Officieel extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders (B&W).
Origineel
Officieel extract uit het Boek der Besluiten van Burgemeester en Wethouders (B&W). 13 september 1940. № SA/108/3 M. 1940 27/7 (geschreven)
No. 420 Bur.G.
№ 867 LH 40 (geschreven)
Gezien
(paraaf)
Beschikbaarstelling personeel voor het uitreiken van de identiteitsbewijzen.
E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten van
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.
Vrijdag, 13 September 1940.
De Vergadering besluit, den Hoofden van onderstaande administratiën, bedrijven en diensten op te dragen, het achter elke administratie, elk bedrijf of elken dienst aangegeven aantal ambtenaren, gedurende een week of zooveel langer als noodig mocht blijken, ter beschikking te stellen van den Chef der afdeeling Bevolkingsregister, voor het verrichten van werkzaamheden, verbonden aan de afgifte van de voorloopige identiteitsbewijzen, onder bepaling, dat, indien te zijner tijd de officieele bewijzen moeten worden uitgereikt, bedoeld personeel wederom ter beschikking zal worden gesteld.
| Dienst/Afdeling | Aantal | Dienst/Afdeling | Aantal |
|---|---|---|---|
| Secretarie | 75 | Marktwezen | 2 |
| Ontvanger | 3 | Veemarkt en Abattoir | 1 |
| Archief | 5 | Geneeskundige en Gezondheidsdienst | 3 |
| Girokantoor | 20 | Maatschappelijke Steun | 25 |
| Handelsinrichtingen | 5 | Bank van Leening | 2 |
| Publieke Werken | 40 | Brandweer | 2 |
| Bouw- en Woningtoezicht | 2 | Havendienst | 1 |
| Woningdienst | 5 | Begraafplaatsen | 1 |
| Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen | 3 | Burgerweeshuis | 1 |
| Energiebedrijf | 50 | Inrichting voor Stadsbestedelingen | 1 |
| Waterleidingen | 15 | Kindervoeding en -kleeding | 2 |
| Tram | 20 | Verzorgingshuizen voor Ouden van Dagen | 1 |
| Stadsreiniging | 2 | Ziekenhuizen | 2 |
| Stadsschouwburg | 1 | ||
| Stadsdrukkerij | 2 | ||
| Centrale Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening | 2 |
Afschrift van dit besluit zal worden gegeven aan het Bureau Gemeentesecretaris (5 stuks) en voorts aan alle afdeelingen der Gemeentesecretarie, alsmede aan het Pensioenbureau en den Gemeente-ontvanger.
Voor eensluidend extract,
de Secretaris,
(get.) VAN LIER. Dit document is een formeel besluit van het Amsterdamse college van B&W, vier maanden na het begin van de Duitse bezetting. Het regelt de massale, tijdelijke overplaatsing van bijna 300 ambtenaren vanuit alle geledingen van het stadsapparaat naar de afdeling Bevolkingsregister.
De lijst met afdelingen biedt een unieke inkijk in de omvang van de toenmalige gemeentelijke organisatie. Grote leveranciers van personeel zijn de Secretarie (75) en het Energiebedrijf (50). Zelfs zeer kleine diensten, zoals de Stadsschouwburg of de Begraafplaatsen, moesten één of twee personeelsleden afstaan. De reden voor deze operatie was de logistieke druk die gepaard ging met de uitgifte van de eerste "voorloopige identiteitsbewijzen". De uitgifte van identiteitsbewijzen in september 1940 was een directe maatregel van de Duitse bezetter. Voor de oorlog kende Nederland geen algemene identificatieplicht. De bezetter voerde dit in om de controle over de bevolking te maximaliseren.
Dit specifieke besluit vormt de opmaat naar de invoering van het definitieve Persoonsbewijs (PB) in 1941, ontworpen door de ambtenaar Jacob Lentz. De administratieve registratie die hier wordt opgetuigd, zou later een cruciale rol spelen bij de vervolging en deportatie van de Joodse bevolking en de controle op het verzet. Het document illustreert hoe de bestaande gemeentelijke bureaucratie werd ingezet als instrument voor de uitvoering van bezettingsmaatregelen, vaak onder het mom van "ordentelijk bestuur".