Archief 745
Inventaris 745-312
Pagina 155
Dossier 27
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypte lijst/bijlage bij een ambtelijke brief.

16 april 1940. Van: Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Aan: Wethouder voor de Levensmiddelen.

Origineel

Getypte lijst/bijlage bij een ambtelijke brief. 16 april 1940. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief no.17/1/2 M. d.d. 16 April 1940 van den Directeur van het Marktwezen aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen.

LIJST VAN KOOPLIEDEN, DIE INGEVOLGE ARTIKEL 11c VAN HET REGLEMENT OP DE MARKTEN HUN PLAATS OP DE MARKTEN VERLIEZEN.

Naam Markt Datum ingang steun Bijzonderheden
I.Polak Uilenburg 9-4-39 Verzocht uitstel tot Februari 1940. Heeft daarna zijn plaats echter nog niet bezet.
M.Sierles Waterlooplein 24-9-39 Aan oproeping geen gevolg gegeven
M.Polk Mosplein Juli 1939 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
L.H.de Vos-v.d.Burgt Lindengracht 16-9-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
H.J.Termeulen Alb.Cuypstraat 24-9-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
J. ● Vos Westerstraat 16-9-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
H.K.Engelbracht Lindengracht 16-9-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
J.Jonker Uilenburg 2-9-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
K.Passchier Waterlooplein } Uilenburg } 4-6-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
J.v.d.Moot Lindengracht 2-7-39 Aan oproepingen geen gevolg gegeven
P.Schouten Lindengracht 25-6-39 Ziet geen kans voorloopig een plaats op de markt in te nemen.

Opvallend is dat bijna alle genoemde personen sinds de zomer of het najaar van 1939 "steuntrekkend" waren. In de kolom "Bijzonderheden" valt op dat de overgrote meerderheid simpelweg niet reageerde op officiële oproepen ("Aan oproepingen geen gevolg gegeven"). Dit duidt op een onvermogen of onwil om de handel voort te zetten, mogelijk door ziekte, schulden of de algemene economische malaise aan de vooravond van de oorlog. De datum van het document, 16 april 1940, is cruciaal: dit is minder dan een maand voor de Duitse inval in Nederland. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de economische situatie gespannen.

Veel van de genoemde namen (zoals Polak en Sierles) en de genoemde locaties (Uilenburg, Waterlooplein) wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Voor deze kleine zelfstandigen betekende het verlies van een marktplaats het definitief wegvallen van hun zelfstandige bestaansmiddelen, waardoor zij volledig afhankelijk werden van de armenzorg.

Hoewel dit in de eerste plaats een bureaucratische maatregel van de gemeente Amsterdam lijkt om ongebruikte marktplaatsen vrij te maken, illustreert het de precaire economische positie van de Amsterdamse marktkooplui vlak voordat de bezettingsmacht specifieke anti-Joodse economische maatregelen zou gaan invoeren.

Samenvatting

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam uit de vroege lente van 1940. De kern van het document is de handhaving van Artikel 11c van het marktreglement. Dit artikel bepaalde blijkbaar dat marktkooplieden hun vergunning of vaste staanplaats verloren wanneer zij een beroep deden op de openbare steun (sociale bijstand) en vervolgens niet ingingen op oproepen om hun handel weer te hervatten.

Opvallend is dat bijna alle genoemde personen sinds de zomer of het najaar van 1939 "steuntrekkend" waren. In de kolom "Bijzonderheden" valt op dat de overgrote meerderheid simpelweg niet reageerde op officiële oproepen ("Aan oproepingen geen gevolg gegeven"). Dit duidt op een onvermogen of onwil om de handel voort te zetten, mogelijk door ziekte, schulden of de algemene economische malaise aan de vooravond van de oorlog.

Historische Context

De datum van het document, 16 april 1940, is cruciaal: dit is minder dan een maand voor de Duitse inval in Nederland. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, was de economische situatie gespannen.

Veel van de genoemde namen (zoals Polak en Sierles) en de genoemde locaties (Uilenburg, Waterlooplein) wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Voor deze kleine zelfstandigen betekende het verlies van een marktplaats het definitief wegvallen van hun zelfstandige bestaansmiddelen, waardoor zij volledig afhankelijk werden van de armenzorg.

Hoewel dit in de eerste plaats een bureaucratische maatregel van de gemeente Amsterdam lijkt om ongebruikte marktplaatsen vrij te maken, illustreert het de precaire economische positie van de Amsterdamse marktkooplui vlak voordat de bezettingsmacht specifieke anti-Joodse economische maatregelen zou gaan invoeren.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Meyer Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaf-fing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaffing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A Boumeester Waterlooplein
A. Bouwmeester Uilenburg bezet thans reeds sedert 9 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel
A. Bouwmeester meerdere Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Hagenaar Waterlooplein
Aron Vogel meerdere Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
Aron Vogel Waterlooplein 21/1 39
Abraham Prins Waterlooplein 27/2 39
B.F. Reinen Waterlooplein Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
B.J. van Straten meerdere Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel is 66 jaar en ziek.
B.J. van Straten meerdere bezet thans reeds sedert 10 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
B. Kloos Uilenburg heeft geen kans thans op de markten zijn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
Benjamin Schelvis Waterlooplein 15/1 40
C Bleekrode-Kinsbergen Waterlooplein
C. Prins Waterlooplein 18/1 40
M.C.A. Renes meerdere Is 68 jaar; wil in steun blyven.
C. Renes meerdere is 69 jaar; wil in steun blijven.
C.E. Molenaars Waterlooplein 21/12 39 sg
C. van Bambergen Waterlooplein
D.A. Overmars Waterlooplein 23/12 39
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2