Officieel schrijven (afschrift/kopie van een brief). 16 november 1940. Departement van Binnenlandsche Zaken (namens de Secretaris-Generaal, Waarnemend Hoofd van het Departement). [Stempel linksboven:] Nº 1016 L.M. 1940 21/11
[Stempel midden:] Nº 8 A/125/3 M. 1940 25/11
[Handgeschreven rechtsboven:] Marktw.
[Getypt links:] No.1444a A.Z. 1940.
[Getypt rechts:] Afschrift.
[Stempel links:] Gezien [Paraaf]

DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN

Vervolg op schrijven van No.31720, Afd.B.B. Bur.O.O. en V.
30-10-'40, No.29743.

Betreffende:
Uitvoering verordening 188

                                 's-Gravenhage, 16 November 1940.

        1 bijl.

        De Höhere S.S. und Polizeiführer heeft tot mijn
  ambtgenoot van Waterstaat met betrekking tot nevenver-
  melde aangelegenheid op 9 dezer een schrijven gericht,
  waarvan ik afschrift hierbij voeg.
        Op verzoek van den Befehlshaber der Ordnungspolizei
  verzoek ik U met het daarin gestelde rekening te willen
  houden.
  W. [Paraaf]

[Getypt kolom links:] DE SECRETARIS-GENERAAL,
Afschr.t.v.aan: Waarnemend Hoofd van het
H.C.v.Pol (2) DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN,
Hfd.Lbd. (2)
Havenmr. (2) (get.) L.L.Franz
Weth.G.B. (6) l.S.G.
Weth.P.W. (3)
Weth.H.I. (3) Voor eensluidend afschrift,
Weth.L.M. (4) de Secretaris van Amsterdam,
Kr. 31 [Handtekening: van Rhijn]

AAN
Heeren Burgemeesters. * Bestuurlijke hiërarchie: Het document illustreert hoe de Duitse bezettingsmacht (via de Höhere SS- und Polizeiführer, Hanns Albin Rauter) instructies oplegde aan de Nederlandse civiele administratie. De Secretaris-Generaal fungeert hier als doorgeefluik naar de burgemeesters.
* L.L. Franz: De ondertekenaar, Lambertus Laurentius Franz, was een NSB-gezinde ambtenaar die door de bezetter was aangesteld als waarnemend hoofd van het departement, ter vervanging van of naast de zittende Secretaris-Generaal Frederiks.
* Distributie: De lijst aan de linkerzijde ("Afschr. t.v. aan") laat zien dat dit document binnen de gemeente Amsterdam breed werd verspreid, onder andere naar de Hoofdcommissaris van Politie (H.C.v.Pol), de Luchtbeschermingsdienst (Hfd.Lbd.), de Havenmeester en diverse wethouders (Grote Bedrijven, Publieke Werken, Handelsinrichtingen, Marktwezen). De handgeschreven notitie "Marktw." rechtsboven bevestigt dat dit specifieke exemplaar voor de afdeling Marktwezen bestemd was. * Verordening 188: Dit is de cruciale historische context. Verordening 188/1940 (22 oktober 1940) betrof de zogenaamde "Arierverklaring" voor het overheidspersoneel. Het verplichtte alle ambtenaren en werknemers in openbare dienst om een verklaring te tekenen of zij "van Joodschen bloede" waren.
* Fase van de bezetting: In november 1940 bevond de bezetting zich in een fase waarin de eerste grootschalige anti-Joodse maatregelen in het overheidsapparaat werden geïmplementeerd. Deze brief is een direct instrument in het proces van de uitsluiting en uiteindelijke ontslag van Joodse ambtenaren.
* Rol van de Politie: De betrokkenheid van de Befehlshaber der Ordnungspolizei (de bevelhebber van de geünformeerde Duitse politie) onderstreept dat de handhaving van deze racistische verordeningen onder direct toezicht van de Duitse politie- en SS-organen stond.