J. Jonker
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
J. Jonker (geb. 30 januari 1910) was een marktkoopman gespecialiseerd in fietsen met een vaste standplaats op de Uilenburgmarkt. In 1939 werd hij vastgehouden in het Huis van Bewaring (tot 9 augustus) en verzoekt hij om opschorting van marktplatshuur. In 1940 bleef hij actief op de Uilenburg en Waterlooplein, maar kreeg hij steeds minder gevolg gegeven aan oproepen. In 1942 wordt hij genoemd in rapportages over keuringen (bijv. afgewezen room) en schadevergoedingen, hoewel zijn specifieke handel hierin niet direct vermeld is.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief op een voorgedrukt formulier van het Huis van Bewaring.
* **Inhoud:** De afzender, J. Jonker, schrijft vanuit zijn detentie in het Huis van Bewaring aan een functionaris (waarschijnlijk de marktmeester). Hij verzoekt om "opschorting" van zijn marktplatshuur op de Uilenburgse maandagmarkt omdat hij momenteel vastzit. Daarnaast vraagt hij of hij in aanmerking komt voor een vaste plek op de markt op het Amstelveld, mochten daar vaste standplaatsen worden uitgegeven. * **Handel:** De schrijver specificeert dat hij op beide markten handelt in "rijwielen" (fietsen). * **Marginale notities:** * **"gezien":** Een stempel of aantekening van de gevangenis-censor die de brief heeft gecontroleerd. * **"ni mog":** Een afkorting voor "niet mogelijk", waarschijnlijk genoteerd door de ontvangende instantie als eerste reactie op het verzoek. * **Schrijfstijl:** De brief is geschreven in een formeel maar enigszins grammaticaal stroef Nederlands, kenmerkend voor iemand die probeert een officiële instantie correct aan te spreken ("Wèl ed. Gestrengen Heer").
Getypte brief (doorslag of kopie).
In deze zakelijke brief uit juli 1939 reageert een directeur van een ongenoemde instelling (waarschijnlijk de Amsterdamse Marktdienst) op een verzoek van de heer J. Jonker. De heer Jonker verzoekt blijkbaar om vrijstelling van het betalen van marktgeld. De voorwaarde die de directeur stelt is opmerkelijk: de heer Jonker moet een "verklaring van insluiting" overleggen van de directeur van de inrichting waar hij op dat moment verblijft. Dit impliceert dat de heer Jonker gedetineerd is of in een andere vorm van gedwongen opname verblijft. Daarnaast moet hij zijn legitimatiekaart voor de markt Uilenburg inleveren. Pas als aan deze administratieve eisen is voldaan, kan de gevraagde vrijstelling voor het betalen van het staangeld (marktgeld) worden verleend.
Officieel formulier / Verklaring van insluiting.
Het document dient als officieel bewijs van de detentie van J. Jonker. De verklaring is opgesteld op 7 augustus 1939, terwijl de persoon al sinds 26 april van dat jaar vastzat. Opmerkelijk zijn de administratieve toevoegingen die na de datum van uitgifte zijn geplaatst: 1. **Vrijlating:** Een handgeschreven notitie van 14 augustus 1939 vermeldt dat Jonker op 9 augustus is ontslagen (vrijgelaten), gebaseerd op telefonische informatie. 2. **Sociaal-economische consequentie:** De onderste regels leggen een direct verband tussen de detentie en de beroepsuitoefening van de betrokkene. Er wordt melding gemaakt van een vrijstelling van zes weken voor het betalen van "marktgeld". Dit wijst erop dat J. Jonker waarschijnlijk een markthandelaar was die door zijn verblijf in het Huis van Bewaring zijn staanplaats niet kon exploiteren. 3. **Verwerking:** De aantekening "zie melding marktambtenaar" suggereert dat dit document werd gebruikt om de administratie van de gemeentelijke marktdienst op orde te brengen.
Document
Dit document is een overzichtslijst van geregistreerde vissersvaartuigen in diverse Nederlandse kustplaatsen. De lijst bevat de visserijtekens (zoals HD voor Den Helder, KW voor Katwijk, SCH voor Scheveningen) gevolgd door het vaartuignummer. Naast elk nummer staat de eigenaar van het schip vermeld met zijn of haar woonadres. Opvallend is de concentratie van eigenaren in specifieke wijken (bijvoorbeeld de Varkevisserstraat in Katwijk of de diverse straten in Scheveningen). De adressen in Ouddorp gebruiken nog de oude wijkletter-aanduiding (bijv. A. 514a). Er staan ook bedrijven op de lijst, zoals de "N.V. Kustvisscherij" in Rotterdam.
Officiële waarschuwingsbrief (aanmaning)
Dit document is een formele sommatie van het Amsterdamse Marktwezen aan een markthandelaar. De kern van de zaak is een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor een staanplaats op de markt Uilenburg. De toon is zakelijk en dwingend: de handelaar krijgt slechts drie dagen de tijd (tot 6 augustus) om de schuld te voldoen, op straffe van het definitief verliezen van zijn vaste staanplaats per 13 augustus. Opvallend is de vermelde ontsnappingsclausule onderaan: als de handelaar kan aantonen dat hij door overmacht (zoals ziekte of armoede/steun) niet kan betalen, kan de intrekking van de vergunning worden voorkomen. Dit duidt op een bureaucratisch systeem dat enerzijds streng handhaaft, maar anderzijds rekening houdt met de sociale omstandigheden van de vaak arme marktlui in die tijd. De spelling ("hierby", "onmiddellyk") is kenmerkend voor de vooroorlogse schrijfwijze.
Administratieve kaart/oproepkaart betreffende militaire mobilisatie.
* **Inhoud:** Het document betreft een individu, J. Jonker, die is opgeroepen voor militaire dienst of een aanverwante administratieve verplichting in het kader van de mobilisatie. * **Status:** Uit de aantekeningen blijkt dat de betrokkene niet is komen opdagen op de gestelde data (27 maart en 3 april, vermoedelijk 1940). * **Besluit:** Op 7 april 1940 is het advies gegeven om de procedure "in te trekken". Dit kan duiden op een administratieve afhandeling van een verzuim, een latere vrijstelling, of het vervallen van de noodzaak tot oproeping voor deze specifieke persoon. * **Handschrift:** Het document bevat zowel voorbedrukte tekst als handgeschreven invullingen in een zakelijk handschrift uit de vroege 20e eeuw.
Zakelijke correspondentie (getypte brief).
Deze brief is een formeel verzoek om opheldering van de **Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale** aan de **Dienst van het Marktwezen** in Amsterdam. De kern van het geschil betreft de betrouwbaarheid van een aanvraag voor een groothandelsvergunning door een zekere D.R. Lindeman. Hoewel een gemeentelijke controleur (J. Crouwel) de aanvraag heeft geautoriseerd met de verklaring dat de vragen "naar waarheid" zijn beantwoord, beschikt de Centrale over tegenstrijdige informatie. Zij stellen dat de aanvrager geen enkele ervaring heeft in de branche. Het woord **"nimmer"** is in de tekst onderstreept om de ernst van de vermeende onjuistheid te benadrukken. De Centrale vraagt de directeur van het Marktwezen indirect om ver tekst en uitleg over de kwaliteit van hun interne controleproces.
Marktvergunningskaart / Registratieformulier Marktwezen Amsterdam.
Dit document is een administratieve kaart van de Amsterdamse marktdienst betreffende de heer J. Jonker. Uit de kaart kunnen de volgende gegevens worden afgeleid: * **Beroep:** De heer Jonker was een marktkoopman in rijwielen (fietsen). * **Locatie:** Hij had een vaste staanplaats op de markt in de Uilenburg-buurt (aangegeven met het kruisje). * **Sociaal-economische status:** Hij ontving 'steun' (werkloosheidsuitkering) vanaf september 1939 tot maart 1940, wat duidt op een financieel moeilijke periode net voor de oorlog. * **Sanctie:** In mei 1940 is zijn marktvergunning ingetrokken. De redenen hiervoor waren dat hij niet kwam opdagen na een officiële oproeping en dat hij zijn marktgeld niet had betaald (wanbetaling). De intrekking werd met terugwerkende kracht per 21 april 1940 van kracht.
Begeleidend schrijven bij een chèque voor schadevergoeding.
Dit document is een officiële kennisgeving van de uitbetaling van een schadevergoeding. De Afdeeling Defensieschade keert een bedrag van 60 gulden uit aan de Dienst van het Marktwezen van Amsterdam. Opvallend is de strikte bureaucratische instructie: de ontvanger moet teksten die door de ambtenaar in potlood zijn voorgeschreven, met inkt overtrekken en ondertekenen alvorens de chèque verzilverd kan worden. Dit diende waarschijnlijk als een vorm van verificatie en bewijs van ontvangst/akkoord. De handgeschreven kanttekening van de Amsterdamse ambtenaar bevestigt dat de chèque naar het Gemeentelijk Girokantoor is gegaan en het getekende stuk retour is gezonden naar Den Haag op 1 september 1941.
Wekelijks werkverslag / onderhoudslogboek.
* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in het Nederlands met de toen gangbare spelling (bijv. "waschbak", "eenige", "nagezien"). * **Structuur:** Het verslag is gecodeerd met letters (K, H, V, A, B, D, E) en Romeinse cijfers, wat verwijst naar specifieke gebouwen, afdelingen of objecten binnen het beheer van de betreffende dienst. * **Inhoud:** De werkzaamheden variëren van klein onderhoud (ontstoppen WC, sleutels bijmaken) tot grotere infrastructurele zaken (onderhoud rioolgemaal, herstel vorstbeschadiging). * **Afkortingen:** * **T.D.:** Technische Dienst. * **Vm / VZ:** Waarschijnlijk Vischmarkt en Vischmarkt Zuid. * **v. Cant Z:** Van Kantine Z(?). * **rep.:** reparatie. * **G.W.:** Mogelijk Gemeentewerken.
Handgeschreven memo op een voorgedrukt administratief formulier ("Alg. Zaken-Model No. 14").
* **Inhoud:** Het document betreft een rapportage over de afkeuring van een partij room. Er wordt melding gemaakt van 60 stuks (vermoedelijk verpakkingen van een pond) room die door een officiële keurmeester zijn afgewezen. * **Procedures:** De eigenaar of verzender van de room, J. Jonker uit Stavoren, is hiervan schriftelijk op de hoogte gesteld middels een 'afkeuringsbewijs'. De handgeschreven toevoeging "advies s.v.p." aan Th. Stam suggereert dat er binnen de organisatie overleg nodig was over de verdere afhandeling (bijvoorbeeld vernietiging of alternatieve bestemming). * **Handschrift en Identificatie:** De tekst is geschreven in een vlot, zakelijk handschrift. Er worden twee personen met de achternaam Stam genoemd (Th. Stam en J. v. Stam), wat kan wijzen op familieleden binnen hetzelfde bedrijf of dezelfde keuringsinstantie. * **Administratieve context:** Het gebruik van "Alg. Zaken-Model No. 14" en de specifieke dossiernummers duiden op een gestandaardiseerde bureaucratische werkwijze, typerend voor overheidsinstellingen of grote coöperaties uit die tijd.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.
| J.Jonker | Uilenburg | 2-9-39 | Aan oproepingen geen gevolg gegeven |
Getypt ambtelijk schrijven (lijst/bijlage).
| J.Jonker | Uilenburg | 2-9-39 | Aan oproepingen geen gevolg gegeven |
Getypte lijst, behorend bij een officiële brief.
| J.Jonker | Uilenburg | 2-9-39 | Aan oproepingen geen gevolg gegeven |
Koopliedenlijsten
Onbekend — standplaats \------------------------------
Onbekend
Uilenburg — standplaats Aan oproepingen geen gevolg gegeven
Uilenburg — standplaats Aan oproepingen geen gevolg gegeven
Uilenburg — standplaats Aan oproepingen geen gevolg gegeven
Waterlooplein — standplaats Vischhandel 37,30
Waterlooplein
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE U. Muller HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . 85/13/2 M. 24 Mei 1941. Intrekking kramenvergunning ten name van Th.Jonker. Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat Th.Jonker, 2e Oosterparkstraat 121 alhier, wien op 3 April 1939 onder no.811 L.M. 1938 door Burgemeester en Wethouders vergunning werd verleend tot het plaatsen van kramen op de markt Dappers...
# TRANSCRIPTIE Politie te Amsterdam. No. F. 399 Bur. "Inlichtingendienst" [Stempel: No 46A / 163 / 1 M.1941 9/12] R A P P O R T Ik ondergeteekende, N.C. Jonker, rechercheur van politie, dienstdoende aan opgemeld bureau, verklaar het volgende. Op 29 November 1941, des voormiddags te p.m. 9.- uur, ...
# TRANSCRIPTIE (Bovenaan handgeschreven:) *extra* 85/43/1 M G. 27 Maart 1939. den Heer Th. Jonker, 2e Oosterparkstraat 121, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Op Vrydag 24 Maart jl. is geconstateerd, dat op de markt Dapperstraat materiaal, bestemd voor het uitstallen van goederen, dat door U was verhuurd, aanwezig was, zonder dat U hiervoor vergunning is verleend. In verband hiermede verzoek ik U Woens...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *Lu Müller* [?] [Getypt rechtsboven:] HG. [Handgeschreven diagonaal:] *verzonden 26/5* den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> 85/13/2 M. 24 Mei 1941. <u>Intrekking kramenvergunning</u> <u>ten name van Th. Jonker.</u> Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat Th. Jonker, 2e Oosterparkstraat 121 a...
# TRANSCRIPTIE 85/43/1 M [handgeschreven:] Verzonden 28/3 G. 27 Maart 1939. den Heer Th. Jonker, 2e Oosterparkstraat 121, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Op Vrydag 24 Maart jl. is geconstateerd, dat op de markt Dapperstraat materiaal, bestemd voor het uitstallen van goederen, dat door U was verhuurd, aanwezig was, zonder dat U hiervoor vergunning is verleend. In verband hiermede verzoek ik U Woensd...