A.W. Rijvordt
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 54
Adrianus Willem Rijvordt (geb. 1903) was een ambtenaar bij de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. Hij was werkzaam op de Waterloopleinmarkt (stand F, 1944) en woonde aan de Jan van Galenstraat. Hij was betrokken bij administratieve taken, zoals het rapporteren van overlast (puin in het water bij Singel 41) en het beheren van personeelszaken. In 1943 werd hij ziek en ging hij over op lichte dienst. Zijn lotgevallen tijdens de oorlogsjaren zijn beperkt tot administratieve notities en ziekteverzuim.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Getypte naamlijst op een strook papier.
* **Functie:** Dit betreft een presentielijst, personeelslijst of een rooster van een specifieke "Dienst". De opzet is administratief en bedoeld voor mutaties. * **Handgeschreven tekens:** * De doorhalingen (met grijs en paars potlood) wijzen op personen die zijn afgevallen, overgeplaatst of wiens taak is voltooid. * Het handgeschreven kruisje bij **C.L.J. Lak** suggereert een specifieke actie of aanwezigheid. * **Nummering:** De nummers (1) t/m (16) lijken posities of volgnummers aan te duiden. Opvallend is dat de namen tussen (15) en (16) ongenummerd zijn, wat kan duiden op reserves of personeel met een andere status. * **Datering:** Op basis van de typografie en de namen is het document waarschijnlijk te dateren in de periode 1940-1955.
Ambtsbericht/verslag (onderdeel van een dossier over haven- of marktzaken).
Het document is een ambtelijk advies over een geschil tussen de gemeente Amsterdam en kolenhandelaren aan de Ruysdaelkade. Het kernpunt is de zogenaamde "precario-belasting" (belasting voor het gebruik van openbare grond of water). De handelaren hebben zogenaamde 'hanepoten' (meerpalen) geplaatst. Een ambtenaar van de precario-verordening heeft hen gesuggereerd hier officieel toestemming voor te vragen, wat zou leiden tot extra heffingen. De schrijver, Rijvordt, neemt het op voor de handelaren. Hij stelt dat zij al markt- en havengeld betalen voor hun ligplaats aan de brandstoffenmarkt en dat een extra heffing voor de paaltjes onredelijk ("ver gezocht") is. Rijvordt stelt een pragmatische oplossing voor: de paaltjes mogen blijven zonder extra kosten, mits de handelaren aansprakelijkheid aanvaarden voor schade en beloven de palen te verwijderen volgens de voorschriften van Publieke Werken zodra zij de ligplaats definitief verlaten.
Ziekteformulier / Ziektemelding (kopie).
* **Persoonsgegevens:** Het betreft Adrianus Willem Rijvordt (geboren 1903), een ambtenaar bij de Amsterdamse markten. Hij woonde aan de Jan van Galenstraat, wat op loopafstand ligt van de Centrale Markthallen. * **Arbeidsverhouding:** Hij is geclassificeerd als "Ambtenaar A" in salarisgroep III, werkzaam in "vasten en vollen dienst". * **Medische context:** Het is zijn eerste ziektemelding van het jaar 1941. De kaart is bestemd voor de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee. * **Tijdlijn:** De melding is gedateerd op 27 februari 1941, exact twee dagen na het uitbreken van de Februaristaking.
Document
Het document betreft een financiële verantwoording van personeelsuitgaven, vermoedelijk van een overheidsinstelling. De bedragen achter de namen lijken jaarsalarissen of pensioengrondslagen te zijn, uitgedrukt in guldens (ƒ). Belangrijke administratieve details: * **Mutaties**: Het document registreert het overlijden van C. Paats op 10 december 1940. * **Inhoudingen**: De voetnoot bij het symbool **┌** (Plakké en P. Smit) verklaart dat er bedragen zijn ingehouden voor de inkoop van pensioen over tijdelijke dienstjaren. * **Toelages**: H.M.A. de Wolf ontving een specifieke toelage van ƒ 3,- voor het gebruik van een eigen fiets (rijwiel). * **Verschillen**: Er is een aantekening over een ontbrekend bedrag op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan, die zelf niet op deze pagina vermeld staat.
Administratief register / kasboekblad.
* **Functie:** Dit is een blad uit een grootboek of een ledenregister, waarschijnlijk bedoeld voor het bijhouden van jaarlijkse contributies, pensioenpremies of salarissen. De kolom "1940" suggereert een jaarafrekening. * **Systeem:** Er wordt gebruikgemaakt van dubbele controle. Veel bedragen zijn voorzien van vinkjes, wat duidt op een verificatieproces (bijvoorbeeld tegenover bankafschriften of kwitanties). * **Mutaties:** De aantekening bij L. Paals ("7/12 '40 overleden") verklaart een afwijking in het bedrag voor dat jaar. Doorhalingen bij namen (zoals Rijnga naar Rijvordt) wijzen op administratieve correcties of personele wijzigingen. * **Afkortingen:** De letters 'T' en 'F' achter sommige bedragen in de 1940-kolom kunnen staan voor 'Totaal' en 'Factuur', of verwijzen naar specifieke fondsen of categorieën. * **Numerieke precisie:** De bedragen worden genoteerd tot twee cijfers achter de komma (centen). De totaalsom onderaan de pagina (133.252,46) geeft aan dat het om aanzienlijke geldstromen gaat voor die tijd.
Getypte financiële lijst (bladzijde 2 van een groter document).
* **Administratieve structuur:** De lijst is een vervolgpagina, wat blijkt uit de kop "Transport" (overdracht van het saldo van de vorige pagina: ƒ 76.978,77) en het paginanummer "-2-". Het eindtotaal onderaan de pagina bedraagt ƒ 136.815,09. * **Inhoudelijke details:** * De lijst bevat namen van ambtenaren. Er is specifiek sprake van een "contrôleur" (P. Smit). * Eén persoon, C. Paats, wordt vermeld als overleden op 10 december 1940. * Er zijn correcties en specificaties aangebracht via symbolen: * Een schuine streep (/) duidt op een inhouding voor pensioeninkoop over tijdelijke dienstjaren. * Een hoeksymbool (∟) bij H.M.A. de Wolf geeft aan dat er een rijwieltoelage (fietstoelage) van 3 gulden in het bedrag is verwerkt. * Een plus-symbool (+) verwijst naar een ontbrekende boeking op de stamkaart van een Dr. v.d. Laan voor de periode eind 1940. * **Valuta:** De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (ƒ).
Document
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het is een vervolgblad, aangegeven door het paginanummer "-2-" en de post "Transport" (het saldo van de vorige pagina). * **Financieel:** Bedragen worden genoteerd in guldens (ƒ), waarbij dubbele aanhalingstekens (") worden gebruikt als 'ditto'-teken voor het valutasymbool. * **Aantekeningen:** Er zijn specifieke handgeschreven symbolen gebruikt om uitzonderingen of details te duiden: * **⟋ (Schuine streep met haak):** Verwijst naar pensioeninhoudingen voor P. Plakké en P. Smit. * **⌞ (Hoek):** Verwijst naar een ontbrekende boeking voor een Dr. v.d. Laan (niet op deze lijst vermeld, waarschijnlijk op pagina 1). * **Ł (Gekruiste L):** Verwijst naar een rijwieltoelage (fietsvergoeding) voor H.M.A. de Wolf. * **Bijzonderheden:** Bij C. Paats staat vermeld dat deze op 10-12-1940 is overleden, wat de nauwkeurigheid van de administratie onderstreept. ---
Document
* **Inhoud:** Het document is een overzicht van voorgestelde salarisverhogingen en aanpassingen in toelages voor vier specifieke personeelsleden van de gemeentelijke dienst Marktwezen. * **Structuur:** De tabel vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe toestand". Per persoon wordt het basissalaris, eventuele toelages (voor onregelmatige diensten of uniformkleding) en de resulterende pensioengrondslag vermeld. * **Gegevens:** * Alle vier de genoemde ambtenaren krijgen een verhoging in hun basissalaris (variërend van 50 tot 100 gulden op jaarbasis). * Bij J.v. Lunteren stijgt ook de toelage voor dag-, nacht- en zondagsdienst met 5 gulden. * De pensioengrondslag stijgt evenredig mee met de salarisverhogingen. * **Handgeschreven toevoegingen:** In de rechterkantlijn is met pen genoteerd wanneer de wijzigingen ingaan. Voor de eerste drie personen is dit 1 juli (1941), voor de laatste persoon (A.W. Rijvordt) is dit 1 augustus (1941).
Handgeschreven brief/notitie.
* **Inhoud:** De schrijver, Ryvordt, rapporteert een overlastsituatie aan de heer Van Beeren. Voor het pand aan de Singel 41 ligt puin in het water, wat een belemmering vormt voor de scheepvaart. Specifiek wordt J. Okel genoemd, die met zijn schuiten (bakken of aken) de wal niet goed kan bereiken zonder risico op schade aan de vaartuigen. De toon is beleefd doch dringend ("Misschien kan er wat aan gedaan worden?"). * **Terminologie:** * *Brandst.markt:* Waarschijnlijk een afkorting voor Brandstoffenmarkt. Dit kan duiden op een specifieke handelsplek voor kolen of hout aan de Singel. * *Schuiten:* Platte vaartuigen die veelvuldig werden gebruikt voor het transport van goederen (zoals brandstoffen) door de Nederlandse grachten. * **Paleografie:** Het handschrift is een duidelijk leesbaar cursief schrift uit het midden van de 20e eeuw. Opvallend is het gebruik van de 'y' met puntjes (ij-ligatuur) in de naam Ryvordt.
Document
Dit document is een getypte loonlijst van de Dienst van het Marktwezen uit december 1941. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de salarisstructuur van een middelgrote gemeentelijke dienst tijdens de vroege bezettingsjaren. **Belangrijke observaties:** * **Salarisverhogingen:** Er is sprake van een structurele verhoging van de salarissen en pensioengrondslagen per september 1941. * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, toelagen voor uniformkleding (unif. kl.) en een procentuele toelage van 5%. * **Pensioenwet:** Meerdere ambtenaren (o.a. Sixma, Renz, Stroër en de Wolff) maken gebruik van **Artikel 150 van de Pensioenwet 1922**, wat wijst op specifieke regelingen voor behoud van pensioenrechten bij functiewijziging of overgangsregelingen. * **Ongehuwdenkorting:** Bij de kassier Kerklingh wordt een "3% ongehuwdenkorting" vermeld, wat een typerend fiscaal element van die tijd was. * **Handgeschreven tekens:** De 'X'-tekens achter diverse namen (Jonkman, Dogger, Steenbeek, van Lunteren, Smit, Stroër, de Vries) kunnen duiden op administratieve controles of, gezien de context van 1941, een markering in het kader van de Ariërverklaring of andere bezettingsmaatregelen, hoewel dit zonder verdere bronnen niet met zekerheid te stellen is. ---
Administratieve salarislijst.
Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.
Document
* **Schrift:** Het document is geschreven in een verzorgd 20e-eeuws kantoorschrift. De namen en bedragen zijn zeer consistent genoteerd. Enkele letters, zoals de 'H', 'G' en 'V', vertonen de voor die tijd kenmerkende krullen. * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch op achternaam geordend, hoewel er kleine afwijkingen zijn in de strikte volgorde. De bedragen zijn genoteerd in guldens (f.), waarbij herhalingstekens (") zijn gebruikt om de valuta-aanduiding niet telkens te hoeven herhalen. * **Inhoud:** Er worden 72 personen vermeld. De bedragen variëren sterk, van minder dan f. 500,- tot bijna f. 7000,-. De kleine superscript-cijfers (1 t/m 10) fungeren als voetnoten; het feit dat dezelfde nummers bij verschillende personen terugkomen, wijst op gestandaardiseerde administratieve aantekeningen (bijv. deeltijdwerk, ontslag gedurende het jaar, of specifieke toeslagen).
Typoscript (doorslag van een uitgaande brief) met handgeschreven annotatie.
* **Inhoud:** De directeur van een ongenoemde gemeentelijke dienst (mogelijk de Marktdienst, gezien de functie van de betrokkene) rapporteert de diefstal van een dienstfiets. Hij verzoekt de afdeling Assurantiën om de schadeafwikkeling op zich te nemen. * **Details:** * **Object:** Dienstrijwiel nr. 2004, framenummer 322759. * **Betrokkene:** A.W. Rijvordt, contrôleur-marktopzichter. * **Tijdstip:** Tussen zaterdag 12 juni en dinsdagochtend 15 juni 1943. * **Locatie diefstal:** Rijwielstalling Jan van Galenstraat hoek Mercatorstraat. * **Politiepost:** Bureau Admiraal de Ruyterweg. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik ("Hiermede heb ik de eer U te berichten", "ontvreemd", "dezen diefstal"). Opmerkelijk is de typefout in "Asssurantiezaken" (met drie s-en).
Formulier voor ziektemelding (Kopie-exemplaar voor de administratie).
* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document is een standaardformulier van de gemeente Amsterdam waarbij de niet-relevante opties (zoals 'werkman', 'vrouw' of 'tijdelijken dienst') handmatig met de typemachine of pen zijn doorgehaald. * **Functie:** De betrokkene, A.W. Rijvordt, was 'Contrôleur Marktopzichter'. Gezien zijn woonadres aan de Jan van Galenstraat woonde hij direct nabij de Centrale Markthallen van Amsterdam, die in 1934 aan deze straat waren geopend. * **Datering:** De melding vond plaats op de dag na de ziektemelding (ziek op 29 jan, melding op 30 jan). De vermelding "eerste maal" verzuim in 1943 duidt op een vlekkeloos aanwezigheidsregister tot dat moment in het betreffende kalenderjaar.
Administratief formulier (COPIE) betreffende "Lichte Dienst" (L.D.) voor een gemeentelijk ambtenaar.
* **Functie van het document:** Dit formulier dient om de overgang van volledige ziekteverzuim naar "Lichte Dienst" (re-integratie) vast te leggen voor de administratie en de controlerend arts. * **Persoonsgegevens:** De heer Rijvordt was werkzaam als "Contrôleur-marktopzichter". Zijn adres aan de Jan van Galenstraat is saillant, aangezien de Centrale Markthallen van Amsterdam in diezelfde straat gevestigd zijn. * **Medisch traject:** De ambtenaar was sinds 29 januari 1943 ziek en mocht na bijna drie maanden, op 19 april 1943, weer aan de slag onder lichte werkcondities. * **Administratieve indeling:** Rijvordt was ingedeeld in salarisgroep III als ambtenaar van klasse I-A, werkzaam in "vasten en vollen dienst".
Zakelijke brief / Verzoekschrift om restitutie.
Het document is een formeel verzoek van een Amsterdamse brandstoffenhandelaar aan de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen. De kern van het verzoek is de teruggaaf (restitutie) van reeds betaald marktgeld. De reden hiervoor is dat de betreffende dekschuit (met nummer 1434) op 19 augustus 1944 is 'gevorderd'. De ambtelijke afhandeling is zichtbaar door de aantekening "50 ton. geheel betaald", wat de basis vormt voor het bedrag dat gerestitueerd moet worden. De afkorting "acc." (geaccordeerd) linksonder, gevolgd door een handtekening, geeft aan dat het verzoek door de administratie van het Marktwezen is goedgekeurd.
Handgeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een register voor voedselhulp).
Het document fungeert als een administratieve checklist voor de distributie van extra levensmiddelen. Er zijn enkele belangrijke details zichtbaar: * **Medische/Sociale indicatie:** De termen "t.b.v. echtgenoote" en "t.b.v. dochtertje" duiden aan dat de extra rantsoenen niet voor de aanvrager zelf, maar voor kwetsbare gezinsleden waren. * **Bereiding:** De kanttekening "moet thuis bereid worden" bij C. Müller suggereert dat de hulp bestond uit onbewerkte ingrediënten in plaats van maaltijden uit een gaarkeuken. * **Correcties:** De groene doorhaling bij P. Smit (nummer 7) en de daaropvolgende nieuwe inschrijving van S. Ubben wijzen op een actuele bijwerking van de lijst, mogelijk vanwege een verhuizing of een foutieve registratie.
Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)
Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte financiële lijst/grootboekblad.
| A.W.Rijvordt | ƒ | 1.701,01 |
Nominatieve lijst van salarissen (administratief overzicht).
| I.F.Fleurbaay | " 1.630,87 | | A.W.Rijvordt | " 1.851,50 |
Getypte nominatieve lijst van salarisbetalingen.
| I.F. Fleurbaay | " 1.630,87 | A.W. Rijvordt | " 1.851,50 |
Administratieve salarislijst.
| I.F. Fleurbaay | 2.158,93 | A.W. Rijvordt | 2121,52 |
Salarisoverzicht/Personeelslijst.
| I.F.Fleurbaay | 2.158,93 | A.W.Rijvordt | 2121,52 |
Administratieve lijst
| 112 | A.W. Rijvordt | idem | III | 2100.- | 85.- | - | - | 2185.- | 2100.- | 85.- | - | - | 210.- √ | 2395.- |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein
Waterlooplein
Waterlooplein — standplaats F
Relevante Archieffragmenten
**COPIE** Aanvang ziekte: **27 Februari 1941** Naam en voorletters: **A.W. Rijvordt** Functie en No.: **contrôleur-marktopszichter** No. **112** Adres: **Jan van Galenstraat 261 I**
# TRANSCRIPTIE aan het afmeten van hoeveelheden bezig was. Op mijn gezegde aan hem, dat dergelijke werkzaamheden alleen aan de door B. en W. aangewezen brandstoffen- markten mogen plaatsvinden, gaf hij voor dat de kolen voor opslag in zijn pakhuis bestemd waren, maar dat hij er een gedeelte van moest hebben en zoodoende de kolen aan het afmeten was. Daar ik niet kon vaststellen, dat hij er mee voo...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht / Rapportagebrief. * **Datum:** 9 mei 1940. * **Afzender:** A.W. Rijvordt (vermoedelijk een controleur of marktmeester). * **Ontvanger:** De Inspecteur van het Marktwezen (Amsterdam). * **Onderwerp:** Rapportage over het lossen van een kolenschuit door J. Meerschaert aan de Stadhouderskade. * **Kenmerk:** № 21/23/1 M 1940 8/5.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijk schrijven / Brief * **Referentienummer:** № 21/7/1 No. 1944 17/4 * **Datum:** 25 april 1944 * **Locatie:** Amsterdam * **Afzender:** A.W. Rijvoort (vermoedelijk marktmeester of opzichter) * **Geadresseerde:** De Heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam * **Onderwerp:** Verplaatsing van een losplaats en aanwijzing van een nieuwe hul...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven memo/notitie op briefpapier. * **Datum:** 23 mei 1941 (hoofddatering); 21 november 1941 en 26 mei 1941 (bijgeschreven data onderaan). * **Afzender:** A.W. Rijvoordt (gezien de signatuur). * **Ontvanger:** Den Heer van Beeren. * **Locatie:** Achtergracht / Nieuwe Achtergracht, Amsterdam (afgeleid uit straatnamen). * **Taal:** Nederlan...