J. Peper

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Categorisering:** De kolommen K, KR en KP duiden waarschijnlijk op verschillende rollen of statussen (bijv. Koper, Relatie, Personeel). De aantekening "Personeel" in de kantlijn bevestigt dit. * **Financiële gegevens:** Er is sprake van een vastgesteld tarief (bedrag). Groepen van twee personen betalen veelal 12 gulden, een groep van drie betaalt 14 gulden en een groep van vijf personen betaalt 18 gulden. Dit duidt op administratieve kosten per bedrijf of huishouden. * **Geografie:** De genoemde straten bevinden zich voornamelijk in Amsterdam, specifiek in buurten met een historisch grote Joodse populatie zoals de Jodenbuurt (Rapenburgerstraat), de Transvaalbuurt en de Rivierenbuurt (Merwedeplein). * **Administratief gebruik:** Het document bevat handgeschreven toevoegingen (zoals "Bedrag" en "Kaart nr" boven de kolommen) en doorhalingen, wat aangeeft dat dit een werkdocument was voor dagelijks gebruik door de betreffende instantie.

Brief/verzoekschrift

Het document is een zakelijk verzoek van een vrouw (Mw. J. Peper) aan een gemeentelijke of marktinstantie. Haar echtgenoot, de groenten- en fruithandelaar J. Peper, had voor het jaar 1942 de som van 10 gulden vooruitbetaald voor een marktbewijs (vergunning) van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het verzoek is de terugbetaling van dit bedrag naar rato. De reden die zij opgeeft, is dat haar man sinds 10 januari 1942 is opgeroepen voor de "werkverruiming". Hij is hiervoor "goedgekeurd" en heeft moeten vertrekken, waardoor hij zijn handel op de markt niet langer kan uitoefenen. De brief geeft specifieke locaties weer: het woonadres in de Tilanusstraat en de verkooplokatie in de 2e Oosterparkstraat.

Ambtsbrief / Correspondance van de gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijk verzoek voor een terugbetaling van marktgelden. De kern van de zaak is dat de heer J. Peper, een handelaar/koper op de Centrale Markt in Amsterdam, zijn jaarlijkse toegangsgeld van 10 gulden voor 1942 al had voldaan, maar zijn werkzaamheden al begin januari moest staken. De reden hiervoor is aangrijpend: hij is opgeroepen door het Gewestelijk Arbeidsbureau en afgevoerd naar een "Joodsch werkkamp in Drente". Zijn vrouw verzoekt nu om teruggave van het vooruitbetaalde geld voor de rest van het jaar. De directeur van de dienst ondersteunt dit verzoek op basis van "billijkheid" en verwijst naar de relevante gemeentelijke verordening om een restitutie van ƒ 9,50 te rechtvaardigen (het jaarbedrag minus de kosten voor de twee weken dat hij nog werkzaam was). ---

Brief (doorslag/archiefkopie van een officieel schrijven).

Deze brief is een zakelijke mededeling aan mevrouw J. Peper waarin wordt bevestigd dat zij een bedrag van 9,50 gulden terugkrijgt. Dit bedrag betreft teveel betaald "entréégeld" voor de Centrale Markt in Amsterdam. De burgemeester heeft dit besluit genomen op basis van "billijkheid" (redelijkheid). Om het geld te ontvangen moet de ontvanger twee dingen doen: 1. Een bijgevoegde kwitantie ondertekenen en inleveren bij de kassier aan de Jan van Galenstraat 14. 2. Haar entréékaart en legitimatiekaart voor de Centrale Markt definitief inleveren. Het feit dat mevrouw Peper haar officiële toegangs- en legitimatiebewijzen moet inleveren, wijst erop dat haar recht om de markt te bezoeken of daar handel te drijven wordt beëindigd.

Officiële brief/correspondentie.

* **Inhoud:** De brief informeert Mevrouw Peper dat zij een bedrag van 9,50 gulden terugkrijgt van de gemeente Amsterdam. Dit bedrag betreft teveel betaald entreegeld voor de Centrale Markt. De restitutie wordt verleend op "gronden van billijkheid", wat duidt op een coulanceregeling of een correctie van een onredelijke situatie. * **Procedure:** Om het geld te ontvangen moet zij een getekende kwitantie inleveren bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen). Opvallend is de eis dat zij haar entreekaart en legitimatiekaart voor de markt moet inleveren. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in formeel, ambtelijk Nederlands ("U" met hoofdletter, archaïsche spelling zoals "restitutie te verleenen"). * **Administratieve details:** De vermelding "Wijk 11" was een toenmalige indeling van de stad voor administratieve doeleinden.

Document

De brief betreft een besluit van de Burgemeester van Amsterdam om een bedrag van 9,50 gulden te restitueren aan mevrouw J. Peper. Dit bedrag was oorspronkelijk betaald als entreegeld voor de Centrale Markt (C.M.). Opvallend is de voorwaarde dat zij haar entreekaart en legitimatiekaart definitief moet inleveren. De handgeschreven notitie "afgekeurd voor werkverruiming" duidt op een administratieve afhandeling binnen de sociale werkvoorziening van die tijd. De term 'werkverruiming' sloeg op projecten voor werklozen. Het feit dat zij haar marktbescheiden moet inleveren, wijst erop dat haar recht om op de markt te handelen of deze te betreden is beëindigd.

Kwitantie / Ontvangstbewijs.

* **Doel van het document:** Dit is een officieel bewijs van terugbetaling (restitutie) van een eerder betaald entreegeld voor de Centrale Markt in Amsterdam. * **Administratieve details:** De terugbetaling geschiedt op basis van een specifiek besluit van de burgemeester van Amsterdam, gedateerd op 13 maart 1942 (kenmerk 55/l. LM 1942). * **Formuliergebruik:** Opvallend is dat er een oud formulier uit de jaren '30 is gebruikt (voorbedrukt met "1932"), waarbij de "3" handmatig is gewijzigd in een "4" om het jaartal 1942 te vormen. Dit wijst op hergebruik van oude voorraad in oorlogstijd. * **Bedrag:** Het bedrag van 9,50 gulden was in 1942 een aanzienlijk bedrag (omgerekend naar huidige koopkracht circa 70 tot 80 euro).

Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.

Register/Lijst van personen met adressen (handgeschreven).

De lijst vertoont kenmerken van een administratieve index van personen. Opvallend is de concentratie van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Nikkelsberg, Pach, Sarfatij, Pinto, Polak, Sjouwerman). De adressen bevinden zich grotendeels in de toenmalige Joodse buurt (Uilenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Krugerplein). De kolommen "S." en "№" verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar dossier- of kaartnummers in een centraal archief. De doorhalingen suggereren mutaties, zoals verhuizingen of administratieve correcties.

Krantenknipsels (geplakt op een ondergrond).

* **Stijl en Taal:** De teksten zijn geschreven in de formele stijl van de vroege jaren '40. Opvallend is het gebruik van eufemismen en politiek jargon in het eerste fragment ("nieuwe oriënteering", "concentratie van krachten"), wat wijst op de invloed van de bezetter op de Nederlandse vakbeweging. * **Typografie:** Gebruik van een traditionele schreefletter (Serif) voor de broodtekst. De koppen van de verschillende secties variëren in dikte en stijl. * **Onderbrekingen:** De teksten van fragment 2, 3 en 4 breken abrupt af aan de rand van het knipsel, wat gebruikelijk is bij dergelijke verzamelingen. In fragment 3 (Bruintje Beer) lijkt er een zetfout of een fysieke beschadiging in de tekstkolom te zitten waardoor de zinnen niet logisch doorlopen.

Administratieve lijst/register (waarschijnlijk bevolkingsregister of een specifiek hulpregister voor sociale zorg of belasting).

- **Inhoud:** De lijst toont een overzicht van Amsterdamse inwoners, gerangschikt op naam met bijbehorende geboortedatum, een code (waarschijnlijk geloofsovertuiging of burgerlijke staat) en hun woonadres. - **Geografie:** De adressen bevinden zich grotendeels in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt) en de oude Joodse buurt in het centrum. - **Demografie:** Veel familienamen op de lijst duiden op een Joodse achtergrond (o.a. Mechanicus, Meents, Mok, Mouwes, Pach, Pinto, Polak, Van Praag). - **Coderingen:** - De Romeinse cijfers (I, II, III) en de superscript 4 achter huisnummers geven de verdieping aan ("hoog"). De letter 'b' staat voor benedenwoning. - De letter 'D' in de rechterkantlijn (bij J. Peper en J. Pronto) staat zeer waarschijnlijk voor 'Dood' of 'Deces', een standaard archiefmarkering om aan te geven dat de persoon is overleden. - De terugkerende opmerking "A. gr. fund" (of 'funt') verwijst mogelijk naar een administratief fonds of een specifieke registratielijst (bijv. 'Algemeen Grondfonds' of een pensioenlijst).

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.

# TRANSCRIPTIE [Linkerbovenhoek:] A. Peper 36 jaar _______

# TRANSCRIPTIE Aan: J. F. Jansen Czaar Peterstraat 93 ^I

# TRANSCRIPTIE 19 Dec. 1941 plaats J. Jansen Dapperplein [omkaderd: visch va buiten gekocht] 2 beurten overslaan

# TRANSCRIPTIE Nº 2ᴮ / 911 / M. 1941 ⁴/₁₂ **<u>R A P P O R T</u>** <u>J.L. Peters, oud 24 jaar en wonende Nieuwe Leliestraat 147 alhier,</u> <u>verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit.</u> Hij verklaart van 1939 tot heden als personeel werkzaam te zijn ge- weest bij kooper L. Speijer, welke laatstgenoemde een groenten en fruit- zaak heeft, gevestigd in perceel Geleenstr...

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).