Simon Korper

Handgeschreven ambtelijke notitie/brief.

De tekst is een interne ambtelijke verklaring van "geen bezwaar". De schrijver (waarschijnlijk een functionaris van het Marktwezen) geeft toestemming voor een verzoek van ene S. Korper. Korper wil dat een vergunning voor een "asfithuisje" (een huisje of kraam voor de verkoop van bijvoorbeeld asfaltproducten of, waarschijnlijker in deze context, een specifieke standplaatsaanduiding op een markt) op naam komt van zijn verloofde, mejuffrouw N. Akerman. Er wordt expliciet vermeld dat indien dit verzoek wordt ingewilligd, een eerdere vergunning (nummer 20/745 p. m. 41) op naam van S. Marcus moet worden ingetrokken. Dit duidt op een overdracht van rechten op een specifieke marktlocatie (plaats 333 AC).

Ambtelijke notitie / Bijblad van een dossier betreffende de Amsterdamse markten.

Dit document is een intern administratief stuk van de Amsterdamse marktinventarisatie. De kern van de zaak is een personele wijziging op een specifieke standplaats (nummer 333) aan de Albert Cuypstraat. De standplaatshouder, S. Korper, vraagt toestemming om zijn assistent S. Marcus te laten vervangen door Mej. N. Waterman. De ambtenaar (De Haan) merkt expliciet op dat het gaat om "assisteren" en niet om "vervangen". Dit is een cruciaal juridisch onderscheid in de marktverordening: een assistent werkt onder toezicht van de vergunninghouder, terwijl vervanging zou betekenen dat de houder zelf niet meer op de markt aanwezig is. De ambtenaar ziet "geen bezwaar", waarna de goedkeuring ("Acc.") volgt en er een standaardbrief ("modelbriefje") wordt opgesteld voor de aanvrager.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan de heer S. Korper om zijn assistent op de Albert Cuypmarkt te wijzigen. De heer I. Marcus wordt als assistent beëindigd en Mejuffrouw N. Waterman (geboren in 1918) wordt de nieuwe assistent. De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de gemeente de toestemming op elk moment kan intrekken. * **Administratieve aantekeningen:** De handgeschreven tekst "Verzonden 4/10" geeft aan dat de brief een dag na datering is verstuurd. "In de kaart" duidt op het bijwerken van het administratieve kaartsysteem van de marktmeester of het marktwezen. * **Locatie:** De standplaats bevindt zich in "Wijk 20", wat destijds de aanduiding was voor de buurt rond de Albert Cuypstraat.

Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.

* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.

Verzoekschrift (handgeschreven brief).

* **Doel van het schrijven:** De afzender, een jonge vishandelaar van 22 jaar, verzoekt de officiële commissie om hem op te nemen in de distributielijst voor zoetwatervis. Hij voert zijn vijfjarige ervaring en zijn eerdere vaste staanplaats op de Albert Cuypmarkt aan als bewijs van zijn vakbekwaamheid. * **Taal en vorm:** De brief is geschreven in een zakelijke maar beleefde toon ("verzoek ik u beleefd"). Het handschrift is vlot en geoefend. De afkorting "W U" aan het begin staat waarschijnlijk voor "WelEdelen Heer" of een vergelijkbare beleefdheidsvorm. * **Administratieve sporen:** De aantekening "oproepen" met de datum "19/11" (19 november) bovenin geeft aan dat de commissie snel op het verzoek heeft gereageerd door de aanvrager uit te nodigen voor een gesprek of verificatie.

Doorslag van een officiële brief.

Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer S. Korper voor een toewijzing van zoetwatervis. Het verzoek, ingediend op 11 november 1941, wordt na onderzoek door een commissie van de "Visscherij-Centrale" afgewezen zonder verdere opgaaf van redenen. De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor de distributieorganen tijdens de bezettingsjaren. Het document is een doorslag (carbonkopie) voor het archief, wat blijkt uit de dunne papierkwaliteit en de handgeschreven verzendnotitie bovenin.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of formeel afschrift).

* **Inhoud:** Het document is een officiële vergunning aan een marktkoopman (Salomon Korper) om zich op zijn standplaats aan de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een specifieke assistent, I. Marcus. * **Beperkingen:** De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de overheid deze op elk moment kan intrekken. Er wordt expliciet vermeld dat de assistent ter ondersteuning is en de koopman "niet vervangen" mag; de hoofdvergunninghouder diende dus in principe zelf aanwezig te zijn. * **Taal en Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige administratieve spelling, waarbij de 'ij' vaak als 'y' werd getypt (bijv. "hierby", "bystaan"). Dit was gebruikelijk op veel oudere schrijfmachines. * **Staat van het document:** Het papier vertoont lichte archiefsporen en vlekken, typerend voor documenten uit deze periode.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze korte maar beladen brief verzoekt S. Korper de Amsterdamse marktautoriteiten om uitstel voor het innemen van zijn vaste standplaats aan de Gaaspstraat (nummer 111). De afzender geeft als reden op dat hij "in Liquidati" (liquidatie) is. Dit is een directe verwijzing naar de gedwongen stopzetting en onteigening van Joodse bedrijven door de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. De schrijver verkeert in grote onzekerheid over zijn bezittingen ("niet weet wat ik met mijn goederen moet doen") en wacht op instructies van "Hogere hand" (de bezettingsautoriteiten, waarschijnlijk de *Omnia-Treuhandgesellschaft*). Om zijn recht op de standplaats niet te verliezen, biedt hij aan het "marktgeld" (de staangeldvergoeding) te blijven doorbetalen, ook al kan hij de plek momenteel niet benutten. De brief getuigt van een wanhopige poging om binnen de bureaucratische kaders van de bezetting nog enige grip te houden op zijn bestaansmiddelen.

Officieel administratief formulier ("Bijblad") met handgeschreven notities en adviezen.

Het document is een schrijnend voorbeeld van de ambtelijke molen tijdens de bezetting. S. Korper, een Joodse marktkoopman, verzoekt om uitstel van het moeten inleveren van zijn marktplaatsvergunning aan de Gaaspstraat. De reden die wordt opgegeven is de "liquidatie van zijn zaak". In eerste instantie adviseert een ambtenaar (G. Veenhuizen) op 11 juli 1942 positief: hij stelt voor om Korper twee maanden uitstel te geven zodat hij zijn resterende voorraad nog kan verkopen. Dit menselijke advies wordt echter overruled door de hogere leiding (J. de Haan). Hoewel er nog wordt gevraagd of de plaats al is ingetrokken, valt op 24 juli het definitieve besluit: "afwijzen". Een eerdere aantekening van 13 juli vermeldt dat de plaats op dat moment feitelijk al was ingetrokken.

Brief (doorslag/kopie van een officieel schrijven).

Dit document is een formele, zeer korte afwijzing van een verzoek. De toon is zakelijk en bureaucratisch ("bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan"). Er wordt geen reden gegeven voor de afwijzing. De handgeschreven notitie "Verzonden 28/7-42" duidt op een administratieve handeling om te bevestigen dat de brief op de genoemde datum daadwerkelijk is uitgegaan. Het kenmerk "Wijk 22 A" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam ten tijde van de bezetting.

Getypte lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afkomstig van de Dienst der Markten of een gerelateerde afdeling. De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden of bezoekers die een vergunning kregen voor specifieke markten in 1942. Opvallend is de concentratie van adressen in de Transvaalbuurt (zoals de Joubertstraat, Retiefstraat, en Ben Viljoenstraat) en de Oosterparkbuurt. Veel van de genoemde namen zijn van Joodse origine. De markten die het meest genoemd worden — de Gaaspstraat, de Joubertstraat en delen van de Albert Cuypstraat — waren in 1942 aangewezen als zogeheten "Joodse markten". De data in de laatste kolom (grotendeels april 1942) komen exact overeen met het moment waarop de Duitse bezetter de segregatie op markten strikt begon af te dwingen. Per 1 november 1941 was het Joden al verboden op niet-Joodse markten te staan of te kopen; begin 1942 werd dit administratief volledig vastgelegd.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst (handgeschreven grootboekblad).

Dit document bevat een register van marktkooplieden in Amsterdam. De structuur is zeer systematisch, verdeeld over vijf kolommen. De kop "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek is historisch beladen; in de context van de Tweede Wereldoorlog duidt dit vaak op het verwijderen van Joodse burgers uit hun beroep of hun deportatie. De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (Blitz, Boas, Catan, Dresden, etc.). De adressen concentreren zich rond de Joodse buurt (Waterlooplein, Rapenburg, Nieuwe Achtergracht) en de Transvaalbuurt. De marktlocaties zoals de Gaaspstraat waren specifiek aangewezen als "Joodse markten" nadat de bezetter Joden verbood op reguliere markten te staan.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** Het document is een getypte tabel met vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (verkochte waar). * **Terminologie:** * *Nw.* staat voor Nieuwe; *Krt.* voor Korte; *Gov.* voor Govert. * De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping. * *hs* betekent huis/begane grond. * De term *ongeregeld* duidt op een assortiment van diverse goederen (ongeregelde goederen/waren). * **Opvallende kenmerken:** De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. *zyde* in plaats van zijde, *porceylijn*). De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Portugees- en Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Agsteribbe, da Costa da Fonseca, Italiaander, Lopes Dias).

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Handgeschreven administratieve notitie op gelinieerd papier.

Dit document betreft de screening van individuele vishandelaren voor opname op een officiële distributie- of vergunningslijst. De notities wegen het recht op handel af op basis van historisch bewijs van hun bedrijfsactiviteiten: * **A. Hagedoorn (Langebrugsteeg, Amsterdam):** Wordt gekwalificeerd als een kleine delicatessenzaak in garnalen en haring. Wordt expliciet **niet** op de algemene lijst gezet; de persoon moet zich richten tot de 'V.C.' (vermoedelijk de Verkoopcentrale of een vergelijkbaar regulerend orgaan). * **S. Korper:** Wordt het recht op (zoetwater)vis ontzegd. Uit informatie van een controleur of getuige genaamd 'Grootjes' blijkt dat Korper voorheen enkel in 'schar' (zoutwatervis) handelde op een specifieke locatie of markt (genoteerd als 'Beste'). * **J.G. Blom:** Wordt wel toegelaten tot de 'aallijst' (de lijst voor de handel in paling). Hierbij is het quotum naar beneden bijgesteld van 50 naar 40 kg.

Administratieve lijst/register van handelaren.

* **Doel van de lijst:** Dit document lijkt een register van (markt)kooplieden of kleine zelfstandigen. Gezien de aard van de adressen (Jodenbuurt, Transvaalbuurt) en de rode onderstreping van namen, betreft dit zeer waarschijnlijk een lijst van Joodse straathandelaren die door de Duitse bezetter of een daaraan gelieerde instantie (zoals de Marktwezen-administratie of de Liro-bank) werd bijgehouden. * **Handgeschreven wijzigingen:** Er zijn diverse adreswijzigingen genoteerd. Sommige handelaren zijn verhuisd naar adressen buiten Amsterdam (Tilburg, Edam, Haarlem, Aalsmeer, Utrecht). * **Markeringen:** De 'X' achter de artikelen kan duiden op het intrekken van een vergunning, een vordering van voorraad, of een controle op de "Joodse status" van de onderneming. * **Handel:** De artikelen variëren van levensmiddelen (vis, groenten, fruit) tot galanterieën, manufacturen en consumpie-ijs.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 9 september 1941. * **Afzender:** Sam Korper Jr., Violierstraat 62, Amsterdam. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Referentienummers:** N° 25/121/1; M. 1941 22/9 (archiefkenmerken). * **Taal:** Nederlands.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *Krupers* [?] [Handgeschreven, middenboven:] *Verzonden 10/6* [Getypt:] HB. 30/31/2 M. 9 Juni 1942. den Heer D. Korper, Valkenburgerstraat 157 II, Waterlooplein Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Vrijstelling betaling marktgeld. xxx xxn Waterlooplein. 26 April 1942. XXXXXXXXXX

# TRANSCRIPTIE Nº 46A / 95 / 1 M. 1941 19/11 oproepen Amsterdam 11 Nov 1941 De Com. v. Zoetwatervisch Amsterdam W U Bij deze verzoekt ondergetekende S. Korper Jr geb. 1-10-1919 wonende Vrolikstraat 62 huis vishandelaar staanplaats Marktplaats Gaaspstr. in aanmerking te komen voor de verdeling van zoetwatervisch. Aangezien ik al 5 jaar vis koopman ben en al die tijd een plaats had Markt Alb...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 2 maart 1941. * **Afzender:** I. Korper, visverkoper op de Albert Cuypstraat, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerk:** Nº 25/45 / M. 1941 31/3 (stempel/archiefnotitie bovenaan).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven ambtelijke notitie/brief. * **Datum:** 10 september 1941. * **Locatie:** Amsterdam ("Amst."). * **Taal:** Nederlands. * **Betrokken personen:** S. Korper, N. Akerman (geb. 9 februari 1920), S. Marcus. * **Instantie:** Dienst van het Marktwezen, Amsterdam.