B. Schelvis

Inspectierapport (Rapport) betreffende marktcontrole.

Dit document is een ambtelijk verslag van een controle op de naleving van marktreglementen in Amsterdam, specifiek gericht op de aanwezigheid van (minderjarige) kinderen die hun ouders helpen bij de marktkramen. De controleur noteert systematisch de namen van de kooplieden, hun woonadres, het standplaatsnummer en de geschatte leeftijd van de aanwezige kinderen. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen een eerste waarschuwing ("1e w.") en een tweede ("2e w."). Bij de tweede waarschuwingen wordt verwezen naar eerdere dossiers uit mei of augustus 1939. De controleur geeft aan dat hij de leeftijden heeft moeten schatten, wat duidt op een gebrek aan officiële legitimatie ter plaatse. Zijn afsluitende opmerking suggereert dat dit "probleem" inherent is aan de drukke zaterdaghandel.

Officiële waarschuwingsbrief van een gemeentelijke instantie.

* **Inhoud:** De brief is een formele berisping aan de heer B. Schelvis. Hem wordt verweten dat hij op de Albert Cuypmarkt hulp heeft gehad van een assistent zonder dat hij daarvoor de vereiste toestemming van de marktautoriteiten had gekregen. De brief eindigt met een officiële waarschuwing om herhaling te voorkomen. * **Vorm:** De toon is afstandelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De afkorting "inw." bij het adres staat voor "inwonend", wat aangeeft dat de ontvanger als onderhuurder of bij iemand anders in huis woonde. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven tekst "Verzonden 21/10 - ’39" laat zien dat de brief twee dagen na de dagtekening daadwerkelijk is verstuurd. De notitie "Zie Mr. de Boer" rechtsboven suggereert een interne verwijzing naar een juridisch adviseur of een specifieke functionaris binnen de dienst.

Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een officiële schriftelijke waarschuwing aan een marktkoopman, de heer B. Schelvis. De kern van de overtreding is dat hij op de Albert Cuypmarkt hulp heeft gehad ("zich heeft laten assisteeren") zonder dat daarvoor de vereiste officiële toestemming was verleend door de marktautoriteiten. De toon van de brief is formeel en gebiedend ("Ik waarschuw U hierbij"). Het gebruik van het woord "dezerzijds" duidt op een strikte bureaucratische verhouding tussen de gemeente/marktdienst en de vergunninghouder. Het adres "Albert Cuypstraat 146 II inw." geeft aan dat de heer Schelvis inwoonde op dit adres, wat gebruikelijk was in de dichtbevolkte Amsterdamse Pijp in die tijd.

Handgeschreven lijst met namen, adressen en data.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk uit een register. * **Inhoud:** Het bevat persoonsnamen (initialen en achternaam), zeer specifieke Amsterdamse woonadressen inclusief verdiepingen (h = huis/begane grond, Romeinse cijfers I, II, III voor etages), en een kolom met data en codes. * **Afkortingen:** * **ms.**: Mogelijk 'Maatschappelijke Steun'. * **sg**: Mogelijk 'stempelgeld' of 'steungerechtigd'. * **" (Dittotekens)**: Worden intensief gebruikt om herhaling van 'ms.' in de derde kolom aan te duiden. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend bureaucratisch handschrift uit de vroege 20e eeuw.

Brief / Verzoekschrift

In deze korte brief richt de afzender, B. Schelvis, zich tot een (waarschijnlijk officiële) instantie met een beleefd verzoek. De schrijver vraagt om "in de gunst te vallen" voor huishoudelijke hulp. De motivatie hiervoor is dat de schrijver het huishouden niet meer alleen kan bolwerken. De brief is formeel van toon ("beleefd verzoek", "Hoogachtend") en zeer direct. Er wordt reeds een specifieke persoon voorgedragen voor de functie: Mej. H. E. Grapels. Het gebruik van het woord "gunst" suggereert dat er voor het aanstellen van dergelijke hulp toestemming of financiële ondersteuning nodig was van de overheid of een sociale instelling.

Administratieve notitie / ambtelijk advies van de Gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken).

Het document betreft een ambtelijke afhandeling van een vergunningsaanvraag voor de Albert Cuypmarkt. Barend Schelvis, houder van standplaats 32, verzoekt om assistentie bij zijn kraam. De marktchef, D. Haan, adviseert positief ("geen bezwaar"), mits er expliciet sprake is van *assistentie* en niet van *vervanging*. Dit was een belangrijk juridisch onderscheid in het marktreglement: de officiële vergunninghouder was verplicht om persoonlijk bij de kraam aanwezig te zijn. De verschillende data en parafen onderaan het document laten de bureaucratische weg zien die het verzoek aflegde binnen de afdeling Algemene Zaken van de gemeente Amsterdam, uitmondend in het opstellen van een "Modelbriefje" op 21 november 1940 om de beslissing te communiceren.

Officiële brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

* **Inhoud:** De brief is een formele toestemming aan de heer B. Schelvis om een assistente, mejuffrouw H.E. Duchart-Crapels (geboren in 1918), aan te stellen op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat. * **Formulering:** Er wordt expliciet vermeld dat zij hem mag "bijstaan" maar "niet vervangen". Dit duidt op strikte reglementering waarbij de vergunninghouder persoonlijk aanwezig moest zijn. De toestemming is verleend "tot wederopzegging", wat de autoriteit de macht geeft deze op elk moment in te trekken. * **Taal en spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van verouderde spelling ("hierby", "bystaan"). Er zijn enkele typefouten zichtbaar die kenmerkend zijn voor handmatig typewerk uit die tijd, zoals "Oosst" (voor Oost) en "dooMej." (waarbij 'door' en 'Mej.' in elkaar zijn gelopen). * **Identificatie:** De handgeschreven notitie rechtsboven ("2 ex. fr. de Haer") verwijst mogelijk naar het aantal kopieën of een specifieke ambtenaar/afdeling.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële vergunning aan de heer B. Schelvis om zich op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat te laten bijstaan door een specifiek persoon, Mejuffrouw H.E. Duchart-Crepels. De brief benadrukt expliciet dat het gaat om *bijstand* en niet om *vervanging*. De toestemming is geldig "tot wederopzegging", wat betekent dat de autoriteiten het op elk moment kunnen intrekken. * **Terminologie:** Het gebruik van "jl." (jongstleden) en "hierby" (met een y) is typerend voor de formele correspondentie in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Administratieve details:** De vermelding "Wijk 20" duidt op de administratieve indeling van de stad Amsterdam voor markttoezicht. De Louis Bothastraat ligt in de Transvaalbuurt, een wijk die in 1940 een grote Joodse populatie kende.

Briefkaart (voorzijde met adressering)

De briefkaart is een officieel correspondentiemiddel uit de bezettingsperiode in Nederland. De adressering is duidelijk en in een verzorgd handschrift geschreven. * **Afzender:** De afzender is Branca Schelvis-Boeken. Zij woonde aan de Rapenburgerstraat 107-hoog, een straat in de vanouds Joodse buurt van Amsterdam. * **Geadresseerde:** De kaart is gericht aan de afdeling 'Marktwezen' van de gemeente Amsterdam, gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. In deze periode moesten Joodse ondernemers en burgers voor talloze vergunningen en beperkende maatregelen contact onderhouden met officiële instanties. * **Postale kenmerken:** Het vlagstempel promoot de 'Zomerzegels', waarvan de toeslag bestemd was voor sociaal en cultureel werk. Dit was een jaarlijks terugkerende traditie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt Benjamin Schelvis (geboren 1894), een marktkoopman, de Directie Marktwezen om toestemming voor een assistent bij zijn marktkraam. Schelvis staat op dat moment op de markt in de Gaaspstraat (plaatsnummer 54). Hij voert als reden aan dat hij voorheen op de Albert Cuypstraat ook assistentie had, maar dat die specifieke assistent op de "bovengenoemde markt" (de Gaaspstraat) niet wordt toegelaten. De beoogde nieuwe assistent is M. (Maurits) Verdooner, geboren op 26 november 1908 en woonachtig aan de Hofmeyrstraat 38-I in Amsterdam-Oost. De brief is formeel van toon ("H.H." staat voor Hooggeachte Heren; "teeken ik" is een ouderwetse afsluiting voor 'onderteken ik'). De administratieve stempel bovenin geeft aan dat het verzoek twee dagen later, op 20 mei 1942, is verwerkt of gearchiveerd.

Document

Dit document fungeerde als een 'tracking sheet' voor een ambtelijk dossier tijdens de Duitse bezetting. Het legt de interne communicatie en besluitvorming vast omtrent een specifiek verzoek. * **Inhoud van het verzoek:** Het betreft een aanvraag voor "assistentie door de kantoren van het Bureau Accountantsdienst" (afgekort als *Bur. acc.*). Gezien de context van de oorlog kan dit gaan om de controle op of het beheer van bedrijfsmiddelen. * **Besluitvormingsproces:** * Op **20 mei 1942** wordt aanvankelijk "mijn bezwaar" aangetekend tegen het inwilligen van het verzoek. * Op **22 mei 1942** wordt de zaak voor nader advies doorgestuurd naar **Th. van Moerkerken**. * Op **3 juni 1942** herziet Inspecteur **Dekker** het standpunt. Na kennisname van een rapport van de **Chef Marktwezen** (verantwoordelijk voor markten en distributie) wordt genoteerd: "Mijnerzijds Geen bezwaar". * **Administratieve sporen:** Het gebruik van verschillende pennen en potloden (waaronder het rode potlood voor archiefnummers) is kenmerkend voor de Nederlandse administratieve praktijk in de 20e eeuw.

Getypte namenlijst van marktkooplieden.

* **Inhoud:** Het document bevat 20 namen van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt aan het Minervaplein in Amsterdam. Opmerkelijk is dat alle genoemde personen hetzelfde artikel verkopen: groenten (aangegeven met "id.", wat staat voor *idem*). * **Demografie:** De geboortedata variëren tussen 1877 en 1912. De adressen wijzen op een concentratie van personen in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat) en de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Retiefstraat, Reitzstraat). * **Status van het document:** Het is een ambtelijk overzicht, waarschijnlijk opgesteld door de marktdienst of de politie. * **Taalkundige opmerkingen:** * "Vechtsstraat" bevat in het origineel een correctie (een overtollige 's' lijkt doorgehaald). * "Fan. Scholtenstraat" is vermoedelijk een typefout voor Jan. Scholtenstraat (tegenwoordig onderdeel van de Jan van der Heijdenstraat-buurt) of Van Scholtenstraat, hoewel de letter duidelijk als 'F' getypt is.

Administratief registerblad / lijst van marktkooplieden.

* **Handschrift:** Een verzorgd, 20e-eeuws administratief 'schoolschrift' (lopend cursief). De letters zijn over het algemeen goed leesbaar, met specifieke aandacht voor de Romeinse cijfers (ᴵ, ᴵᴵ, ᴵᴵᴵ) die de verdieping van de woning aangeven, en de kleine 'ʰ' voor 'huis' (begane grond). * **Structuur:** Het document is strikt systematisch opgezet. De herhalingstekens (") worden consequent gebruikt om marktlokaties en handelstypen te groeperen. * **Terminologie:** * *Nieuwm.* staat voor Nieuwmarkt. * *Minervapl.* staat voor Minervaplein. * *Waterloopl.* staat voor Waterlooplein. * *ongeregeld* duidt op de handel in ongeregelde goederen (tweedehands of diverse kleine waren). * *ths* bij Driessen staat vermoedelijk voor 'tussen' of 'thuis'.

# TRANSCRIPTIE S. Biet - Schelvis versche visch w 9 H. Th. Bos " " N 4 29 [doorgehaald woord: Taksateur?]

| " 30.- | | | " B | " 100 " | " 15.- | | ANDIJVIE | | " 100 " | " 5.- | | UIEN B. | | " 100 " | " 4.50 **z.o.z.** | (A) 19026 - '41 - K 983

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Eendrachtstr. 9 hs V 4.5.13 J 010723 J.Elsas Blasiusstr.122 IIIV 1.7.23 J 190822 S.v.Emrik Zwanenb.wal 34 hs V 19.8.22 J 010321 H.v.Engel Pythagorasstr.49 hsV 1.3.21 J 120123 S. Erwteman Duivelandstr.27 hs 12.1.23 J 67724 SW S.Frankenhuis Maritzstr.19 III V 9.12.00 * = geb.datum