J.F. Boekelman
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
J.F. Boekelman (geb. ca. 1913, 70 jaar oud in 1943) was een marktkoopman die voornamelijk koek, gebak en vis verkocht. Hij had standplaatsen op diverse locaties waaronder Nieuwmarkt, Waterlooplein, Noordermarkt en Albert Cuypstraat. In 1942 werd zijn aanvraag voor een vergunning om mosselen te koken negatief beoordeeld. In 1943 verzoekt hij om zijn vaste standplaats op de Nieuwmarkt terug te krijgen na tijdelijke afwezigheid door ziekte en toestemming voor hulp. In 1944 kreeg hij een strafmaatregel omdat hij gebak verkocht zonder de verplichte distributiebonnen, wat een economisch delict tijdens de bezetting was.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven ambtelijk advies of memo.
Het document is een formeel ambtelijk advies betreffende aanvragen voor vergunningen voor het professioneel koken van mosselen. De schrijver reageert op eerdere correspondentie van 20 oktober en 3 november van dat jaar. Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen aanvragers: 1. **J.M. Helsloot, J.F. Boekelman en H. ter Voort:** Voor hen wordt een negatief advies gegeven. De reden hiervoor is dat zij "nimmer" (nooit) van het mosselkoken hun beroep hebben gemaakt. In een tijd van schaarste en strikte regulering kregen nieuwe toetreders blijkbaar geen kans. 2. **Jacob Haan:** Voor hem wordt een positief advies gegeven. Hij heeft "het vorige jaar" al gekookte mosselen verkocht, wat hem de status van gevestigde beroepsbeoefenaar geeft. Hierdoor is er "geen bezwaar" tegen het verlenen van een vergunning. Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de helft van de 20e eeuw. De afkorting "b.b." staat waarschijnlijk voor "bij behoren" of duidt op een specifieke afdeling binnen een gemeentelijk apparaat.
Getypte brief/memo met handgeschreven kanttekening.
Dit document betreft een ambtelijk advies over de verlening van vergunningen voor het bedrijfsmatig koken van mosselen. De afzender ("De Directeur") adviseert de instantie "Cevenos" in Bergen op Zoom over drie specifieke aanvragen: 1. **J.F. Boekelman en H. ter Voort:** Hun aanvragen worden negatief beoordeeld. De reden hiervoor is dat zij van dit werk "nimmer hun beroep hebben gemaakt". In een tijd van schaarste en strikte regulering werd de voorkeur gegeven aan gevestigde beroepsbeoefenaars. 2. **Jacob Haan:** Zijn aanvraag krijgt een positief advies. De rechtvaardiging hiervoor is dat hij "ook het vorige jaar" reeds gekookte mosselen verkocht, wat hem kwalificeert als een ervaren ondernemer in deze niche. De toon is zakelijk en beslist, kenmerkend voor de bureaucratische afhandeling van economische vergunningen in die periode.
Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag/archiefkopie).
Deze brief betreft een advies over vergunningsaanvragen voor het koken van mosselen. De directeur van de organisatie "Cevemos" adviseert een niet nader genoemde instantie over vier individuele verzoeken. De kernpunten zijn: 1. **Afwijzing:** Voor J.M. Helsloot, J.F. Boekelman en H. ter Voort wordt een negatief advies gegeven. De reden is dat zij niet beroepsmatig bezig zijn met het koken van mosselen. 2. **Toewijzing:** Voor Jacob Haan wordt een positief advies gegeven, omdat hij het voorgaande jaar reeds aantoonbaar in deze branche werkzaam was. De toon is zakelijk en bureaucratisch, typerend voor de gereguleerde economie tijdens de oorlogsjaren.
Handgeschreven administratieve notitie op gelinieerd papier.
* **Kernboodschap:** De afzender, genaamd "de Boer", vraagt aan de heer Renz om advies en specifieke achtergrondinformatie over een persoon genaamd J.F. Boikelman. * **Wijzigingen:** Er zijn duidelijke administratieve toevoegingen gedaan met een blauw kleurpotlood. De woorden "(en adres)" zijn boven de regel ingevoegd en de naam van de gezochte persoon is dik onderstreept om de focus van het verzoek te benadrukken. * **Onzekerheid:** Bij de geboortedatum (27-5-'94) staat een vraagteken, wat suggereert dat de informatie die de Boer heeft nog onbevestigd is en gecontroleerd moet worden in het bevolkingsregister of een ander archief. * **Namen:** De naam "Boikelman" kan ook gelezen worden als "Boekelman", maar de schrijfwijze neigt naar een 'i'. De geadresseerde "Hr. Renz" is een naam die in oorlogsarchieven vaak voorkomt bij zowel Duitse instanties als bij Nederlandse politie-apparaten.
Getypte brief (doorslag of officieel afschrift).
Het document is een officiële beschikking waarin toestemming wordt verleend voor marktbijstand. De heer Boekelman, die een standplaats heeft op de Nieuwmarkt in Amsterdam, krijgt toestemming om zich te laten helpen door de heer J.H. van Bessem. Opvallende administratieve details: * **Strikte voorwaarde:** Er wordt expliciet vermeld "niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghouder (Boekelman) zelf aanwezig moet blijven; de assistent mag de kraam niet alleen bemannen. * **Identificatie:** De assistent wordt nauwkeurig geïdentificeerd met adres en geboortedatum (10-2-1900), wat gebruikelijk was voor politiële en gemeentelijke controle. * **Datering:** De brief is gedateerd op 9 februari 1943 en de rode aantekening bevestigt dat de brief op diezelfde dag is verzonden.
Handgeschreven verzoekschrift aan de gemeente Amsterdam betreffende een marktplaats.
* **Inhoud:** De heer J.F. Boekelman, op dat moment 70 jaar oud, verzoekt de gemeente om zijn vaste staanplaats op de Nieuwmarkt terug te krijgen. Hij had deze plek eerder tijdelijk opgegeven wegens ziekte. Hij wenst daar "alle soorten gebak en aanverwanten" te verkopen. * **Schrijfstijl:** De brief is geschreven in een eenvoudig, ietwat fonetisch Nederlands (bijv. "hoker" voor *hierin*, "willengen" voor *willigen*, "rede" voor *reden*). Dit duidt op een schrijver uit de Amsterdamse volksklasse. De spelling "Nreunmarkt" of "Nieuwmarkt" in krullend handschrift is typerend voor die tijd. * **Administratief proces:** Het document laat een duidelijk ambtelijk traject zien. Op 2 september komt de brief binnen. Op 20 september wordt om advies gevraagd bij de heer Ströer. Op 12 oktober wordt geconstateerd dat de heer Boekelman zijn schulden (waarschijnlijk achterstallig staangeld) heeft betaald. Op 14 en 15 oktober wordt het dossier met "accoord" afgesloten. * **Objectdetails:** Plaatsnummer 61 op de markt was blijkbaar nog beschikbaar ("aanwezig").
Handgeschreven verzoekschrift met ambtelijke aantekeningen en stempels.
* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek van de 70-jarige heer J.F. Boekelman, woonachtig aan de Oude Schans 2 te Amsterdam. Hij vraagt toestemming ("verzoekt") om dagelijks enkele uren hulp en verzorging te mogen ontvangen van zijn twee volwassen dochters, Maria en J.E. Boekelman, vanwege zijn hoge leeftijd en gebreken. * **Administratieve verwerking:** De kantlijnotities ("welk artikel?") duiden op een ambtelijke toetsing. Men vraagt zich af op basis van welke verordening of welk artikel dit verzoek beoordeeld moet worden. De opmerking "mij één is niet genoeg" suggereert een discussie over of één hulpverlener volstaat, of dat het verzoek voor beide dochters legitiem is. * **Besluitvorming:** Onderaan staat de aantekening "m.i. [mijns inziens] geen bezwaar Nieuwmarkt". Dit wijst erop dat de lokale politiepost of het distributiekantoor van de wijk Nieuwmarkt akkoord ging met het verzoek. De afkorting "p/o" bij de ondertekening door Maria Boekelman staat voor 'per order', wat betekent dat zij namens haar vader heeft getekend.
Handgeschreven ambtelijke notitie of rapportage op een geperforeerd blaadje.
Dit document is een korte, handgeschreven rapportage van een opsporingsambtenaar of politieagent genaamd H. Luijer. Het lijkt te gaan om een onderzoek naar de handelsactiviteiten van een zekere J.F. Boekelman op de Nieuwmarkt. De kern van de melding is dat Boekelman "sedert geruimen tijd koek en gebak" verkoopt. De verwijzing naar "wets artikel" en een dossiernummer ("pl. 70 67", mogelijk staande voor *postlegger* of *proces-verbaal*) suggereert dat deze verkoop mogelijk illegaal was, of dat er getoetst werd of Boekelman over de juiste vergunningen beschikte. De toevoeging van een vraagteken achter de naam "Boekelman?" wijst erop dat de identiteit of de status van de persoon op dat moment nog bevestigd moest worden. De aantekening "Smink. 10/11" is waarschijnlijk een paraaf van een superieur of collega die de melding heeft gezien.
Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en parafen.
* **Inhoud:** Het rapport documenteert drie specifieke gevallen van illegale verkoop (zwarte handel) op de Nieuwmarkt in Amsterdam. Er werden pannenkoeken en koek verkocht zonder de vereiste distributiebonnen. De prijzen variëren van 25 tot 40 cent, wat voor die tijd aanzienlijke bedragen waren voor dergelijke etenswaren. * **Personen:** De genoemde overtreders zijn Frederika Boekelman (32), Albert Ernst Jaserhoudt (39) en Dina Elisabeth Metsemakers (50). De handgeschreven data in de marge (1873, 1901, 1893) komen waarschijnlijk overeen met de geboortedata van de betrokkenen of kopers ter verificatie in het bevolkingsregister. * **Taal en Vorm:** Het document is opgesteld in een ambtelijke stijl. Opvallend is de typefout "mamen" in plaats van "namen" in de laatste zin. De Romeinse cijfers achter de huisnummers (bijv. 18/II) duiden de verdieping aan. * **Administratieve sporen:** De diverse nummers (20/20/20 a, b, c) wijzen op een dossierstructuur waarbij verschillende rapporten en uittreksels aan elkaar gekoppeld werden voor de verdere juridische of politionele afhandeling. ---
Dienstverslag / Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.
Dit rapport is een proces-verbaal opgesteld door een marktcontroleur in bezet Amsterdam. De kern van de overtredingen is tweeledig: 1. **Verkoop zonder bon:** In 1944 was voedseldistributie strikt gereguleerd. Voor het kopen van koek of gebak waren distributiebonnen nodig. Verkoop "zonder bon" duidt op handel in het illegale circuit (zwarte markt) of het omzeilen van de rantsoenering. 2. **Onbevoegde plaatsvervanging:** Bij de casus op het Waterlooplein wordt opgemerkt dat de officiële vergunninghouder (J.F. Boekelman) zich liet vervangen zonder toestemming, wat tegen de marktverordening was. De handgeschreven notities onderaan tonen de administratieve afhandeling. Er wordt gecontroleerd of de daders "recidivisten" (herhaalde overtreders) zijn. De voorgestelde straffen zijn fors: een schorsing van de markt voor vier maanden of zelfs voor "onbepaalde tijd". De afkorting "Bm" in de rode inkt verwijst waarschijnlijk naar een voorstel aan de Burgemeester om een marktverbod op te leggen. ---
Officieel schrijven / strafbericht.
In deze brief wordt de heer J.F. Boekelman op de hoogte gesteld van een strafmaatregel. Hem wordt verweten dat hij op de markt op het Waterlooplein gebak en/of koek heeft verkocht zonder de verplichte distributiebonnen te innen. Hiermee overtrad hij de distributiewetgeving die tijdens de bezetting van kracht was. Als sanctie wordt hem, op basis van het Marktreglement, de toegang tot alle Amsterdamse markten ontzegd voor een periode van twee weken (van 19 mei tot 1 juni 1944). De brief sluit af met een dreigende toon: de burgemeester kan nog aanvullende maatregelen nemen. Dit wijst erop dat de overtreding in een ernstig licht werd gezien door de autoriteiten.
Document
Dit document is een formele kennisgeving van een administratieve straf tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de brief is de verlenging van een marktverbod voor drie genoemde personen. * **De overtreding:** Het verkopen (of laten verkopen) van gebak zonder de vereiste distributiebonnen. In oorlogstijd was dit een economisch delict omdat het de rantsoenering ondermijnde. * **De straf:** Een oorspronkelijk verbod van 14 dagen opgelegd door de Directeur van het Marktwezen wordt door de burgemeester verzwaard met een verlenging van vier maanden. * **Rechtsgeldigheid:** De brief is ondertekend namens Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Lindengracht
| 3 | 15 | J.F.Boekelman | 30-8-73 | Oude Schans 20 I | x | |
Een getypte administratieve lijst van uitgegeven vergunningen.
| **3** | 15 | J.F.Boekelman | 30-8-73 | Oude Schans 20 I | x | |
Administratieve lijst van marktmutaties.
| J.F.Boekelman | 27-8-94 | Brouwersgracht 143 II | Nieuwmarkt | 20-4-42 | alle soorten visch |
Administratieve lijst (Mutatielijst marktkooplieden).
| J.F. Boekelman | 27-8-94 | Brouwersgracht 143 II | Nieuwmarkt | 20-4-42 |
Koopliedenlijsten
Nieuwmarkt — standplaats ieuwmarkt 20-4-42 alle soorten visch
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE H. Luijer, nieuwmarkt wets artikel verhoord pl. 70 67 J. F. Boekelman? Voornoemde Boekelman verkoopt sedert geruimen tijd koek en gebak. [Rechts midden:] Smink. 10/11 [Rechts onder:] 10/11 '48 Luijer
# TRANSCRIPTIE **[Bovenaan, paars stempel en inkt]** No. 29/82/1 **M. 1943** 30/10 NT 462 **[Hoofdtekst]** Ondergeteekende J. F. Boekelman, 70 jaar Oude Schans 2, verzoekt om in verband met zijn ouderdom, zich gedu- rende enkele uren per dag te mogen laten bijstaan en verzorg- door zijn dochters Maria Boekelman geb 17 Juni 1910 en J. E. Boekelman geb 11 Sept 1911 **[In kader, midden links]** en...
# TRANSCRIPTIE Nieuwmarkt 26-1-43 Den Heer Inspecteur Aangezien J. Boekelman pl: n: 19 veel rust moet hebben, zou ik U in over- weging willen geven, het verzoek om assistentie toe te staan. Vrijwel zeker is het, dat de assistent, af en toe ver- vangt. J. Reny Naam assistent J. H. v. Bessem geb: 10-2-1900 Goudsbl:str: 150 II __________________________________ Johannes Frederik Boekelman geb: ...
# TRANSCRIPTIE 29/2/2 M. [Handgeschreven in rood potlood:] Verzonden 9/2 [met daarboven onleesbare paraaf/krabbel] SV 9 Februari 1943. den Heer J.F. Boekelman Brouwersgracht 143 II <u>Amsterdam-Centrum</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 13 Januari 1943 verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) xx Nieuwmarkt te laten bystaan - niet vervangen - door...
[Inhoud:] In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen, af- schrift van een rapport op 29 December 1943 opgemaakt door een ambtenaar van mijn dienst, waaruit blijkt, dat J.M. Boekel- man, geboren 30 Augustus 1873, wonende Oude Schans 20, alhier, A.E. Jasterhoudt, geboren 2 November 1904, wonende Hazenstraat 51/II, alhier en Mevrouw D.E. van Meereveld-Metsemakers, ge- boren 20 October 1893, wo...