* **Administratieve structuur:** Het document is een nauwkeurig bijgehouden lijst, waarschijnlijk door een Amsterdamse gemeentelijke instantie (zoals de Marktwezen of Sociale Zaken). De kolom 'B.V.' bevat dossiernummers en afkortingen die duiden op specifieke steunmaatregelen of administratieve statussen. * **Afkortingen:** * **S.Z.:** Sociale Zaken. * **C.M.:** Crisis-Maatregel (steunverlening). * **V.M.:** Vermoedelijk 'Vrijgesteld van Meldingsplicht' of een vergelijkbare administratieve term. * **" (Dittoteken):** Betekent 'niet' of een herhaling van de bovenstaande opmerking. * **Locaties:** De genoemde straten (bijv. Vrolikstraat, Rapenburg, Schalk Burgerstraat, Lepelstraat) bevonden zich in wijken met een grote Joodse populatie, zoals de Jodenbuurt en de Transvaalbuurt. * **Status van personen:** De opmerkingen zoals "gedetineerd" en "werkverschaffing" zijn veelzeggend voor de periode en de doelgroep.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE aan den Heer Inspecteur A.H. de Haer Marktwezen. ___________________

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE M^r de Gaer