Dienstbrief / Circulaire aan afdelingschefs.
Origineel
Dienstbrief / Circulaire aan afdelingschefs. 9 november 1940. De Gemeentesecretaris van Amsterdam. Chefs van afdeelingen en Hoofden van Hulpsecretarieën. No [stempel: 8 A/107/6 M 1940 1/1] GEMEENTE AMSTERDAM [handgeschreven: Markth.]
No.399 Bur.G.1940.
[handgeschreven: 1028 Lm. 1940]
Amsterdam, 9 November 1940.
MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.
Hierbij heb ik de eer U te berichten, dat ik, in overleg met de Dienstcommissie, de onderstaande regeling van de kantoortijden voor de Gemeentesecretarie gedurende de wintermaanden 1940/1941 heb vastgesteld:
| Aanvang | Einde | ||
|---|---|---|---|
| van 11 dezer tot en met 23 dezer: | 9 uur 15 | 17 uur 15 | |
| " 25 " " " " 30 " | 9 uur 30 | 17 uur 15 | |
| " 2/12 1940 " " " 14/12/1940: | 9 uur 45 | 17 uur 15 | |
| " 16/12/1940 " " " 4/1 /1941: | 10 uur | 17 uur 15 | |
| " 6/1 /1941 " " " 25/1 /1941: | 10 uur | 17 uur 30 | |
| " 27/1 /1941 " " " 1/2 /1941: | 9 uur 45 | 17 uur 30 | |
| " 3/2 /1941 " " " 15/2 /1941: | 9 uur 30 | 17 uur 30 | |
| " 17/2 /1941 " " " 22/2 /1941: | 9 uur 15 | 17 uur 30 | |
| " 24/2 /1941 " " " 24/4 /1941: | 8 uur 45 | 17 uur 15. |
Het einde van den werktijd op Zaterdag blijft in deze periode vastgesteld op 13 uur.
Per communiqué in de dagbladen wordt van tijd tot tijd van deze gewijzigde kantoortijden mededeeling gedaan. Ook op deze wijze wordt bericht, gedurende welke uren de bureaux voor het publiek geopend zullen zijn.
Ik verzoek U, het bovenstaande ter kennis te brengen van de onder U ressorteerende ambtenaren, benevens diensten of bedrijven.
Van deze gelegenheid maak ik gebruik, U erop te wijzen, dat mijn aandacht meer dan eens is gevestigd op de omstandigheid, dat vele ambtenaren in het algemeen, zoodra de klok 17 uur of, op Zaterdag, 13 uur heeft geslagen, reeds het gebouw verlaten; dit kan slechts mogelijk zijn, doordien de erbij betrokkenen te vroeg hun werk neerleggen. Ik verzoek U, de onder U ressorteerende ambtenaren erop te wijzen, dat deze gang van zaken een einde behoort te nemen.
EL
Aan
Chefs van afdeelingen en
Hoofden van Hulpsecretarieën.
De Gemeentesecretaris,
[handtekening: Vranken] Het document is een ambtelijk schrijven waarin de werktijden voor de winterperiode worden aangepast. Opvallend is het stapsgewijze karakter van de werktijden: naarmate de dagen korter worden (richting eind december), verschuift het aanvangsuur van 09:15 naar 10:00 uur. In het voorjaar verschuift dit weer terug naar 08:45 uur.
De toon van de brief is formeel en aan het eind berispend. De gemeentesecretaris ergert zich aan ambtenaren die exact op de eindtijd het pand verlaten. Hij concludeert dat zij dan "te vroeg hun werk neerleggen" (voorbereidingen treffen om weg te gaan onder werktijd). Dit getuigt van een strikte bureaucratische arbeidsethos in die tijd. De datum van het document (november 1940) is cruciaal voor de interpretatie. Nederland bevond zich op dat moment in de eerste maanden van de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De aangepaste werktijden houden hoogstwaarschijnlijk verband met de verduisteringsmaatregelen en het gebrek aan brandstof/energie. Door de kantoortijden zoveel mogelijk binnen de daglichturen te laten vallen, kon er bespaard worden op verlichting en verwarming. Bovendien was het voor personeel veiliger om voor het invallen van de totale duisternis (en de eventuele spertijd) thuis te zijn. De vroege zaterdagsluiting (13:00 uur) was destijds de standaard voor een werkweek van vijfeneenhalve dag.