S. van Praag

Handgeschreven verklaring/brief.

* **Inhoud:** De afzender, S. Italiaander, geeft officiële toestemming voor de vervanging op zijn marktplaats (nummer 219) in de Ten Katestraat. De vervanging wordt opgesplitst: de heer S. van Praag neemt de doordeweekse dagen voor zijn rekening, terwijl mejuffrouw R. Klijn-kramer de zaterdag overneemt. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel Nederlands met de toen gebruikelijke spelling ("Ondergeteekende", "Mejuff."). De schrijver maakt een d/t-fout bij "vind" (moet "vindt" zijn). De afsluiting "Uw dw. d." staat voor "Uw dienstvaardige dienaar", een standaard beleefdheidsformule in die tijd. * **Paleografische details:** Het handschrift is een duidelijk, lopend Latijns schrift uit het interbellum. De letters zijn goed leesbaar, met karakteristieke lussen bij de 'g' en 'j'.

Handgeschreven verzoekbrief.

In deze brief verzoekt Elias van Praag de directeur van het Marktwezen om toestemming voor assistentie op de markt. De aanleiding is de mobilisatie: zijn compagnon, S. Italaander, is opgeroepen voor militaire dienst. Elias vraagt of zijn vader, S. van Praag (die op hetzelfde adres woont), hem mag helpen. Als argument voert hij aan dat het op de markt momenteel zo druk is dat hij zonder hulp het overzicht verliest en er financieel verlies dreigt. De brief is formeel opgesteld met de destijds gebruikelijke beleefdheidsvormen ("verzoekt beleefd", "met de meeste hoogachting", "Uw dw. dr." oftewel 'Uw dienstwillige dienaar').

Administratief bijblad / dossierstuk betreffende een marktplaatsvergunning.

Het document is een ambtelijke notitie met betrekking tot de vervanging op een marktplaats aan de Ten Katestraat in Amsterdam. De kern van de zaak is een verzoek van E.S. van Praag om hulp (assistentie) voor zijn vader, S. van Praag. Er wordt voorgesteld om de plek van de heer J. Italiaander (waarschijnlijk de officiële vergunninghouder) tijdelijk te laten innemen door twee personen: 1. **S. van Praag:** voor de dagen dinsdag tot en met vrijdag. 2. **R. Kleijnkamer:** de verloofde van Italiaander, voor de zaterdag (omdat zij de rest van de week elders werkt). Onderaan de pagina wordt geconcludeerd dat er "geen bezwaar" is tegen deze regeling. Verschillende data in de kantlijn en onderaan tonen de administratieve voortgang van het verzoek gedurende de maand september 1939.

Handgeschreven brief/verzoekschrift.

De kern van dit schrijven is een verzoek tot vervanging op een marktstandplaats. De afzender, S. van Praag, verzoekt de autoriteiten om de heer L. Kuhleman toe te staan zijn plaats op de Ten Katemarkt over te nemen. De aangevoerde reden is van medische/fysieke aard: de huidige werker (S. van Praag Sr.) is niet langer in staat tot het zware lichamelijke werk dat bij het marktwezen hoort, specifiek het tillen van zware kisten en pakken. De brief is geschreven in een formeel, ietwat verouderd Nederlands ("den Heer", "bij machte is"). Opvallend is de spelling "pakke" in plaats van "pakken", wat destijds vaker voorkwam in informele of semi-formele correspondentie. De handtekening onderaan is gestileerd, waarbij de 'v' van 'van' en de 'P' van 'Praag' in elkaar over lijken te vloeien.

Dienstbrief (officiële aanmaning)

Dit document is een formele, dwingende aanmaning van de Amsterdamse gemeentelijke dienst voor het Marktwezen. De ontvanger, de heer S. van Praag, wordt gemaand een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de markt Uilenburg in te lopen. De brief hanteert een strikt bureaucratische toon. Er wordt direct gedreigd met de intrekking van de "vaste plaats" op basis van de geldende reglementen. De term "onherroepelijk" benadrukt de ernst van de situatie. Tegelijkertijd biedt de brief een ontsnappingsclausule: als de betalingsachterstand het gevolg is van overmacht (ziekte of armoede/steun), kan de sanctie worden voorkomen, mits dit onmiddellijk gemeld wordt. Dit getuigt van een administratief systeem dat rekening houdt met de precaire sociale positie van kleine zelfstandigen en marktkooplieden in die tijd.

Administratieve notitie / Advies met betrekking tot personele bezetting.

Dit handgeschreven document is een ambtelijke of militaire notitie betreffende een personele wijziging tijdens de mobilisatieperiode. De tekst is geschreven in een formele, adviserende toon met gebruik van standaard administratieve afkortingen uit die tijd, zoals 'm.i.' (mijns inziens), 'dienstpl.' (dienstplichtige), 'plv.' (plaatsvervanger) en 'd.d.' (de dato). De essentie van de notitie is een besluit over vervanging: L. Kuhlman zal voortaan de taken van de dienstplichtig plaatsvervanger J. Italiaander overnemen, een taak die blijkbaar eerder voor S. van Praag was voorzien. De auteur herhaalt een eerder standpunt uit oktober 1939: omwille van de consistentie ('ter wille van de consequentie') mag S. van Praag niet over twee verschillende posities of aanstellingen tegelijk beschikken.

Administratieve kaart/oproep betreffende marktwezen.

Dit document is een officiële administratieve kaart van de Amsterdamse marktdienst. Het betreft een oproep aan een marktkoopman, **S. van Praag**, die in de Ruyschstraat woonde. De reden voor de oproep is het "niet geregeld bezetten" van zijn vaste standplaats op de **Albert Cuypmarkt**. Opvallend is de aantekening van de inspecteur op 2 oktober 1940. Hierin staat dat Van Praag "bedankt voor voorkeurskaart". In deze context betekent "bedanken" het opzeggen of afstand doen van een recht of functie. Van Praag leverde dus zijn voorkeursrecht op een vaste marktplaats in. De afkorting **V.K.K. 638** verwijst vermoedelijk naar zijn inschrijfnummer of een specifieke vereniging van kooplui. De notitie "(geen waarsch.)" suggereert dat de procedure direct werd ingezet zonder voorafgaande waarschuwing, wat duidt op een definitieve beëindiging van de activiteiten.

Brief (ambtelijke correspondentie)

Dit document is een ambtelijke kennisgeving aan het Gemeentelijk Girokantoor betreffende personele wijzigingen bij de dienst Marktwezen in Amsterdam. De kern van de brief is tweeledig: 1. **Dr. A. van der Laan** is per 1 november 1940 ontslagen als directeur van het Marktwezen. Hij wordt opgevolgd door **C.F. Sisma** als waarnemend directeur en beheerder conform de Gemeentewet. 2. **Mr. S. van Praag**, die sinds 1934 als plaatsvervangend beheerder fungeerde bij afwezigheid van de directie, is per 26 november 1940 uit zijn functie ontheven. Het handschrift is een vlot, zakelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De aantekening in de marge is essentieel voor de voltooiing van de laatste zin in de hoofdtekst.

Document

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan een markthandelaar wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken. Het betreft verschuldigd marktgeld voor een standplaats op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. * **Juridische basis:** Er wordt direct verwezen naar *artikel 11 van het Reglement op de Markten*. Dit geeft de brief een strikt juridisch kader: het niet voldoen aan de financiële verplichtingen resulteert in het verlies van het recht op een vaste standplaats. * **Termijnen:** De handelaar krijgt vier dagen de tijd (tot 28 januari) om de schuld te vereffenen. De intrekking van de plaats is gesteld op de dag direct daarna (29 januari). * **Sociale aspecten:** De brief noemt expliciet uitzonderingsgronden zoals het ontvangen van "steun" (sociale uitkering in de crisisjaren) of ziekenhuisopname. Dit duidt erop dat de dienst rekening hield met de precaire financiële situatie van markthandelaren aan het einde van de jaren '30. ---

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De afzender, S. van Praag, verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming om een assistent te mogen meenemen tijdens zijn werkzaamheden. De reden die hiervoor wordt opgegeven is dat de afzender "enigszins hardhorend" is, wat communicatie met klanten op een drukke markt waarschijnlijk bemoeilijkt. * **Beroep en Locatie:** Van Praag identificeert zichzelf als handelaar in "Chocolade, nougat & suikerwerk". Hij is woonachtig op de Joubertstraat 106 in Amsterdam. * **Toon:** De brief is geschreven in een zeer beleefde en formele stijl, typerend voor de zakelijke correspondentie van die tijd, met gebruik van titels als "WelEd. Heer" (Weledelgeboren Heer) en "UEd." (U Edelgestrenge). * **Ambtelijke toevoeging:** De notitie "nu Insp." bij de adressering suggereert dat de functie van de geadresseerde of de naam van de afdeling recent was gewijzigd naar Inspectie. De krabbel onderaan ("sollicitant Joubertstraat") is waarschijnlijk een administratieve aantekening om het document snel te kunnen identificeren in het archief.

Getypte lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afkomstig van de Dienst der Markten of een gerelateerde afdeling. De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden of bezoekers die een vergunning kregen voor specifieke markten in 1942. Opvallend is de concentratie van adressen in de Transvaalbuurt (zoals de Joubertstraat, Retiefstraat, en Ben Viljoenstraat) en de Oosterparkbuurt. Veel van de genoemde namen zijn van Joodse origine. De markten die het meest genoemd worden — de Gaaspstraat, de Joubertstraat en delen van de Albert Cuypstraat — waren in 1942 aangewezen als zogeheten "Joodse markten". De data in de laatste kolom (grotendeels april 1942) komen exact overeen met het moment waarop de Duitse bezetter de segregatie op markten strikt begon af te dwingen. Per 1 november 1941 was het Joden al verboden op niet-Joodse markten te staan of te kopen; begin 1942 werd dit administratief volledig vastgelegd.

Briefkaart (postkaart).

* **Inhoud:** De kaart bevat een korte lijst van drie handelswaren: chocolade, nougat en suiker. Het Marktwezen was de gemeentelijke instantie die toezicht hield op markten en handel in Amsterdam. De afzender, S. van Praag, geeft hiermee vermoedelijk zijn assortiment door of doet een melding betreffende zijn handelsvergunning voor zoetwaren. * **Locatie:** De Jan van Galenstraat 14 huisvestte het administratiekantoor van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). De afzender woonde in de Ruyschstraat in Amsterdam-Oost, destijds een buurt met een grote Joodse gemeenschap. * **Poststempel:** De "Voor het Kind"-stempel is een jaarlijks terugkerende filateliestempel van de PTT om de verkoop van toeslagzegels voor kinderwelzijn te stimuleren rond de kerstperiode.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE H a Graafte Handelslid. Sp.burg

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] Len. Gr. de Boer. [Handgeschreven midden boven:] extra. [Typemachine linksboven:] VP/HG. [Typemachine links:] 30/55/2 M. [Typemachine rechts:] 30 September 1939. [Adresblok:] den Heer E.S. van Praag, Blasiusstraat 99 II, Amsterdam-Oost. Wijk 11. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 dezer deel ik U mede, dat het daarin gedane verzoek alleen i...

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]