Brief / Verzoekschrift. 11 augustus 1939. W. Cruijff, winkelier in aardappelen, groenten en fruit. No 53/98/1 M. 1939 12/12
Amsterdam 11 Aug. ’39.

m/b 18 November

Wel. Ed. Heer

Ondergetekende W. Cruijff
Palmgracht 56 II te Amsterdam,
winkelier in Aardappelen
Groenten en Fruit, bezit
een Jaarkaart als bewijs van
toegang voor de Centrale Markt.
Daar ik mij sinds 28 Augus-
tus j.l. in Militaire dienst
bevind, verzoek ik U. Edel-
beleefd, mij schadeloos te
stellen, daar ik vanaf 28
Augustus geen gebruik van mijn
Jaarkaart kon maken.
Hopende op een gunstige
beschikking Uwerzijds,
teeken ik
Hoogachtend
Uw. dienstw. dien.

[Handtekening: W Cruijff]

winkel:
Willemstraat 95.
Amsterdam. C.

53 * Inhoud: De heer W. Cruijff, een Amsterdamse groenteman, verzoekt om een financiële tegemoetkoming of restitutie ("schadeloos te stellen") voor zijn jaarkaart van de Centrale Markt.
* Reden: Hij kan geen gebruik maken van de kaart omdat hij in militaire dienst is getreden.
* Opvallend detail: De brief is gedateerd op 11 augustus 1939, maar er wordt verwezen naar militaire dienst "sinds 28 Augustus j.l." (jongstleden). Indien de brief daadwerkelijk in augustus 1939 is geschreven, zou dit naar augustus 1938 moeten verwijzen. Gezien de historische context van de algemene mobilisatie (die begon op 28 augustus 1939), is het echter aannemelijker dat de afzender zich ofwel in de maand heeft vergist (en het november had moeten zijn, zoals de kantlijnnotitie suggereert), of dat hij een jaarkaart had die liep tot 28 augustus en hij anticipeerde op zijn diensttijd.
* Taalgebruik: Formeel en beleefd ("Wel. Ed. Heer", "Edelbeleefd", "Uwerzijds"), passend bij een officieel verzoek aan een instantie in die tijd. * Historische achtergrond: Het document stamt uit de periode vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Op 28 augustus 1939 werd in Nederland de algemene mobilisatie afgekondigd. Veel kleine zelfstandigen, zoals deze groentewinkelier uit de Jordaan (Palmgracht/Willemstraat), werden opgeroepen voor de dienst, wat direct gevolgen had voor hun bedrijfsvoering en lopende verplichtingen of abonnementen.
* Centrale Markt: De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was destijds dé plek waar winkeliers hun voorraad inkochten. Een jaarkaart was essentieel voor de bedrijfsvoering van een groenteman.
* Sociale context: De afzender woonde en werkte in de Jordaan, destijds een volksbuurt. De brief toont de administratieve rompslomp waar gewone burgers mee te maken kregen door de dreigende oorlogssituatie. U. Edel W. Cruijff