V. Gebr

Getypte brief (doorslag of origineel op briefhoofdloos papier).

* **Inhoud:** De brief is een formele en korte afwijzing van een informatieverzoek. De directeur van een bepaalde "dienst" laat de firma Gebr. de Vreugt weten dat de gevraagde inlichtingen niet door zijn dienst worden verstrekt. * **Toon:** De toon is uiterst zakelijk, kortaf en bureaucratisch. Er wordt geen reden gegeven voor de weigering, anders dan dat het niet tot de taken van de dienst behoort (of dat men niet bereid is deze informatie te delen). * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de destijds gangbare spelling (bijv. "informaties", "zooals", "myn", "d.d.", "jl."). * **Contextuele aanwijzingen:** De referentie "vP/G." en de aard van het antwoord (het weigeren van "informaties") suggereren sterk dat dit een schrijven is van een veiligheids- of inlichtingendienst. In de Nederlandse context van 1939 zou dit de Centrale Inlichtingendienst (CI) of de GS III (militaire inlichtingendienst) kunnen zijn.

Handgeschreven conceptbrief of ambtelijke nota.

* **Handschrift:** Een vlot, ambtelijk lopend schrift (cursief) uit de eerste helft van de 20e eeuw. Het is herkenbaar aan de lange lussen bij de 'g' en 'j' en de open 'p'. * **Redactionele wijzigingen:** Het document is een werkversie. De auteur worstelt met de formulering van de medewerking. Oorspronkelijk stond er dat het bedrijf fruit op de markt zou kopen, maar dit is doorgehaald om de focus te leggen op de vestiging van de fabriek zelf. * **Terminologie:** "Fust" verwijst naar de verpakking (vaten/kisten). "CM" staat voor de Centrale Markthallen te Amsterdam. "NV Gebr. Pel" was een bekende conservenfabrikant uit Leiden.

Zakelijke brief (doorslag van een aanmaning).

* **Inhoud:** Het betreft een formele aanmaning voor achterstallige huur. De firma Gebr. Docter heeft de huur van augustus en september 1940 niet voldaan. De maandelijkse huur bedraagt 62,50 gulden, wat neerkomt op een totale schuld van 125 gulden. De afzender verzoekt om betaling "per omgaande" (direct met de volgende post). * **Handgeschreven notities:** De aantekeningen "ter k. Broese" en "ter k. Müller" betekenen waarschijnlijk "ter kennisname", bedoeld voor interne routing binnen de verzendende instantie. De notitie "extra" linksboven kan duiden op een extra kopie of een speciaal dossier. * **Bedrijf:** De geadresseerde, N.V. Gebr. Docter, was een bekend bedrijf in de conservenindustrie in Beverwijk.

Doorslag van een getypte zakelijke brief (betalingsherinnering).

* **Inhoud:** De brief is een formele aanmaning voor achterstallige huur. De firma Gebr. Docter uit Beverwijk heeft de huur voor oktober en november 1940 voor een pakhuisruimte (nummer Hn 3) nog niet voldaan. Het totale openstaande bedrag is 125 gulden. De directeur dringt aan op onmiddellijke betaling en verzoekt om voortaan stipt op de eerste van de maand te betalen. * **Toon:** De toon is zakelijk en beleefd ("Ik verzoek U beleefd"), maar ook dwingend ("per omgaande te willen betalen"). * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bijv. "pakhuisafdeeling", "wenschelijk", "den eersten"). Het symbool ƒ staat voor de Nederlandse gulden (florijn).

Getypte brief (doorslag op grijs doorslagpapier).

* **Inhoud:** Het betreft een formele betalingsherinnering (sommatie) voor achterstallige huur. De firma Gebr. Docter uit Beverwijk heeft de huur voor een pakhuisruimte (nummer Hn 3) op de Centrale Markt voor de maanden oktober en november 1940 nog niet voldaan. De directeur sommeert de firma om het totaalbedrag van 125 gulden direct te betalen en verzoekt om in de toekomst stipt op de eerste van de maand te betalen. * **Bedragen:** De maandhuur bedroeg ƒ 62,50. Ter vergelijking: dit was in 1940 een aanzienlijk bedrag, vergelijkbaar met de maandhuur van een degelijke stadswoning in die tijd. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven aantekening linksonder dient als bewijs van afhandeling. Er staat genoteerd dat de rekening op 18 november 1940 via een giro-overschrijving is voldaan, twee weken na dagtekening van deze brief.

Getypte lijst van openstaande posten (Debiteuren saldo-staat).

Deze debiteurenlijst geeft een gedetailleerd overzicht van de klantenkring van een koelhuis midden in de oorlogsjaren. De aanwezigheid van instellingen zoals het **Binnengasthuis** en het **Wester Gasthuis** duidt op een locatie in Amsterdam. Opmerkelijke posten zijn de **"Centr.Voeds.Voorz."** (Centrale Voedselvoorziening), een overheidsorgaan dat essentieel was voor de voedseldistributie en rantsoenering tijdens de bezetting. Een zeer specifieke vermelding is het **"Luft Hansa Lazaret"**. Dit wijst op de inkwartiering van Duitse militaire medische diensten; Lufthansa werd tijdens de oorlog ingezet voor militaire doeleinden, waaronder het transport van gewonden. Ook de aanwezigheid van **Coca.Cola** is opvallend, aangezien dit merk (of de Duitse variant Fanta) ondanks de oorlogstoestand in omloop bleef. De aanduiding "Cr." achter diverse namen betekent dat deze debiteuren een tegoed hadden (credit), bijvoorbeeld door een vooruitbetaling of een foutieve factuur.

Boekhoudkundig document (Debiteuren saldi-staat).

* **Valuta:** Bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f.). * **Creditposten:** De afkorting "Cr." bij Fromme en Heemskerk duidt op een creditsaldo (het bedrijf is hen geld verschuldigd). * **Handgeschreven annotaties:** Er zijn diverse rode onderstrepingen en handgeschreven cijfers (zoals de '2' voor diverse bedragen) die duiden op controle of correcties door een accountant of boekhouder. * **Opvallende namen:** De lijst bevat zowel commerciële bedrijven (Coca Cola, N.V. P.v. Hoeckel) als zorginstellingen (Binnengasthuis, Wester Gasthuis) en een militaire entiteit (Lufthansa Lazaret).

Getypte lijst op papier.

* **Doel van het document:** Het document dient als distributielijst voor "gerookte aal". In de context van de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog werd luxe voedsel (zoals paling) soms gebruikt als extra rantsoen of "prestatiebeloning" voor arbeiders in cruciale industrieën. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse term "Belegschaft" (personeelsbezetting) in plaats van het Nederlandse "personeelsbestand" is een sterke aanwijzing dat het document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Sleutelbedrijven:** De lijst bevat prominente Amsterdamse bedrijven uit de oorlogsjaren, waaronder de vliegtuigfabriek Fokker (met de grootste bezetting van 5831 man), de Nederlandsche Dok Mij. en Ford. Veel van deze bedrijven stonden onder direct toezicht van de bezetter (*Rüstungsbetriebe*). * **Historisch detail:** Opmerkelijk is de vermelding van *N.V. Hollandia-Fabr. Kattenburg & Co*. Dit bedrijf is historisch bekend vanwege de grote razzia op 11 november 1942, waarbij het Joodse personeel werd weggevoerd.

Doorslag van een ambtelijke brief.

Deze brief is een zakelijke mededeling van een niet nader genoemde directeur aan een handelsonderneming in fourage (veevoer zoals hooi en stro). De kern van de boodschap is de procedure voor het verkrijgen van toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam. De ontvanger, de firma Gebroeders van der Sman, had hierover twee keer gecorrespondeerd (30 maart en 8 april 1942). De directeur antwoordt dat men zich moet melden bij het "kaartenkantoor" van zijn dienst en dat er voor de toegangsbewijzen per persoon twee pasfoto's nodig zijn. Dit duidt op een streng gereguleerd systeem van toegangscontrole.

Vervolgblad van een zakelijke brief/geleidebrief.

Dit document is een administratieve bijlage (Vervolgblad 1) die de distributie van visproducten documenteert. De lijst specificeert zendingen van vis, gemeten in eenheden van "½-kg" (halve kilo's), waarschijnlijk gezouten of gerookte vis gezien de logistiek van die tijd. Er is een duidelijke driedeling in de tabel: 1. **De distributeur/vishandel:** Links staan firma's zoals Fa. B. Kraan (Oude Wetering), Fa. A. Goethart (Zaandijk) en Fa. v.d. Kommer (Uitgeest). 2. **De eindbestemming:** In het midden staan grote industriële bedrijven en instellingen, waaronder de KLM (Koninklijke Luchtvaart Mij.), Stork, en de Amsterdamse Kunstzijdefabriek (onderdeel van het latere AKU/Akzo). 3. **De kwantiteit:** Rechts staan de hoeveelheden vermeld in halve kilo's. Het document is gecertificeerd als een "eensluidend afschrift" (een officieel kopie die gelijk is aan het origineel) door A.J. Veltkamp namens de Nederlandsche Visscherijcentrale. De code linksonder ("17678 - '36") verwijst waarschijnlijk naar een formuliernummer of drukkerijcode uit 1936, wat destijds gebruikelijk was voor voorraadpapier.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

Dit document is een getypte lijst van openstaande saldi (debiteuren) van het "Koelhuis Centrale Markt" in Amsterdam, gedateerd 31 mei 1943. Het overzicht toont namen van personen, bedrijven en instellingen die nog bedragen verschuldigd waren voor het gebruik van de koelfaciliteiten. Enkele opvallende punten: * **Centrale Voedselvoorziening (Centrale Voedselv.):** Met een bedrag van fl. 1514,32 is dit veruit de grootste post op de lijst. Dit wijst op de centrale rol van de overheid in de voedseldistributie tijdens de oorlog. * **Duitse aanwezigheid:** De post "Lufthansa Lazaret" (fl. 1,38) duidt op de inkwartiering van Duitse militaire medische diensten die gebruik maakten van de diensten van het koelhuis. * **Crediteuren:** Bij drie namen (Binnengasthuis, B.C.v. Es en Heemskerk) staat de afkorting 'cr.', wat betekent dat zij een klein tegoed hadden in plaats van een schuld. * **Exploitant:** Het rode stempel identificeert de exploitant als de "N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten 'Amsterdam'".

Handgeschreven brief/kopie van een kennisgeving.

Het document is een officiële opzegging van een huurovereenkomst voor een pakhuis. De belangrijkste punten zijn: * **Aanleiding:** Een mededeling van het 'Bedrijfschap voor Visscherijproducten' uit Den Haag waarin de sluiting van de zaak van de Gebroeders Manses wordt aangekondigd. * **Object:** Een pakhuis gelegen aan de Vischmarkt / De Ruyterkade in Enkhuizen. * **Termijn:** De huur wordt opgezegd per 1 juli 1944.

# TRANSCRIPTIE Gerardus - Frederikus Meijer 8-3-1898 A.dam Lid van Bedrijfsgroep Wegenbouw onder № 21239: voor het jaar 1948. Verjr. AV.1 onder № 138/2. H. B. - L. Z. - pens bij A.T.A. Stevens (kooper) sinds 28/7 43. Stevens in Krijgsgevangenkamp 2 x Veen in Bilth: 1919.

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] vB/HG. het Gemeentelijk Materialenbureau, O.Z. Achterburgwal 213, Amsterdam-Centrum. Wijk 3. 100/8/2 M. 11 September 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 dezer no. 21/9 G.M.B. deel ik U mede, dat bij mijn dienst geen oud koper en messing aanwezig is. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] VP/G. 72/15/2 M 27 Februari 1939. den Heer A.J. Bergering, Kinkerstraat 376, belét. Amsterdam-West. Wyk 25. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 21 dezer bericht ik U, dat dezerzijds geen bezwaar bestaat, wanneer U Uw schuld aan achterstallig vent- en standplaatsgeld binnen afzienbaren tijd afbetaalt. Echter dient U er rekening mede te houden, dat...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, getypt:] 46a/125/3M. [Midden boven, handgeschreven in blauw potlood/inkt:] Verzonden 11/7 [onleesbaar monogram] V.D.M. [Rechtsboven, getypt:] 11 Juli 1944. vB/SV. [Adresseringsblok:] Den Heer Directeur van het Bedrijfschap voor Visscherij- producten, 2e Adelheidstraat 300, 's-Gravenhage. ========================== [Inhoud:] Van den vischafslag van mijn dienst berei...