J. van Delft

Officiële kennisgeving/brief (typschrift met handgeschreven aantekeningen).

* **Kernboodschap:** De brief betreft een officiële berisping en het opleggen van een voorwaardelijke straf aan een marktkoopman. * **Overtreding:** De heer J. van Delft heeft op zaterdag 22 juli 1939 op de Albert Cuypmarkt zijn goederen te ver uitgestald, waardoor hij over de reglementaire rode streep (de grens van de standplaats) heen kwam. * **Sanctie:** Een voorwaardelijke schorsing van één dag. De straf wordt alleen effectief als de ontvanger binnen een proeftijd van één jaar opnieuw een overtreding begaat op een Amsterdamse markt. * **Taal en Stijl:** Het document is geschreven in een formele, ambtelijke stijl die kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw (gebruik van "My", "zoodat", "ter stede"). De correctie van "diep" naar "ver" suggereert een nauwkeurige controle van de feitelijke weergave van de overtreding.

Officiële kennisgeving van een voorwaardelijke straf (marktsanctie).

* **Inhoud:** De heer J. van Delft heeft op zaterdag 22 juli 1939 een overtreding begaan op de Albert Cuypmarkt. Hij had zijn koopwaren te ver ("te diep") uitgestald, waardoor hij over de rode grenslijn van zijn marktkraam kwam. * **Sanctie:** De directeur legt een voorwaardelijke straf op van één dag marktverbod. Deze straf wordt effectief als de betrokkene binnen een jaar opnieuw een overtreding begaat op een van de Amsterdamse markten. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele ambtelijke taal van voor de Tweede Wereldoorlog, gekenmerkt door archaïsche spelling en formuleringen zoals "jl." (jongstleden), "zoodat", "voorwaardelyk", "hier ter stede" en "na dato dezes". * **Correctie:** Opmerkelijk is de handgeschreven verbetering van "diep" naar "ver". In markttermen wordt met "diepte" vaak de afstand vanaf de achterzijde van de kraam naar de publiekszijde bedoeld.

Officiële dienstbrief / Betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een laatste waarschuwing aan een marktkopman, de heer J. van Delft. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Dapperstraatmarkt. De brief stelt een strikt ultimatum: betalen vóór 28 januari, anders vervalt de vaste staanplaats per 29 januari op basis van het marktreglement. * **Toon:** De toon is formeel, dwingend en bureaucratisch ("in gebreke gebleven", "onherroepelijk"). Het is een standaardformulier (Model No. 8) waarin de specifieke gegevens zijn getypt. * **Sociale aspecten:** De laatste paragraaf is interessant omdat deze ruimte laat voor verzachtende omstandigheden. Het noemt expliciet het "genieten van steun" (werkloosheidsuitkering of armenzorg) of ziekenhuisopname als geldige redenen om de intrekking van de vergunning tijdelijk te stuiten, mits dit direct gemeld wordt.

Brief (handgeschreven)

* **Inhoud:** De schrijver, J.H. van Delft, reageert op een brief van 5 juni betreffende een aanvraag voor een vaste staanplaats (waarschijnlijk op een markt). Hij motiveert zijn aanvraag door te wijzen op zijn penibele financiële situatie: hij heeft de afgelopen winter in de "steun" (sociale bijstand) gezeten. Hoewel hij weer is begonnen met handelen, is er door schaarste nauwelijks aanbod (slechts twee keer handel in drie weken). * **Verzoek:** Naast de standplaats vraagt hij de directeur expliciet om hulp bij de toewijzing van handel (aardappelen en groenten), omdat hij zonder producten niets kan verdienen. * **Schrijfstijl:** De brief is geschreven in een eerbiedige maar directe toon. De spelling ("zoo’n", "u schrijven") en interpunctie zijn typerend voor die tijd en voor iemand uit de arbeidersklasse. * **Administratieve verwerking:** Linksonder staat de notitie "m.i. opbergen" (mijns inziens opbergen), gedateerd op 19 juni 1942, wat aangeeft dat de correspondentie na afhandeling is gearchiveerd.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Getypte lijst met namen, geboortedata, adressen en verhandelde artikelen.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste standplaats hadden op de markt in de Joubertstraat in de Amsterdamse Transvaalbuurt. De lijst is typerend voor de administratie van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. Opvallend is dat nagenoeg alle personen op de lijst een Joodse achtergrond hebben, afgeleid van de familienamen en de woonadressen in de Transvaalbuurt (een wijk met destijds een zeer hoge concentratie Joodse inwoners). De kruisen (+) achter de namen en de rode diagonale potloodstrepen zijn na de oorspronkelijke typering toegevoegd. In de context van de Holocaust duiden deze markeringen vrijwel altijd op de deportatie en/of het overlijden van de betreffende personen. De lijst toont de enorme impact van de vervolging op het dagelijks economisch leven in Amsterdam; een hele beroepsgroep binnen een wijk werd systematisch geëlimineerd.

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De lijst is strikt gestructureerd in kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (type goederen). Wat opvalt is de overweldigende aanwezigheid van Joodse namen (zoals Agsteribbe, Groenteman, Coppenhagen). In 1941 en 1942 voerden de nazi-bezetters steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. Joodse marktkooplieden werden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten en gedwongen zich te concentreren op specifieke locaties, waarvan het Waterlooplein de voornaamste was. Deze lijst diende waarschijnlijk als controlemiddel voor de afdeling Marktwezen of de bezettingsautoriteiten.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst van marktkooplieden (mutatielijst).

* **Structuur:** Het document is een tabel met vijf kolommen, hoewel de kolommen niet met lijnen zijn gescheiden. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van marktlocaties of handelstypen aan te geven. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk kantoorschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Namen en adressen zijn duidelijk leesbaar, met specifieke aanduidingen voor verdiepingen (bijv. III of h voor huis). * **Gegevens:** De lijst bevat een grote diversiteit aan producten, variërend van dagelijkse levensmiddelen (groenten, vis) tot textiel en luxeartikelen (zeemleer, dassen). * **Locaties:** De genoemde markten zijn de Jonkerstraat (een zijstraat van de Jodenbreestraat), Gaaspstraat en het Waterloopplein. Dit zijn locaties in Amsterdam met een sterke historische link naar de Joodse gemeenschap.

Document

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt in de Joubertstraat in Amsterdam. De lijst bevat kolommen voor de naam, geboortedatum, het woonadres en het type product (artikel) dat verhandeld werd. Opvallende kenmerken: * **Correcties:** Bij de vermelding van J. v.d. Hoek is het artikel "visch" handgeschreven doorgehaald en vervangen door "groenten en fruit". * **Adressen:** De overgrote meerderheid van de adressen bevindt zich in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (bijv. Retiefstraat, Tugelaweg, Reitzstraat), destijds wijken met een zeer grote Joodse populatie. * **Producten:** De handel varieert van primaire levensbehoeften (aardappelen, groente, fruit, vis) tot textielwaren (kousen, garen en band).

Handgeschreven memo of concepttekst op een klein vel papier.

De tekst is een ambtelijke of administratieve instructie voor het opstellen van een brief of rapport. De schrijver beklaagt zich over de "meer dan ergelijke wijze van optreden" van een zekere J. van Delft. Er wordt verwezen naar een "modelbrief" die voor onbepaalde tijd gebruikt moet worden, wat suggereert dat dit een standaardprocedure betrof voor dergelijke gevallen. Onderaan wordt de context specifieker: Van Delft wordt geïdentificeerd als een "marktkoopman" die werkzaam is op de "Joodsche hulpmarkt aan de Gaaspstr." (Gaaspstraat). De afkorting "Th. bij lage dezes" is waarschijnlijk een verschrijving of specifieke afkorting voor "Ter bijlage dezes" (als bijlage bij dit schrijven).

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven annotaties.

* **Inhoud:** De brief dient als een officiële sanctie. De heer J. van Delft wordt gestraft voor het "onbevoegd uitoefenen van den groothandel" op de Centrale Markt. De straf betreft een toegangsontzegging tot de markt voor een periode van veertien dagen. Daarnaast wordt er gezinspeeld op verdere maatregelen die door de burgemeester genomen kunnen worden. * **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier, herkenbaar aan de ietwat vage lettertekens en het ontbreken van een originele handtekening (de functie "De Directeur" is wel getypt). Dit type document werd doorgaans bewaard voor de eigen administratie van de verzendende instantie. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige formele spelling (zoals "den groothandel" en "den toegang") en een zakelijke, dwingende toon.

Officiële kennisgeving / Strafoplegging.

Dit document is een formele aanzegging van een sanctie aan een inwoner van Rijnsburg. De kern van de zaak is een overtreding van de marktreglementen. * **Overtreding:** De heer J. van Delft wordt beschuldigd van het "onbevoegd uitoefenen van den groothandel" op 18 november 1944. Dit betekent waarschijnlijk dat hij goederen (waarschijnlijk groenten of bloemen, gezien de locatie Rijnsburg) heeft verhandeld buiten de officiële veiling- of marktkanalen om. * **Sanctie:** Een marktverbod van veertien dagen, ingaande op 29 november tot en met 12 december 1944. De juridische basis hiervoor is artikel 35 van het reglement van de Centrale Markt. * **Escalatie:** De tekst eindigt met een waarschuwing dat de burgemeester mogelijk nog aanvullende maatregelen zal treffen. Dit duidt erop dat de overtreding niet enkel als een administratieve fout werd gezien, maar als een serieuzere inbreuk op de openbare orde of economische regelgeving.

Verslag van een vergadering of ambtelijk overleg.

Het document is een verslag van een coördinatieoverleg over de uitzending van Joodse mannen naar werkkampen in Nederland. De toon is uiterst zakelijk en ambtelijk, waarbij de logistieke uitvoering centraal staat. * **Rantsoenering:** Het begint met een opmerking over voedselrantsoenen, wat duidt op de slechte omstandigheden die toen al in de kampen heersten. * **Centralisatie:** Het Gewestelijk Arbeidsbureau in Amsterdam krijgt de regie over de plaatsingen in heel Nederland. Dit wijst op een opschaling van de maatregelen. * **Rol Joodsche Raad:** De Joodsche Raad krijgt de taak om lijsten op te stellen en mag vrijstellingen ("Sperren") verlenen op basis van "objectieve normen". Dit illustreert de duivelse dilemma's waarvoor de Raad werd gesteld door de bezetter: het meewerken aan selecties om erger te voorkomen. * **Keuringen:** Er wordt gediscussieerd over de medische keuring van kandidaten buiten Amsterdam ("de Provincie"). Het voorstel voor een "keuringswagen" haalt het niet; men kiest voor decentralisatie via lokale arbeidsbureaus. * **Aantallen:** Er wordt specifiek melding gemaakt van 649 reeds goedgekeurde werklozen, maar ook dat de rest van de "werkende bevolking" moet worden aangewezen om de quota te halen.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] *v.d. Delft affaire* [Handgeschreven daaronder:] *15* [Handgeschreven middenboven:] *Intern* [Handgeschreven rechtsboven:] *A. Kuperstein* [Getypt rechtsboven:] VD/HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> 103/1/5 M. 1 12 Januari 1942. <u>Straf J.v.Delft.</u> Voor de goede orde heb ik de eer U in bijlage dezes een afschrift ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven een korte diagonale lijn] [Rechtsboven:] 7/1/'42 ~~158~~ / 103 / 1 / 317 In verband met de meer dan ergelijke wijze va optreden van van Delft geef ik U [doorgestreept woord] enz. __________________________________ Overigens modelbrief f / Ware voor onbepaalden tijd. __________________________________ Th. bij lage dezes enz. waaruh blijkt, dat de markt- koopman J. v. ...

# TRANSCRIPTIE [Links boven:] VB/HG. 77/20/3 M. 1 [Rechts boven handgeschreven:] In Brouwer (?) Verzonden 19/6 [Rechts boven getypt:] 19 Juni 1941. [Links midden:] Straf expediteur J.S.v.Delft Centrale Markt. [Rechts midden:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . [Inhoud:] In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 10 Juni jl....

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven getuigenverklaring / bekentenis. * **Betrokkene:** Jan van Delft (werknemer van de firma v. Vliet). * **Onderwerp:** Ongeoorloofde handel in knolselderij zonder teeltvergunning en buiten medeweten van de werkgever. * **Datering:** Ongeveer midden 20e eeuw (gebaseerd op taalgebruik zoals 'den normalen prijs' en de eenheid 'roe'). * **Ke...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Proces-verbaal van overtreding. * **Instantie:** Dienst van het Marktwezen te Amsterdam. * **Datum:** 18 november 1944 (voorval) en 20 november 1944 (opmaak). * **Betrokkene:** Jacob van Delft (geboren 12 juli 1901/1902 te Rijnsburg). * **Locatie:** Centrale Markt, Amsterdam. * **Onderwerp:** Overtreding van het Tuinbouwafzetbesluit 1943 (illegale ...