Brief/verzoekschrift Februari 1942 (stempel 26/2/1942) Mevr. J. Peper No 53 / 22/1 M. 1942 26/2

Amsterdam Datum als postmerk
Ab.

Aangezien mijn man al jaren groenten
en fruit handelaar is genaamd J. peper
Tilanusstraat 30 I Amsterdam (oost)
verkoop gelegenheid 2e oosterparkstr. 3-5
alhier heeft al eenige jaren een betaling
bewijs van de markt centrale voor een
Jaar voor de somma van f 10.= per jaar
voor 1942. aangezien mijn man sints
10 Jan: 1942 zich moest melden voor
de werk verruiming goedgekeurt
en moest vertrekken en dus niet
meer de centrale markt kon bezoeken
vanaf 10 Jan: 42 zoo verzoek ik u
beleefd de gelden van af boven ge
noemde datum mij te willen
Retouneren in afwachting
Jaar Kaart nummer 0015.76 Ag. Kr 812
Tilanusstraat 30 I
Amsterdam (o)

Mw:
J. peper Het document is een zakelijk verzoek van een vrouw (Mw. J. Peper) aan een gemeentelijke of marktinstantie. Haar echtgenoot, de groenten- en fruithandelaar J. Peper, had voor het jaar 1942 de som van 10 gulden vooruitbetaald voor een marktbewijs (vergunning) van de Centrale Markt in Amsterdam.

De kern van het verzoek is de terugbetaling van dit bedrag naar rato. De reden die zij opgeeft, is dat haar man sinds 10 januari 1942 is opgeroepen voor de "werkverruiming". Hij is hiervoor "goedgekeurd" en heeft moeten vertrekken, waardoor hij zijn handel op de markt niet langer kan uitoefenen. De brief geeft specifieke locaties weer: het woonadres in de Tilanusstraat en de verkooplokatie in de 2e Oosterparkstraat. Dit document is historisch significant vanwege de datum (begin 1942) en de terminologie. De "werkverruiming" was in eerste instantie een werkgelegenheidsproject voor werklozen, maar kreeg tijdens de Duitse bezetting een sinistere bijbetekenis. Vanaf januari 1942 werden in Nederland, en specifiek in Amsterdam, grote groepen Joodse mannen opgeroepen voor deze werkkampen.

De naam Peper en de woonlocatie (de Tilanusstraat in de Oosterparkbuurt) duiden met grote waarschijnlijkheid op een gezin van Joodse afkomst. De brief illustreert de bureaucratische realiteit van die tijd: terwijl een gezin wordt ontwricht door gedwongen tewerkstelling, probeert de achtergebleven echtgenote de beperkte financiële middelen (de 10 gulden marktgeld) veilig te stellen door middel van een formeel verzoek aan de instanties. Het is een tastbaar bewijs van hoe de maatregelen van de bezetter direct ingrepen op de kleine zelfstandigen in de stad. J. Peper