Gerrit Mulder

Proces-verbaal / Ambtelijke rapportage betreffende markttoezicht.

Dit document is een disciplinaire rapportage van een marktmeester of inspecteur aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de klacht betreft 'onzedelijk gedrag' of een gebrek aan hygiëne: standhouder G. Mulder is betrapt terwijl hij achter zijn kraam urineerde op de openbare weg tijdens markttijden op de Lindengracht. Opvallend is de vermelding van de reactie van het publiek ("vuilpoes") en de laconieke houding van de dader, die enkel zijn schouders ophaalde. De rapporteur benadrukt de aanwezigheid van een nabijgelegen urinoir (op 100 meter afstand) om de "gemakzucht" van de standhouder aan te tonen. Het document mondt uit in een concreet sanctievoorstel: uitsluiting van de markt voor één dag (zaterdag 2 november 1940).

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag op doorschrijf- of carbonpapier).

Dit document is een officiële strafoplegging door de directeur van de Amsterdamse markten aan een marktkoopman (of bezoeker met een vaste standplaats), de heer G. Mulder. De kern van de zaak is een overtreding van de openbare orde: de geadresseerde is op zaterdag 26 oktober 1940 betrapt op wildplassen ("staan wateren") op de Lindengrachtmarkt. Als sanctie voor dit "wangedrag" wordt de heer Mulder voor één specifieke dag uitgesloten van deelname aan de Amsterdamse markten, namelijk op de daaropvolgende zaterdag (2 november). De toon van de brief is formeel en autoritair, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De snelle afhandeling (geconstateerd op de 26e, brief gestuurd op de 30e, straf op de 2e) wijst op een efficiënte handhaving van het marktreglement.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

De brief is een formeel bericht van een disciplinaire maatregel. De toon is zakelijk en streng. De kern van de zaak is een overtreding van de marktverordening: de heer Mulder is betrapt op wildplassen ("staan wateren") op de Lindengracht-markt op zaterdag 26 oktober 1940. De strafmaat is een schorsing van één dag. Juist voor een marktkoopman is dit een gevoelige sanctie, omdat hij op zaterdag 2 november 1940 (de drukste marktdag) geen standplaats mag innemen op de Amsterdamse markten. Dit betekende direct inkomstenverlies.

Doorslag van een officiële brief (besluit tot strafoplegging).

De brief is een officiële berisping en strafmaatregel gericht aan een marktkoopman, de heer G. Mulder. De aanleiding is "wangedrag": hij is betrapt op wildplassen ("staan wateren") op de openbare weg bij de markt op de Lindengracht op 26 oktober 1940. De opgelegde straf is een schorsing van één dag, wat betekent dat hij zijn standplaats op de Amsterdamse markten voor die dag verliest. Opvallend is de handgeschreven correctie: de oorspronkelijke datum van de straf (zaterdag 2 november) is doorgehaald en gewijzigd naar woensdag 6 november. De administratieve krabbels ("20 ex.") duiden erop dat er twintig kopieën of uittreksels van dit besluit zijn gemaakt, waarschijnlijk voor interne verslaglegging, de marktmeesters en de politie.

Document

Ambtelijke oproeping / Waarschuwingsbrief.

Het betreft een dwingende officiële oproeping van de directeur van een Amsterdamse dienst (gezien het adres Jan van Galenstraat 14, betreft dit zeer waarschijnlijk het **Marktwezen**). De brief is gericht aan twee personen, H. Roelofs en A. Jansen, die blijkbaar een eerdere waarschuwing van 26 augustus 1941 hebben genegeerd. De toon van de brief is streng en bureaucratisch. Er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie: het intrekken van de vergunning (vermoedelijk een marktvergunning of ventvergunning). De handgeschreven aantekeningen onderaan lijken administratieve afhandelingen te noteren: bedragen (f 3.- en f 1.-), mogelijk boetes of leges, en data van telefonisch contact of verschijning (5 september en 8 september 1941).

Administratieve lijst/registratie van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve inventarisatie van Joodse marktkooplieden op Vlooienburg (de buurt rond het Amsterdamse Waterlooplein). De lijst is opgesteld op 16 februari 1941, een zeer beladen moment in de geschiedenis van Amsterdam. De systematische opzet, inclusief geboortedata en categorisering van goederen, wijst op een formele registratie. Opvallend is de grote aanwezigheid van textielwaren (kousen, dassen) en specifieke voedingsmiddelen (koek, zuur, haring) die typerend waren voor de Joodse straathandel van die tijd. De totalen onderaan de kolommen duiden op een statistische verwerking van de gegevens, mogelijk om het aantal vergunningen te limiteren of om de Joodse handel strikter te controleren. De aantekeningen in de marge ("Zwa. 1" en "Do. 3") zijn mogelijk verwijzingen naar specifieke marktlocaties of extra administratieve codes.

Geneeskundige verklaring / Doktersattest.

Dit document is een medische verklaring opgesteld door dr. Tobias Soubice. De arts verklaart dat een patiënt genaamd "Salomon" (vermoedelijk de zoon of echtgenoot van de bovenaan genoemde Mevr. G. Mulder) lijdt aan overspannenheid en dat enkele weken rust noodzakelijk zijn. De tekst bevat diverse administratieve kenmerken: * **M. 1942-stempel:** Dit type stempel en de bijbehorende nummering (103/99/1) wijzen op de administratieve verwerking door de Joodsche Raad voor Amsterdam. * **m.i. Insp. Gezondh.:** Afkorting voor "mijn inziens Inspectie voor de Gezondheid". Dit suggereert dat de verklaring is getoetst door een medisch inspecteur, waarschijnlijk van de Joodsche Raad, om de geldigheid van het ziekteverzuim of de medische noodzaak te bevestigen. * **Kenmerken:** De genoemde Lekstraat bevond zich in de Rivierenbuurt, een wijk met een grote Joodse populatie in 1942.

Zakelijke correspondentie (brief)

Deze brief van de Nederlandsche Middenstandsbank (NMB) aan de heer C.F. Sixma dient als een administratieve bevestiging. De bank informeert Sixma dat twee specifieke personen, Mevrouw de Weduwe M. Sol-Koning en de heer C. G. Mulder, gebruik hebben gemaakt van een eerder (op 15 april 1942) aangeboden kredietfaciliteit. De bank bevestigt tevens dat de benodigde documenten ("credietstukken") door deze personen zijn ondertekend. De brief is formeel van toon ("Weledelgeboren Heer") en zakelijk efficiënt. De handgeschreven namen en parafen rechtsboven wijzen op interne verwerking bij de ontvangende partij (mogelijk de administratie van de Centrale Markthallen waar Sixma werkzaam was). De grote paarse stempel onderaan met het jaar 1942 en een handgeschreven datum (20/5) suggereert dat dit document onderdeel was van een groter archiefsysteem, waarschijnlijk voor registratie of facturatie.

Administratief overzicht (grootboekblad) van brandstoftoewijzing en -verbruik.

* **Doel van het document:** Het bijhouden van de distributie en het werkelijke verbruik van "Benzogas" per individuele afnemer. Dit was een essentieel onderdeel van de rantsoenering tijdens de bezetting. * **VBNA:** De afkorting VBNA staat voor *Vloeibaar Butaan- en Aardgas*. In het document valt op dat veel verbruikscijfers verwijzen naar "zie v.d. Vlugt" (met name naar M. v.d. Vlugt aan de Jan van Galenstraat 16). Dit suggereert dat v.d. Vlugt fungeerde als een centraal distributie- of vulpunt voor een groep gebruikers. Het enorme verbruik van v.d. Vlugt zelf (4500 $m^3$ en 3010 $m^3$) bevestigt dit. * **Scherpe Rantsoenering:** Er is een duidelijke trend zichtbaar: in de tweede periode (augustus-september) is de toewijzing voor bijna iedereen fors verlaagd (meestal van 500 naar 180 $m^3$), wat wijst op toenemende schaarste en strengere controle door de bezetter. * **Uitzonderingen:** Bij J.J. Sol staat de opmerking "Auto verkocht aan Tabel Zijlstr.", wat verklaart waarom er geen verbruik meer is in de tweede periode. ---

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen.

* **Vraagstelling:** De eigenaresse van een pension met 24 gasten klaagt over de onmogelijkheid om vis te kopen buiten de reguliere rantsoenering om. Ze vraagt om een officiële "toewijzing" (een extra quotum) omdat ze hoort dat hotels dit wel krijgen. * **Toon:** De brief is uiterst beleefd en formeel, wat passend was voor die tijd, zeker bij correspondentie met de burgemeester. * **Beantwoording:** Het antwoord onderaan (waarschijnlijk een concept opgesteld door een ambtenaar voor de burgemeester) is kort en afwijzend. De reden is "de zeer geringen aanvoer van visch". * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, leesbaar 20e-eeuws cursief. Opvallend is het gebruik van de "p." als afkorting voor "pond".

Administratief register / presentielijst.

De kolommen suggereren een logistieke toewijzing aan personen: * **X:** Waarschijnlijk een teken van aanwezigheid of inschrijving. * **ges. vol. bew.:** Mogelijk "geselecteerd volledige bewapening". De cijfers 1 en 2 verwijzen vermoedelijk naar categorieën uitrusting. * **gep. gew.:** Mogelijk "gepakt geweren" (munitie of aantallen). De variabele cijfers (1 t/m 6) duiden op specifieke toewijzingen per persoon. * **ges. toeg.:** Mogelijk "geselecteerd toegewezen". De constante '1' wijst op een individuele status. De geografische spreiding van de adressen over heel Amsterdam (van Noord naar Zuid en van de Jordaan naar de Indische Buurt) duidt op een centrale stedelijke organisatie.

Getypte officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** Het document is een officiële toestemming aan de heer J. Hoogstad om zich gedurende maximaal drie maanden te laten assisteren op zijn marktplaats op de Ten Katemarkt door een zekere G. Mulder. * **Personen:** * **J. Hoogstad:** De vergunninghouder van een marktplaats, wonende aan de Jacob van Lennepkade 254. * **G. Mulder:** De assistent, geboren op 10 december 1913, wonende aan de Bellamystraat 11-III (een straat die vlakbij de Ten Katemarkt ligt). * **Termijn:** De toestemming is tijdelijk (drie maanden vanaf 9 januari 1945), wat duidt op een tijdelijke vervanging of extra hulpbehoefte. * **Bureaucratie:** Opvallend is dat de aanvraag al van 17 november 1944 dateert. Het duurde bijna twee maanden voordat de officiële beslissing werd genomen. De handgeschreven notitie "Verz. 10/1" suggereert dat de brief op 10 januari is verzonden.

Handgeschreven verzoekschrift aan een overheidsinstantie (waarschijnlijk het Marktwezen Amsterdam).

* **Inhoud:** De heer J. Hoogstad, een marktkoopman met standplaats nummer 296 op de Ten Katestraat, verzoekt om toestemming voor een assistent genaamd G. Mulder. * **Motivering:** De aanvrager geeft een persoonlijke reden op: zijn vrouw, die hem normaal gesproken hielp bij de kar, kan dit momenteel niet omdat zij acht weken geleden is bevallen van een zoon. * **Besluitvorming:** Op het document is te zien dat de aanvraag is goedgekeurd. De ambtenaar Th. Renz noteert op 29 december 1944 "m.i. geen bezwaar" (mijns inziens geen bezwaar). Er wordt een "middelbr. advies" (middelbaar advies) gegeven voor een periode van "3 mnd" (3 maanden). * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd, kenmerkend voor correspondentie met instanties in die tijd ("verzoek ik U beleefd", "teeken ik").

# TRANSCRIPTIE *extra* VP/HG. den Heer G. Mulder, Meerhuizenplein 16 II, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 22A. 28/82/2 M. 30 October 1940. Mij is gerapporteerd, dat U zich op 26 October jl. op de markt Lindengracht heeft schuldig gemaakt aan wangedrag, doordien U aldaar op den openbaren weg heeft staan wateren. In verband met dit feit heb ik U gestraft met ontneming van het recht om een plaats op...

# TRANSCRIPTIE **[Bovenaan het document, gestempeld/geschreven:]** № 28/82/1 M. 1940 $\frac{26}{10}$ Lindengracht **[In rode inkt:]** G. Mulder, Meelhuyzenplein 16 II **[Rechtsboven:]** Aan den Inspecteur vh Marktwezen Alhier **[Hoofdtekst:]** De standhouder № 211 G. Mulder betrapte ik Zaterdag 26 Oct, dat, hij terwijl er markt werd gehouden achter zijn stal stond te wateren. Mulder deed zulk...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een getypte ambtelijke brief met handgeschreven kanttekeningen en een later toegevoegde handgeschreven oproep. * **Kenmerk:** 85/1/32 M. * **Datum:** 26 augustus 1941. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktdienst Amsterdam). * **Taal:** Nederlands. * **Archivistische kenmerken:** Bevat blauwe en rode potloodnotities, d...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift/brief. * **Datum:** 18 mei 1942. * **Afzender:** J. Mulder, wonende aan de Ten Katestraat 65, Amsterdam. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels ("Nº 53/61/1", "M. 1942 4/6"), een blauwe handtekening/paraaf (mogelijk "m. th. Muller"), een watermerk "EGAARD...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *verzonden 30/10* *zo en in de lijst* [?] [Typemachine, rechtsboven:] vP/HG. den Heer G.Mulder, Meerhuizenplein 16 II, Amsterdam-Zuid. Wijk 22A. 28/82/2 M. 30 October 1940. Mij is gerapporteerd, dat U zich op 26 October jl. op de markt Lindengracht heeft schuldig gemaakt aan wangedrag, doordien U aldaar op den openbaren weg heeft staan wateren. I...