L. Ossedrijver
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
L. Ossedrijver was een marktkoopman actief op de Waterlooplein en Uilenburg. Hij was gehuurd op de Centrale Markt en fungeerde als debiteur. In 1944 werd zijn zaak beheerd door een door de bezetter benoemde verwalter (A.v.d. Wecke), wat wijst op arisering. Het adres Eemstraat 46 was in gebruik in 1944.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).
* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).
Document
Het document is een gedetailleerde inventarisatie van transportmiddelen in gebruik bij diverse groothandelaren (vaak in de fruitsector, zoals expliciet vermeld bij Keukens en Oosterom). De tabel structureert gegevens over de eigenaar, het voertuigidentificatienummer (provinciale kentekens), het type voertuig (merk en bouwjaar) en de fysieke kenmerken of contactinstructies. Belangrijke elementen: * **Kentekens:** Gebruik van het oude Nederlandse provinciale systeem (G/GZ voor Noord-Holland, H/HZ voor Zuid-Holland, L voor Utrecht). * **Voertuigen:** De lijst wordt gedomineerd door Amerikaanse merken zoals Ford en Chevrolet, met bouwjaren tussen 1929 en 1939. * **Terminologie:** Termen als 'open wagen', 'gesloten wagen' en 'met huif' duiden op de transportcapaciteit en bescherming van de goederen. * **Afkortingen:** "Sz" (Szoon), "Zn" (Zonen), "Wed:" (Weduwe), "A'dam" (Amsterdam). De letter 'B' dient als classificatie voor ondernemers buiten de stadsgrenzen van Amsterdam.
Intern rapport / Dienstmededeling
* **Inhoud:** De controleur rapporteert dat een lade van het bureau van de heer Ossedrijver is opengebroken. Saillant detail is dat de lade voorheen niet geopend kon worden omdat de sleutel zoek was. Ondanks de forcering (schade aan de onderzijde, slot ontzet) wordt er niets als vermist opgegeven. * **Toon en Stijl:** Het rapport is opgesteld in zakelijk, vooroorlogs ambtelijk Nederlands ("hedenmorgen", "hetwelk"). De roodpotlood-notitie van een superieur (gedateerd 13-9-39) bevat een berisping: men had de politie moeten inschakelen voor forensisch onderzoek (vingerafdrukken), ongeacht of er iets gestolen was. * **Bijzonderheden:** De tekst bevat een correctie waarbij het woord "het" is doorgehaald en vervangen door een toevoeging boven de regel. De rode aantekening onderstreept het belang van procedures bij beveiligingsincidenten.
Brief / Aanvraag voor een toegangsbewijs.
Het document is een formeel verzoek van de heer J. Zee uit Wester-Blokker voor het verkrijgen van een toegangsbewijs tot de Centrale Markt in Amsterdam. Het document is uniek omdat zowel de aanvraag van de betrokkene (handgeschreven) als de noodzakelijke verificatie door de handelsrelatie (getypt) op één vel papier zijn gecombineerd. De kernpunten zijn: * **Doel:** Legitimatie verkrijgen voor incidentele bezoeken aan de markt. * **Relatie:** J. Zee treedt op als "afzender" (leverancier) voor de firma van de Weduwe L. Ossedrijver. Dit verklaart waarom hij toegang nodig heeft, ook al is hij geen directe koper of verkoper op de marktvloer zelf. * **Administratieve proces:** Er wordt verwezen naar bijgevoegde foto's, wat aangeeft dat het toegangsbewijs waarschijnlijk een persoonsgebonden pasje met pasfoto betrof. De handgeschreven code "№ 53/60/1 M. 1039" duidt op de archivering en verwerking door de marktdirectie.
Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.
Getypte debiteurenlijst (boekhoudkundig overzicht).
* **Inhoud:** Het document is een financiële momentopname van openstaande posten bij een koelhuis. Het overgrote deel van de posten betreft kleine bedragen, wat duidt op kleinschalige opslag of restposten. * **Boekhoudkundige termen:** De afkorting "CR." staat voor Credit. Deze klanten hadden een tegoed bij het koelhuis (bijvoorbeeld door overbetaling of retourzendingen), wat in mindering wordt gebracht op het totaal van de debiteuren (debetstand). * **Sleutelposten:** Twee bedrijven domineren de lijst qua omvang: N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (f 3437,23) en N.V. A.J. de Graaf (f 1388,66). Samen zijn zij verantwoordelijk voor meer dan 80% van het totale uitstaande bedrag. * **Opvallende namen:** Er staan diverse namen op de lijst die veelvoorkomend waren binnen de Joodse gemeenschap in de handel (zoals Agsteribbe, Hakker, Mok, Ossedrijver, Posner en Stodel). Ook bekende bedrijven zoals Polak & Schwarz (essencefabriek) en landgoed De Olmenhorst worden vermeld.
Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).
* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---
Inspectierapport of controlelijst betreffende leveringen.
Dit document is een dagelijks verslag of een controlelijst van een functionaris (mogelijk een keurmeester of controleur van een veiling of distributieorgaan) die toezicht houdt op de aanvoer van goederen. Uit de tekst blijkt een strikte controle op wie wat en wanneer levert. * **Naleving:** Er wordt nauwgezet bijgehouden wie in gebreke blijft ("niet geleverd", "nimmer geleverd"). * **Handhaving:** De controleur treedt actief op door handelaren te waarschuwen ("door mij gewaarschuwd"). * **Producten:** Er wordt expliciet melding gemaakt van een "zeer groote aanvoer asperges" bij de handelaar Spiering. * **Administratieve verwerking:** De verschillende kleuren inkt en potlood wijzen op een levend document dat gedurende enkele dagen is bijgewerkt (data variëren van 20/6 tot 30/6). De blauwe aantekeningen lijken een definitieve status aan te geven ("geen handel", "in orde").
Saldi-staat (overzicht van openstaande posten/debiteuren).
Dit document is een financiële administratie van het koelhuis van de Centrale Markt in Amsterdam, gedateerd bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Het overzicht toont de openstaande saldi van diverse handelaren en instanties. Enkele opvallende zaken: 1. **Grootte van de schulden:** De grootste debiteuren zijn N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (ƒ 3437.23) en N.V. A.J. de Graaf (ƒ 1383.39), wat wijst op grote groothandelsactiviteiten. 2. **Creditposten (CR.):** Verschillende namen hebben een klein creditsaldo (teveel betaald of retour), wat met blauwe inkt is geaccentueerd. 3. **Aanwezigheid Wehrmacht:** De Duitse Wehrmacht staat genoteerd als debiteur voor een aanzienlijk bedrag van ƒ 595.57, wat aantoont dat de bezetter direct gebruikmaakte van de faciliteiten van de Centrale Markt voor de opslag en levering van levensmiddelen. 4. **Joodse namen:** In de lijst komen veel namen voor die historisch geassocieerd worden met de Joodse handelsgemeenschap in Amsterdam (o.a. Agsteribbe, Hakker, Mok, Moffie, Polak, Stodel, Velmans). In maart 1941 waren veel van deze handelaren nog actief, hoewel de anti-Joodse maatregelen van de bezetter reeds in volle gang waren.
Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.
Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).
Getypte tabel/lijst.
Het document is een administratief overzicht van openstaande huurschulden. Opvallende details zijn: * **Typfout in datum:** Bij de tweede post (W.v.d. Eykel) staat als einddatum van de verhuring "31/5/'44" vermeld, terwijl de huurperiode op 1/6/'44 begint. Waarschijnlijk is dit een verschrijving voor 1945. * **Hoofdelijke aansprakelijkheid:** Bij de derde post wordt expliciet vermeld dat de twee huurders gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het volledige bedrag. * **Verwalter:** Bij de vierde post wordt gesproken over een "Verwalter" (beheerder) voor de firma van de weduwe L. Ossedrijver. Dit is een beladen term uit de bezettingstijd. * **Huurprijzen:** De bedragen variëren van 500 tot 1400 gulden per jaar, wat voor die tijd aanzienlijke bedragen waren voor opslagruimte.
Doorslag van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
Dit document is een zakelijke correspondentie uit de late oorlogsjaren in Nederland. De kern van de brief is het verstrekken van het actuele adres van de firma "Wed. L. Ossedrijver". De meest cruciale informatie in de brief is de toevoeging tussen haakjes: **"(Verwalter de Heer A.v.d. Wecke)"**. Een 'Verwalter' was een door de Duitse bezetter aangestelde beheerder voor bedrijven die aan Joodse eigenaren toebehoorden. Het doel hiervan was het onteigenen ("Ariseren") van Joods bezit. De vermelding van een Verwalter bevestigt dat de firma Ossedrijver een Joodse onderneming was die onder dwangbeheer was gesteld. De datum van verzending (18 december 1944) valt midden in de Hongerwinter, een periode waarin de administratieve molen van de bezettingsautoriteiten en de gemeente Amsterdam ondanks de extreme omstandigheden bleef doordraaien.
Administratief overzicht ("Staat van schulden") betreffende huurachterstanden van onroerend goed.
* **Administratief proces:** Het document fungeert als een 'openstaande posten lijst'. Er is een duidelijke kolom voor aanmaningen ("datum aanmaning"), wat wijst op een gestructureerd incassobeleid door de beheerder van de panden. * **Huurdersprofielen:** De huurders variëren van firma's (Fa. Burger) tot particulieren die samen huren (Van Spijk & Simons). De objecten zijn voornamelijk pakhuizen, wat wijst op commercieel vastgoedbeheer. * **Financiële afhandeling:** Er wordt gebruikgemaakt van verschillende betaalmethoden: contant ("per kas"), via de bank ("N.H. Bank", vermoedelijk Noord-Hollandsche Bank) en per giro. * **Opvallend detail:** Bij post 2 staat een typefout in de huurtermijn (31/5/'44 in plaats van '45). Post 3 is handmatig omcirkeld, wat vaak duidt op extra aandacht of een afwijkende status. ---
Getypte zakelijke brief/memo (doorslag).
* **Historische context:** Het document is opgesteld in oktober 1944, midden in de bezettingstijd en aan het begin van de Hongerwinter. Ondanks de oorlogsomstandigheden en de naderende bevrijding van het zuiden, bleef de bureaucratie van de gemeente Amsterdam (Centrale Markt) strikt toezien op de inning van huren. * **Terminologie:** De term **"verwalter"** is hier cruciaal. Dit was de Duitse aanduiding voor een door de bezetter aangestelde bewindvoerder die het beheer overnam van een Joodse onderneming. De firma Wed. L. Ossedrijver was een Joodse fruithandel op de markt die onder dwangbeheer was gesteld ('gearyaniseerd'). * **Locatie:** De Centrale Markt bevond zich aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. De pakhuisruimte (H 23) betreft een specifieke opslagplaats binnen dit complex. * **Bedragen:** De jaarhuur bedroeg 1400 gulden, wat in 1944 een aanzienlijk bedrag was. De achterstand betreft exact twee maanden (september en oktober).
Archieflijst-vermeldingen
Saldi-staat (overzicht van openstaande posten).
| Brusse & Sippel | 15.66 | L.Ossedrijver | 231.22 |
Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).
| L. Ossedrijver | 7.86 | | | |
Koopliedenlijsten
Onbekend
Onbekend
Uilenburg — standplaats 31-12-1942 P
Onbekend
Onbekend
Onbekend
Onbekend
Relevante Archieffragmenten
van de fa. Ossedrijver, die hij mij als "Hannes" beschreef, te hebben gezeten en gezien te hebben, dat deze knecht met een mes meergenoemde teekening in de bank onder het cijfer 4 had aangebracht. **[Marginale notitie links:]** Ten Ruitenstraat 12 J.E. Sas., meer bekend als "Hannes", geboren 18 September 1883, knecht van de fa. Ossedrijver huurster van pakhuis hal No.23, wie ik over een en ander ...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw:] Verzonden 15/6 [Rechtsboven:] vB/HB. [Linksboven:] 46a/96/ /5M. [Rechtsboven onder kenmerk:] 15 Juni 1943. [Onderwerp:] kisten H.F. Ossedorp. Den Heer Directeur der Nederlandsche Visscherijcen- trale, 2e Adelheidstraat 300, 's - G r a v e n h a g e . Ten vervolge op mijn brief d.d. 30 April jl. no.46a/96/3 M. en naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 M...
# TRANSCRIPTIE 46a/123/2M. M/SV. 23 Juni 1944. N.V. Vischhandel v/h Henry A. Osendarp, te Y m u i d e n (NH) ================ In antwoord op Uw schrijven van 20 Juni jl. deel ik U mede, dat de inhoud van de in beslag genomen mand door ambtenaren van mijn dienst onder toezicht van den opsporingsambte- naar is gewogen en een gewicht van 27 kg. à f. 2,09 werd geconstateerd. Dit kwantum staat...
# TRANSCRIPTIE 46a/123/2M. M/SV. 23 Juni 1944. N.V. Vischhandel v/h Henry A. Osendarp, te Y m u i d e n (NH) =============== In antwoord op Uw schrijven van 20 Juni jl. deel ik U mede, dat de inhoud van de in beslag genomen mand doo...
heden rapport aangezegd. De grossier P.van Saane heeft onderget nog niet gesproken daar deze om 6 uur nog niet aanwezig was. P.van Saane heeft verleden week by onderget.aangifte gedaan van diefstal van 7 bloemkoolen vanaf zyn plaats in de Hal. Personeel van Ossedryver was J.F.Sas [onderstreept] geb.18 September 1893 te Gorichem reeds jaren in dienst by de Fa.Ossedryver. I [handgeschreven boven ad...