S. Meijer

Medische verklaring / doktersattest.

* **Auteur:** Het document is ondertekend door Salomon Meijer (1894-1942), een Joodse huisarts die zijn praktijk hield aan de Sarphatistraat in Amsterdam. * **Inhoud:** Het betreft een korte, zakelijke verklaring ten behoeve van een patiënt, de heer H. Lap. De arts stelt dat de patiënt vanwege medische redenen assistentie nodig heeft bij zijn werkzaamheden op de markt. Dit was waarschijnlijk bedoeld voor een instantie (zoals de marktpolitie of een bijstandsorgaan) om een vergunning voor een helper te rechtvaardigen. * **Terminologie:** * **R. / Ls:** De 'R.' staat traditioneel voor *Recipe* (recept), maar werd door artsen ook op briefjes voor verklaringen gebruikt. 'Ls' staat voor *Lectori Salutem* ("Heil aan de lezer"), een formele aanhef voor een onbekende geadresseerde. * **Afkortingen (linkerzijde):** Dit zijn de afkortingen van verschillende Amsterdamse ziekenfondsen waarbij Dr. Meijer was aangesloten (o.a. het Algemeen Ziekenfonds Amsterdam - AZA). * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch vroeg-20e-eeuws dokterschrift: vlot, met verbonden letters en enkele karakteristieke lussen (zoals bij de 'h' en 'b').

Medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een officiële medische verklaring van dr. Salomon Meijer. In de tekst verklaart de arts dat zijn patiënte, Mejuffrouw Dejeu-Lang, wegens ziekte niet in staat is om haar werkzaamheden uit te voeren. Specifiek wordt vermeld dat zij vrijgesteld dient te worden van haar "staanplaats op de markt voor vishandel". De linkermarge bevat een lijst van ziekenfondsen die destijds in Amsterdam actief waren (o.a. Amsterdamsch Ziekenfonds Algemeen, Burgerlijk Ziekenfonds, Eendracht Maakt Macht). Dit wijst erop dat het formulier universeel bruikbaar was voor patiënten van verschillende verzekeraars. Het handschrift is een vlot medisch cursiif uit de jaren '40.

Medische verklaring / briefje van een arts.

* **Inhoud:** Het document is een korte medische verklaring. De arts stelt dat er, gezien de gezondheidstoestand van de betreffende patiënte (aangeduid als 'moeder'), geen bezoek mag worden toegelaten. Dit werd waarschijnlijk geschreven om rust voor de patiënte af te dwingen of om besmettingsgevaar te beperken. * **Handschrift:** Het betreft een vlot geschreven artsenhandschrift uit het midden van de 20e eeuw, gekenmerkt door sterke afkortingen en een karakteristieke lusvormige 'g'. * **Administratieve context:** De lijst in de marge verwijst naar fondsen zoals het *Algemeen Ziekenfonds Amsterdam* (A.Z.A.) en *Eendracht Maakt Macht* (E.M.M.). De arts kon hiermee snel aangeven voor welk fonds de verklaring bestemd was.

Medische verklaring / doktersattest.

De tekst is een officiële verklaring van een huisarts ten behoeve van een patiënte. De arts verklaart dat de vrouw, die werkzaam is als markthoudster, wegens haar gezondheidstoestand tijdelijk (enkele weken) niet op de markt kan staan. Dit type bewijs was noodzakelijk voor de marktmeester of de gemeente om de standplaatsvergunning niet te verliezen tijdens afwezigheid door ziekte. De afkortingen in de linkerkolom verwijzen naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen en verzekeringen uit die tijd, zoals: * **A.Z.A.:** Algemeen Ziekenfonds Amsterdam * **A.O.Z.:** Algemeen Oranje-Ziekenfonds * **VICT.:** Victoria (verzekeringsmaatschappij)

Medisch recept / doktersvoorschrift.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, professioneel artsenhandschrift. De instructies voor de patiënt zijn in het Nederlands geschreven, wat gebruikelijk was voor de niet-farmaceutische aanwijzingen op een recept. * **Medicatie:** De eerste regel vermeldt "Rem Etumine" (Remedium Etumine). Dit is opmerkelijk: Etumine (clotiapine) werd pas rond 1960 geïntroduceerd. Indien de datum 1940 is, kan het een foutieve lezing zijn van een andere medicatie (zoals *Eumydrin* of *Ergotine*), hoewel de letters visueel zeer sterk overeenkomen met Etumine. * **Instructie:** De arts schrijft voor het recept 6 maal te herhalen (*Repetir 6x*) en voegt een waarschuwing toe dat de patiënt gedurende het gebruik en de daaropvolgende weken "voorzichtig moet blijven", wat duidt op een middel met een sterke werking of bijwerkingen (zoals sufheid). * **Datering:** De datering "40" wijst op 1940. De '4' is echter met een open bovenkant geschreven, wat in sommige handschriften verward kan worden met een '6'. Gezien de levensloop van de arts (zie context) is 1940 historisch consistenter met de praktijkvoering op dit adres.

Medisch formulier / correspondentiekaart van een huisarts.

* **Medische inhoud:** De kaart dient als kennisgeving of verwijzing voor de opname van een patiënt in het ziekenhuis. De reden voor opname wordt afgekort als "weg. nephr. enter-", wat staat voor *nephritis* (nierontsteking) en *enteritis* (darmontsteking). * **Patiënt en Locatie:** De patiënt is Louis Meijer, woonachtig aan de Lepelstraat 64-II in de Amsterdamse Jodenbuurt. * **De Artsen:** De afzender is Salomon Meijer (1893-1943), een Joodse arts. De notitie onderaan verwijst naar Wilhelmus van Nieukerken, een arts die praktijk hield aan de Sarphatistraat 116. De afkorting "W.v. compagnon" (mogelijk "Waarneming van") duidt erop dat Dr. Meijer hier optrad voor zijn collega Van Nieukerken. * **Ziekenfonds-context:** De lijst aan de linkerzijde bevat bekende Amsterdamse ziekenfondsen uit die tijd, zoals het A.Z.A. (Algemeen Ziekenfonds Amsterdam) en E.M.M. (Eendracht Maakt Macht). Dit soort kaarten werd vaak gebruikt voor de administratieve afhandeling tussen arts, patiënt en fonds.

Document

Het document is een medische verklaring van de Joodse arts Salomon Meijer. Hij stelt een medische indicatie vast bij zijn patiënt, de heer S. Pinto: "gev. Fluctuatie". In medische termen duidt fluctuatie op de aanwezigheid van vloeistof in een zwelling (zoals bij een abces of oedeem). Op basis hiervan adviseert de arts twee weken rust. Het document bevat diverse administratieve kenmerken die typisch zijn voor de bureaucratie tijdens de bezetting: * De afkortingen aan de linkerzijde (zoals A.Z.A.: Algemeen Ziekenfonds Amsterdam) verwijzen naar verschillende ziekenfondsen. * De paarse stempel over "VICT." (Victory) is opvallend; het V-teken was een verzetsymbool dat door de bezetter of collaborateurs vaak werd ontsierd of overstempeld. * De blauwe stempel "103/39/1 M. 1942" en het nummer "341" duiden op archivering binnen een grotere administratie, zeer waarschijnlijk die van de Joodse Raad voor Amsterdam. * De aantekening "gereed 21/4" geeft aan dat de aanvraag of verwerking van dit briefje vijf dagen na uitschrijven is afgerond.

Medisch attest / doktersverklaring op officieel briefpapier.

* **Auteur:** De verklaring is opgesteld door Salomon Meijer (1881-1943), een Joodse arts die praktijk hield aan de Sarphatistraat. De Sarphatistraat was destijds een belangrijk centrum van het Joodse leven in Amsterdam. * **Inhoud:** De arts verklaart dat de patiënt (de heer R. Sponza) wegens ziekte gedurende één week "thuis moet blijven vertoeven". Dit taalgebruik is typisch voor die tijd om aan te geven dat iemand niet in staat is te werken of zich te verplaatsen. * **Bureaucratisch proces:** De stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" gedateerd op 8 april 1942 (tien dagen na uitschrijven) duidt op een officiële controle. Tijdens de bezetting werden medische attesten van Joodse artsen streng gecontroleerd door keuringsartsen, vaak om te voorkomen dat mensen via medische weg probeerden onder dwangarbeid of deportatie uit te komen. * **Administratieve codes:** De afkortingen in de linkermarge (zoals A.Z.A. - Amsterdamsch Ziekenfonds voor Arbeiders) verwijzen naar de verschillende ziekenfondsen waar de patiënt bij aangesloten kon zijn.

Medisch attest / doktersverklaring op gedrukt briefhoofd.

Het document is een officieel briefje van een huisarts waarin een medisch advies wordt vastgelegd. De patiënt, de heer M. Springer, woonachtig aan de Lepelstraat 65 (eerste verdieping), krijgt het dwingende advies om nog 14 dagen rust te houden en thuis te blijven. De diagnose is ischias, een vorm van zenuwpijn die destijds vaak met langdurige bedrust werd behandeld. De tekst linksonder ("Waterloopl:", "Pl: n: 67.") is waarschijnlijk een administratieve krabbel van een archivaris of verzamelaar, die verwijst naar een specifieke locatie in een archief of een dossiernummer (mogelijk gerelateerd aan de collectie van het Waterlooplein-archief of een vergelijkbare bron).

Geneeskundige verklaring / doktersbriefje op briefkaartformaat.

Het document is een medische verklaring afgegeven door Dr. Salomon Meijer. De arts verklaart dat zijn patiënt, Raphael Spuijman (in de tekst geschreven als Spuijn), wegens ziekte of gebrek de komende week niet in staat is om op de markt te werken. * **Patiënt:** De heer R. Spuijman woonde inderdaad op het adres Lepelstraat 65-III in Amsterdam. Hij was een marktkoopman. * **Locatie:** Er wordt specifiek verwezen naar het **Waterlooplein**, standplaatsnummer (**pl: n:**) **67**. Dit was een centrale plek voor de Joodse handel in Amsterdam. * **Administratie:** De afkortingen aan de linkerkant (zoals A.Z.A., Amsterdamsch Ziekenfonds voor Arbeiders) duiden op de verschillende fondsen waarbij een patiënt aangesloten kon zijn. De aantekening onderaan "m. i. admin aangm" betekent waarschijnlijk "met ingang van [datum] bij administratie aangemeld". * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch artsenhandschrift uit die periode, snelle cursief met een scherpe pen.

Medisch recept (Receptenbriefje)

Dit document is een medisch voorschrift uit de Tweede Wereldoorlog. Het is uitgegeven door Simon Meijer, een Joodse arts in Amsterdam. De stempel "M. 1942" (mogelijk staand voor de Medische Dienst van de Joodse Raad) en de datum april 1942 plaatsen het document in een kritieke fase van de bezetting, vlak voor de start van de grootschalige deportaties. De patiënt is Mejuffrouw J. Jacob, 48 jaar oud. Historisch onderzoek naar het adres (Van Beuningenstraat 52 II) wijst uit dat hier Jetje Jacob woonde (geboren 22 september 1893). Zij was ten tijde van dit recept inderdaad 48 jaar oud. De medicatie is een vloeibaar mengsel (liq.) tegen hoestklachten ("hoestprikkel"), mogelijk op basis van kruitwater, een destijds gangbaar farmaceutisch vehikel. De aantekening "ni. afgeh." (niet afgehaald) rechtsonder is van historisch belang; het suggereert dat de patiënt de medicijnen nooit heeft opgehaald bij de apotheek, wat vaak voorkwam bij plotselinge arrestatie of onderduik.

Medisch voorschrift/verwijsbriefje op briefpapier van een arts.

Het document is een dringende medische verwijzing. De arts, S. Meijer, constateert een "maagbloeding" bij de patiënt J. Schijveschuurder en geeft aan dat deze "klinisch behandeld" (dus in een ziekenhuis opgenomen) moet worden. De letters aan de linkerzijde (A.Z.A., A.O.Z., etc.) zijn afkortingen van diverse Amsterdamse ziekenfondsen uit die tijd, zoals de *Amsterdamse Ziekenfonds Associatie* (AZA) en het *Algemeen Onderling Ziekenfonds* (AOZ). De arts kon hierop aankruisen bij welk fonds de patiënt verzekerd was. De "R/" linksboven staat voor *Recipe* (Latijn voor 'neem'), het standaardteken waarmee artsen een recept of medische instructie beginnen.

Medische verklaring / doktersbriefje.

Deze handgeschreven verklaring van dr. S. Meijer dient als officieel bewijs dat mevrouw R. Morpurgo vanwege haar gezondheid niet in staat is haar werkzaamheden op de markt uit te voeren. De arts verzoekt hiermee formeel dat haar dochter, L. Delcanho-Morpurgo, haar plek op de markt mag overnemen. Het document is representatief voor de bureaucratische noodzaak tijdens de bezettingsjaren om elke wijziging in werk- of verblijfplaats medisch te onderbouwen, zeker voor de Joodse bevolking in Amsterdam die aan strenge restricties onderhevig was. De vermelding van het Waterlooplein, destijds het hart van de Joodse buurt en de centrale marktplaats, bevestigt de sociaal-economische context van de betrokkenen.

# TRANSCRIPTIE [Linkermarge, handgeschreven, verticaal]: 10609 / 11 [Centraal, gedrukt]: J. E. MEIJER Makeladij en Expert Beëedigd Controleur - Weger en Meter [Rechter-middenmarge, handgeschreven, verticaal]: 95322 [Rechtermarge, handgeschreven, verticaal]: 116699 . 2 [Onderzijde, gedrukt]: Chasséstraat 11 Tel. 86982 Amsterdam-W.

# TRANSCRIPTIE S. MEIJER, ARTS SARPHATISTRAAT 109 SPREEKUUR 8-9 V.M. TELEFOON 54895 AMSTERDAM 2/11 1940 R / LI Mej. Dejeu - Lang. N. Keizersgr. 80, Kan wegens ziekte. vrijgesteld van staanplaats op de markt voor vishandel (getekend) S. Meijer [Linkerkolom:] A.Z.A. A.O.Z. A.Z. B.Z. E.M.M. N.A.Z. NED. R.Z. VICT. Z.Z.

# TRANSCRIPTIE S.I.P. voorstellen om in te trekken ____________________________________ J. P. Meijer. 26/8 '08. 764 '39 Insulindeweg 59 h. ____________________________________ G. v. d. Reyden. 31/1 '07 5/145 '41 L. Bothastraat 1 III ____________________________________ Potterer [?] 20-2-'42. 39/22/17 [in rood] 23/2/42 [paraaf]

# TRANSCRIPTIE $N^o$ 46A/321/73 M. 1042 $\frac{31}{D}$ 965 Amsterdam, 20 Aug 1942. Rapport betr. C. Mooyer Jr. J. P. Heijestraat 112. Hedenmorgen bezocht ik om 11 uur bovengenoemden winkel, welke gesloten bleek. Geinformeerd bij den daarnaast wonenden sigarenwinkelier, waarbij bleek, dat in winkel van Mooyer nog niemand geweest was. Te 14 uur nogmaal gecontroleerd, winkel nog gesloten. Wederom ...

# TRANSCRIPTIE **[Gedrukte briefkop]** MEYER J. PREMSELA ARTS NIEUWE HEERENGRACHT 45 TELEFOON 46242 **[Handgeschreven, rechtsboven]** 9-3-’39. **[Handgeschreven tekst]** De heer [Snaaijer?] is lijdende aan suiker- ziekte **[Ondertekening]** M. Premsela